Кіріспе

Оңтүстік Брисбен – Австралияның Квинсленд штатындағы Брисбен қаласының оңтүстігіндегі ішкі аймақ. 2021 жылы Оңтүстік Брисбеннің халқы 7 196 адамды құрады. Бұл аймақтың шығысындағы өзен – Оңтүстік Брисбен бөлігі. Шығысынан Вуллонгабба, оңтүстігінен Хайгейт Хилл және оңтүстік-батысынан Вест-Энд аймақтарымен шектеседі. Бұл аймақ келесі көпірлер арқылы (ағыс бойынша) өзен арқылы тікелей түрде қаланың орталық бизнес-аймағымен байланысады:

Go Between Bridge (ақылы жол, )
Уильям Джоли көпірі (автокөлік жолы, )
Merivale Bridge (теміржол, )
Курилпа көпірі (жаяу жүргіншілер/велосипедшілер, )
Виктория көпірі (автокөлік жолы, )
Goodwill Bridge (жаяу жүргіншілер/велосипедшілер, ). Заманауи қоғамдық көлік қызметтеріне Оңтүстік Брисбен және Оңтүстік Бэнктегі қала маңындағы теміржол станциялары, Мәдени орталықтағы, Оңтүстік Бэнктегі және Матер Хиллдегі Оңтүстік-Шығыс автобус магистралінің станциялары кіреді. CityCat паромдары Оңтүстік Брисбенді өзен бойындағы басқа да аймақтармен байланыстырады.

Колониалды кезең

Оңтүстік Брисбен, Вест-Энд және Хайгейт-Хилл аймақтары жергілікті халықтар арасында Курилпа (су егесі деген мағынаны білдіреді) деп белгілі, және бұл аймақ аборигендердің өмірінде маңыздылығын сақтап келеді. Мусгрейв паркі көп жылдар бойы Квинслендтің оңтүстік-шығысындағы Мурри халқының жиналатын орны болды. Онда жерленген бора сақинасы бар. Нгундари (болжам бойынша Туррбал тобы) және Джагара халықтары балық аулау және гуньях (құрылыс) салу үшін Оңтүстік Брисбендегі өзенге тартылған.

XIX ғасыр: Еуропалық қоныстар

Бұл аймақ Оңтүстік Брисбен деп аталды, өйткені ол Моретон шығанағындағы (1824–1842) жазалау колониясы кезінде Солтүстік Брисбенге (қазіргі Брисбеннің орталық бөлігі) қатысты Брисбен өзенінің оңтүстік жағында орналасқан. Брисбен атауы өзеннің атынан шыққан, оны 1823 жылы зерттеуші Джон Оксли Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы сэр Томас Брисбеннің құрметіне атады. Бірақ 1858 жылдың тамызында ғана мектеп ғимараты салынды, оның "кейде" қоғамдық құлшылық үшін де пайдаланылатыны күтілді. Ғимарат балғамен қапталған тастан салынған. 1858 жылдың 6 қыркүйегінде мисс Клотье сол жерде мектеп ашты. 1859 жылы ол "Оңтүстік Брисбендегі" "Англия шіркеуі" деп сипатталды. 1862 жылдың мамырында шіркеу тұрақты қызметкерге ие болды, ол тұрақты қызмет көрсетуге мүмкіндік берді. 1874 жылғы Виктория көпірінің салынуы шіркеуге кері әсер етті, өйткені көпір жоғары болды және оған кіретін жолдар сәйкес түрде салынды, нәтижесінде шіркеу жаңа жол деңгейінен төмен қалды, бұл паштарының шіркеуге артқы жағынан жақындауына мәжбүр етті. Расселл көшесінің маңында сауда ғимараттары мен қонақүйлер пайда болды. 1850 жылдары аймақта 100-ден астам тұрғын үй болды. Кемежайларға жақын орналасқандықтан, бұл аймақ бұқа бағушылардың тоқталып, демалатын жеріне айналды. Томас Бейнс 1855 жылы Брисбенге сапар шекті және 13 жылдан кейін "Солтүстік Брисбеннен Оңтүстік Брисбен" атты суретінде Оңтүстік Брисбенді бейнеледі. Оңтүстік Брисбенде баптистердің жексенбілік мектебі 1857 жылдан бастап жұмыс істеді, бірақ 1872 жылдың шілдесінде ғана Оңтүстік Брисбен механика институтында жиналатын қауым құрылды. 1974 жылдың 17 мамырында 218 Vulture Street мекенжайындағы баптистік шіркеу ашылды. Кейіннен ол Оңтүстік Брисбен баптистік шіркеуі деп аталды. 1966 жылы қайта салынған шіркеу 1966 жылдың 10 желтоқсанында қайта ашылды. 2003 жылы ол Оңтүстік жағалау баптистік шіркеуі деп аталды, бұл Оңтүстік жағалау саябағына жақындығын көрсетеді. 2013 жылдың басында қауым 859 Stanley Street, Woolloongabba мекенжайындағы жаңа шіркеуге көшіп, өзін Church@TheGabba деп атады. 1863 жылдың қазан айында епископ Джеймс Куинн Оңтүстік Брисбенде Рим-католик шіркеуін салу үшін тендер жариялады. Кішкентай ағаштан жасалған Сент-Мария шіркеуі Меривал көшесі мен Пил көшесінің оңтүстік бұрышында (қазіргі шіркеудің тұрақ орнында) салынды және 1865 жылдың 2 шілдесінде епископ Куинн ашты. 1866 жылы Сент-Мария католик шіркеуі жанында мектеп ашылды. 1870 жылы мектепте ашылған Сент-Мария мектебін ана Мария Маккиллоп және оның Қасиетті Жүректің Сент-Жозеф сестері басқарды. Маккиллоп пен Брисбен Рим-католик архиепискобы Джеймс Куинн арасындағы ұзақ даулар 1880 жылы Куинннің сестерді өзінің епархиясынан қууына әкелді, бірақ мектеп жұмысын жалғастырды. Оңтүстік Брисбен Веслиан методистік шіркеуі 1866 жылдың шілдесінде ашылды. Оңтүстік Брисбен қауымдық шіркеуі ресми түрде Грей көшесінде 1867 жылдың 13 қаңтарында ашылды. Қауым 1865 жылдың 9 шілдесінде Стэнли көшесіндегі механика институтында құрылды және бұл олардың алғашқы шіркеу ғимараты болды. Ол ағаштан салынған. 1893 жылғы Брисбен су тасқынынан қатты зақымданды және кейін қауым осы төмен жатқан жерді тастап кетуді шешкен кезде бұзылды. 1904 жылдың 20 желтоқсанында қатты дауыл кезінде ішінара қирады және ғимараттары бұзылып сатылды. 1875 жылдың қазан айында Сент-Томас англикан шіркеуінің қауымы "орталық" жерде жаңа шіркеу салуға шешім қабылдады, көбірек биікке көтерілген жерді және "әдемі" шіркеуді қалағандықтан. 1877 жылдың қарашасында Құсқұйрық көшесі мен Корделия көшесінің бұрышында құрылыс алаңы алынды. 1878 жылдың маусым айында шіркеу қызметкерлері жаңа шіркеу үшін Андреа Стромбуконың дизайнын таңдады. Жаңа Сент-Эндрюс Англикан шіркеуінің іргетасы 1878 жылдың 30 қарашасында Квинсленд губернаторы Артур Кеннеди салған. Қаражаттың жеткіліксіздігіне байланысты құрылыстың кешігуінен кейін жаңа шіркеу 1883 жылдың 6 маусымында ресми түрде ашылды және Архиепископ Мэтью Хейл 500-ден астам адам қатысқан архидиакон Бенджамин Гленнидің көмегімен арналды. Сент-Томас шіркеуі жабылды. 1884 жылы оңтүстікке қарай темір жол ашылды. Нәтижесінде Оңтүстік Брисбенде құрылыс қарқыны өсті. 1888 жылы Оңтүстік Брисбен тәуелсіз муниципалитетке айналды, бастапқыда Оңтүстік Брисбеннің Боросы ретінде, содан кейін 1903 жылы Оңтүстік Брисбен қаласының астанасы болды. 1925 жылы Оңтүстік Брисбен қаласы Үлкен Брисбен қаласына қосылды. Брисбен өзенінің Оңтүстік Брисбен ағысының бөлігі бір кезде қаланың негізгі порты болған, ол өзен бойында, бүгінгі Капитан Кук көпірінің астында орналасқан. Квинсленд теңіз мұражайы 1881 жылы құрғақ докта ашылды. Деполар мен кемежайлар келесі ғасыр бойы бірте-бірте жабылды, нәтижесінде 1988 жылғы ЭКСПО үшін аймақ өзгеруіне әкелді. 1880 жылдарға қарай Грей көшесіндегі пресвитериан шіркеуі қауымына тым кішкентай болды. 1884 жылдың қазан айында жаңа шіркеудің іргетасы салынды. 1985 жылдың 11 қазанында жаңа Парк пресвитериан шіркеуі 31 Glenelg Street мекенжайында, Корделия көшесінің бұрышында Роберт Стил, Сиднейдегі пресвитериан шіркеуінің аға мүшесі ашты. Атауы Парк шіркеудің тікелей қарсысындағы Масгрейв паркінің орналасқан жерін көрсетеді. Оны сәулетші Ф.Д.Г. Стэнли жобалаған және шіркеуде 550, ал подвалдағы жексенбілік мектепте 300 адам отыруға арналған. Уақыт өте келе аймақ өнеркәсіптік және сауда мақсатына көбірек пайдаланыла бастады және отбасылар тұрғын аудандарға көшіп кетті. Қауым 1950 жылдың басында шіркеуді сатып алып, тұрғын аудандағы 21 Hampstead Road, Highgate Hill мекенжайында жаңа Парк пресвитериан шіркеуін салу үшін пайдаланды. Glenelg Street-тегі шіркеу бірнеше жыл бойы Плимут бауырлары христиан шіркеуімен, содан кейін сауда мақсатына және 2020 жылға дейін iSee Church (Пентекост) шіркеуімен пайдаланылды. Сент-Мария католик шіркеуі де қауымына тым кішкентай болды. 1884 жылдан 1889 жылға дейін католик шіркеуі Сент-Мария католик шіркеуіне жапсарлас жерді сатып алды, соңында Корделия, Пил және Меривал көшелерімен шектелген блоктың солтүстік жағының барлығына ие болды, бұл жаңа Сент-Мария шіркеуі үшін қаражат жинауға мүмкіндік берді. Сәулетшілер Джордж Симкин мен Джон Иблер 800 адам отыруға арналған итальяндық және романдық жаңарту ерекшеліктері бар крест тәрізді шіркеу жобаларын дайындады. Іргетасы 1892 жылдың 25 қыркүйегінде кардинал Патрик Фрэнсис Моран салған. Екінші Сент-Мария шіркеуі 1893 жылдың 2 шілдесінде Архиепископ Роберт Данн арқылы арналған және ашылған кезде Сент-Марияның құрылысына 2150 фунт стерлинг жұмсалған және мұнара, трансепттер мен ғибадатхананың құрылысын кейінірекге шешуге шешім қабылданған, бірақ олар ешқашан салынбады. Алайда 1929 жылы Каванаг және Каванаг сәулетшілері жобалаған киім бөлмесі мен сакристиясы бар ғибадатхана шіркеудің шығыс жағына қосылды. Миссионерлердің әйелдері 1909 жылы жаңа Сент-Мария мектебін ашты. Мектеп 1964 жылы жабылды. 1888 жылдың маусымында Квинслендтегі алғашқы католик апостолдық шіркеуі 16 Manning Street мекенжайында ашылды. Сәулетші Лесли Корри жобалаған шіркеудің ішкі жағы ұзындығының үштен бірі ғибадатхана үшін пайдаланылды. Ғимарат кейінірек кеңейтуді күте отырып жобаланған. Шіркеу 1917 жылдың 21 шілдесі күні өртенді. 1917 жылдың қазан айында сәулетші Джордж Аддисон жаңа кірпіш шіркеу салу үшін тендерлерді қабылдады. Олардың пасторы Джозеф Тодд Янг 1932 жылдың 22 ақпанында қайтыс болды және шіркеу 1957 жылы соңғы декон қайтыс болғанға дейін декондарының басшылығымен жұмыс істеді. 1962 жылы шіркеу ғимаратын Англикан шіркеуі сатып алды. Оңтүстік Брисбен Брисбен өзенінің 1893 жылғы ақпан айындағы тасқынынан қатты зардап шекті. Оңтүстік Брисбенде суға батқан жерлердің саны бағаланды. Су деңгейі көтеріліп, кейбір үйлердің шатырлары ғана көрінді. Стэнли көшесі, сол кездегі басты жол, "бір ұзын..." деп сипатталды.

20 ғасыр

1919 жылы Брисбен қыздар орта мектебі (қазіргі Сомервилл үйі) Оңтүстік Брисбендегі Құсқұс көшесіндегі Камбукипа мүлігіне көшірілді, ол Оңтүстік Брисбен қалалық залына іргелес (15 маусым 1999 жылдан бастап мектептің бөлігі болып табылады). Мектеп 1899 жылдың 6 қазанында Элиза Фьюингс тарапынан Баптисттік қалалық киеуханасының 183 Уикхэм Террасасындағы жертөлесінде ашылды, ал 1912 жылы Эрнетонға (сондай-ақ Уикхэм Террасасында) көшірілді. 1918 жылы мектеп Пресвитериандық және Методистік мектептер қауымдастығына сатылды. Сент-Лоуренс колледжі ұлдарға арналған, 1915 жылдың 11 шілдесінде Рим-католик архиепискобы Джеймс Духиг тарапынан ресми түрде ашылып, баталандырылды. Мектепті христиан бауырластары басқарды. Оңтүстік Брисбен мемориалдық паркі Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Оңтүстік Брисбен тұрғындарының құрметіне арналған. 1921 жылдың 20 мамырында Оңтүстік Брисбен қалалық кеңесі Оңтүстік Брисбен қалалық залының қарама-қарсысында Стэнли көшесі, Құсқұс көшесі және Сидон көшесімен шектелген үшбұрышты жер учаскесін бөліп берді. 1923 жылдың 6 тамызында парк Австралияның генерал-губернаторы Генри Форстер тарапынан ашылды. 1925 жылы Брисбен мемлекеттік орта мектебі Вултер көшесіне, Оңтүстік Брисбенге көшірілді, бұл орын 1867 жылы мемлекеттік грамматикалық мектеп орны ретінде ұсынылған. Мектеп 1921 жылдың 1 шілдесінде Брисбеннің орталық бөлігіндегі Аделаида және Эдвард көшелерінің бұрышында орналасқан ескі Брисбен Нормальдық мектебінің ғимаратында құрылды, ол Брисбен орталық техникалық колледжінің Жоғары мектеп бөлімі мен Брисбен жас мемлекеттік орта мектебінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Алғашқы студенттер 1921 жылдың 4 шілдесінде қабылданды. Бұл орын Сент-Эндрю Англикан шіркеуінің бақылауында болды. Ол ақ штукатурдан салынған. Ол көптеген кемежайлары бар өнеркәсіптік ауданда миссионерлік шіркеу ретінде қызмет етуі керек еді. Бұл шіркеудің қашан жабылғаны белгісіз (дегенмен үшінші Сент-Томас Англикан шіркеуі 1962 жылы ашылғанға дейін жабылған болуы мүмкін) және бұл шіркеу ғимараты қазірде жоқ. Сегізбұрышты ғимараттың қабырғалары арасындағы қашықтық 11 метр болды, орталық бөлігінде 142 адам, хорында тағы 40 адам, ал жоғарғы галереяға баспалдақпен 58 адам сыятын. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік Брисбендегі демографиялық өзгерістер қауымның Оңтүстік Брисбеннен көшіп кетуіне және еуропалық және азиялық иммигранттар қауымдастығымен алмасуына әкелді, олар конгрегациялист емес еді. Қалған қауым Маунт Граватт қауымдық шіркеуімен бірігуге шешім қабылдады және 1975 жылдың желтоқсан айында Вултер көшесіндегі шіркеуде соңғы қызметін өткізді. Салтанатты рәсім 1929 жылдың 17 наурызында өткізілуі тиіс еді, бірақ жаңбыр оны кейінге қалдырды, бірақ іргетасқа бұрынғы күн жазылған еді. Алайда, Ұлы депрессия кезінде шіркеуді салу үшін қаражат жинау қиын болды және 1936 жылдың 29 наурызында ғана Архиепископ Духиг ресми түрде Санкт-Клемент Мелкиттік католик шіркеуін ашты. Оңтүстік Брисбен көптеген пабтар, жезөкшелер үйлері және пансионаттары бар, азын-малы үйлермен аралас қоймалармен жаман абыройға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Брисбенде үлкен американдық әскери қатысу болған кезде ақ және қара американдық әскерлерді бөлу (сол кезде Америка Құрама Штаттарының кейбір бөліктерінде сегрегация қалыпты жағдай болған) Оңтүстік Брисбенді қаланың "қара" аймағы деп жариялады, ал ақ әскерлер қаланың жақсы бөліктерін пайдаланды. Алайда, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Брисбендегі грек халқының өсімі үлкен шіркеудің қажеттілігін тудырды. Жаңа Георгий грек православ шіркеуі Оңтүстік Брисбендегі 33 Эдмондстон көшесінде (Бесант көшесінің бұрышы) салынды. Негізгі тасты 1958 жылдың 4 мамырында архиепископ Теофилакт қойып, оның іргетасын қалады. Аяқталған шіркеу 1960 жылдың 24 сәуірінде архиепископ Езекиелдің қолымен ашылды. Архитекторы Рональд Мартин Уилсон болды. Шіркеу сегізбұрышты, сегізбұрышты күмбезді және грек православ дәстүрінде бай сәнділенген. 1976 жылы шіркеудің жанында, Эдмондстон көшесінің 37-ші үйінде жаңа грек қауымдық орталығы (қазіргі Грек клубы) салынды. 1962 жылы Англикан шіркеуі үшінші Сент-Томас шіркеуін 16 Мэннинг көшесінде құрды. Ол Грей көшесіндегі екінші Сент-Томас шіркеуін Католиктік Апостолдық шіркеуін сатып алу арқылы алмастырды. Англикан шіркеуі 1979 жылы Мэннинг-стрит шіркеуін пайдалануды тоқтатты және оны 1984 жылы сатып жіберді. 1920 жылдардағы шіркеу ғимараты әлі де бар болса да, ол енді дін мақсаттарында пайдаланылмайды және коммерциялық үй-жайлар мен жеке үй ретінде пайдаланылады. Каллан үйі атауы ғимараттың алдыңғы жағында көрсетілген. Қала маңы қарқынды индустрияланды. Брисбен өзенінің жанында орналасқан бұл қала маңындағы қала мен оның өнеркәсіптері 1974 жылғы Брисбен су тасқынынан зардап шекті. 1977 жылы Вултер көшесіндегі бұрынғы конгрегациялық шіркеу серб православ шіркеуіне сатылды, олар ғимаратқа екі күмбез қосып, оны Санкт-Николай еркін серб православ шіркеуі ретінде ашты. Бұл ғимарат қазір Брисбен мұра тізіміне енгізілген. 2019 жылдың 1 қаңтарында ол Квинсленд балалар ауруханасы мектебі болып қайта аталды. Оңтүстік Брисбеннің жаңаруы 1988 жылғы Әлемдік көрменің орны ретінде таңдалған кезде басталды, ол өзен бойындағы бұрынғы кемежайларда және іргелес өнеркәсіптік жерлерде салынды. 1988 жылғы Әлемдік көрмеден кейін Оңтүстік Банк саябағы бұрынғы Әлемдік көрме орнында салынды. Оңтүстік Брисбен қала орталығына жақындығы мен жақсы қоғамдық көлік байланысының арқасында сәнді, жоғары тығыздықты, қазіргі заманғы тұрғын аймаққа айналды.

Демография

2011 жылғы санақта Оңтүстік Брисбеннің халқы 5416 адамды құрады, олардың 48,8% әйелдер, ал 51,2% ерлер болды. Оңтүстік Брисбен халқының орташа жасы 30 жасқа тең, бұл Австралияның орташа жасынан жеті жасқа төмен. Халықтың үштен бірі (33,3%) 20 жастағылар еді, ал жалпыұлттық көрсеткіш 13,8% құрады. Оңтүстік Брисбенде тұратын адамдардың 44,2% Австралияда туған, бұл көрсеткіш ел бойынша 69,8% болды.

Мұра тізімдері

Брисбеннің ең көне аудандарының бірі және зор мәдени мұраға ие болғандықтан, Оңтүстік Брисбенде көптеген мұра нысандары бар.

Білім

Сомервилл Хаус – 17 Грэм-стритте орналасқан жеке бастауыш және орта (Prep–12) қыздар мектебі. 2018 жылы мектепте 1317 оқушы, 125 мұғалім (117 толық жұмыс күнінің эквиваленті) және 102 оқытушы емес қызметкер (90 толық жұмыс күнінің эквиваленті) болды. 2019 жылы мектептің барлық кампустарында 3567 оқушы, 42 мұғалім (34 толық жұмыс күнінің эквиваленті) және 24 оқытушы емес қызметкер (15 толық жұмыс күнінің эквиваленті) оқыды. Сент-Лоуренс колледжі – 82 Стивенс-роудта орналасқан католик бастауыш және орта (5–12) ұлдар мектебі. 2018 жылы мектепте 1890 оқушы, 149 мұғалім (144 толық жұмыс күнінің эквиваленті) және 91 оқытушы емес қызметкер (75 толық жұмыс күнінің эквиваленті) болды. 2018 жылы мектепте 3156 оқушы, 207 мұғалім (200 толық жұмыс күнінің эквиваленті) және 74 оқытушы емес қызметкер (60 толық жұмыс күнінің эквиваленті) оқыды. Мектепте арнайы білім беру бағдарламасы бар.

Грей көшесі мен Кішкентай Стэнли көшесі

Брисбеннің ең танымал мейрамханалары мен сәндік бутиктері Грей көшесінде және оған параллель жүретін Литтл Стэнли көшесінде орналасқан. Оңтүстік жағалау кинотеатрлары да Грей көшесінде, екі бес жұлдызды қонақ үймен бірге орналасқан.

Брисбендегі Конгресс және көрме орталығы

Брисбендегі конгресс және көрме орталығында 24 кездесу мен іс-шара өткізуге арналған кеңістік бар, соның ішінде 20 000 м² жалпы ауданы бар төрт көрме залы және 8000 орынға арналған аудиториясы бар. Бұл орын 107 салалық наградаға ие болды, бұл оны Австралиядағы ең көп награда алған конгресс орталығы етеді. Орталық Халықаралық конгресс сарайлары қауымдастығы (AIPC) тарапынан үш рет (2016, 2017, 2018 жылдары) әлемдегі үздік конгресс орталығы деп танылды.

Квинсленд теңіз мұражайы

Квинсленд теңіз мұражайы Оңтүстік жағалау саябағының оңтүстік бөлігіндегі Игі ниет көпірінің қасында орналасқан. Онда екі қабатты көрме ғимараты, кітапхана, құрғақ док, маяқ және бірнеше пайдаланудан шығарылған кемелер бар.

Гриффит университеті

Гриффит университетінің Оңтүстік жағалауындағы кампусына Квинсленд консерваториясы, Квинсленд өнер колледжі және Гриффит кино мектебі кіреді.

Оңтүстік банк технология институты

Саутбанк технология институты темір жол мен Меривел көшесі арасындағы бірнеше кварталға созылып жатыр.

Бизнес

Mater Health Services Mater Hill маңындағы қала маңының оңтүстік аймағында және Woolloongabba шекарасына жақын жерде мемлекеттік және жеке медициналық қызметтердің кең ауқымын ұсынады. Грей және Мельбурн көшелері бойындағы жаңа ғимараттарда жақында бірнеше ірі корпорациялар кеңселер ашты.

Оқиғалар

Паниири фестивалі 1976 жылдан бері жыл сайын Мусгрейв саябағында өткізіліп келеді. Бұл фестиваль грек қауымдастығына өзінің мәдениетін Австралияның қалған бөлігімен бөлісуге мүмкіндік береді. Бұл Квинсленд штатындағы ең ұзаққа созылған мәдени фестиваль және Австралиядағы ең ұзаққа созылған грек фестивалі. Жыл сайынғы Брисбен Прайд фестивалінің жәрмеңке күні де Мусгрейв саябағында өтеді.