Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық эволюциялық эколог Янцен 1961 жылы Миннесота университетінде биология саласы бойынша бакалавр ғылымының дәрежесін алды, ал 1965 жылы Калифорния университетінен (Беркли) философия докторы ғылымының дәрежесін алды. Янцен 1965–1968 жылдары Канзас университетінде, 1969–1972 жылдары Чикаго университетінде және 1972–1976 жылдары Мичиган университетінде оқытумен айналысты, содан кейін Пенсильвания университетіндегі профессорлық қызметке қосылды. Қазір ол ДиМаураның табиғатты қорғау биологиясы профессоры және Коста-Рикадағы зерттеу және далалық жұмыстар жүргізеді. Янцен Венесуэлада (Universidad de Oriente, Кумана, 1965–66; Universidad de los Andes, Мерида, 1973) және Пуэрто-Рикода (Universidad de Puerto Rico, Рио-Пьедрас, 1969) оқытушылық қызметтер атқарды.
American evolutionary ecologist
Janzen obtained his B. Sc. degree in biology from the University of Minnesota in 1961, and his Ph. D. from the University of California, Berkeley in 1965. Janzen taught at the University of Kansas (1965–1968), the University of Chicago (1969–1972), and the University of Michigan (1972–1976) before joining the faculty at the University of Pennsylvania. There he is the DiMaura Professor of Conservation Biology, and his research and field work in Costa Rica. Janzen has also held teaching positions in Venezuela (Universidad de Oriente, Cumaná in 1965–66; Universidad de los Los Andes, Mérida in 1973), and in Puerto Rico (Universidad de Puerto Rico, Río Piedras, 1969).
Зерттеу
Янценнің алғашқы жұмыстары Коста-Рикадағы түрлерді мұқият және ұқыпты құжаттауға, әсіресе экологиялық процестерге және жануарлар мен өсімдіктердің өзара әрекеттесуінің динамикасы мен эволюциясына бағытталған. Олардың арасында Альвин Говард Джентри гүлдеу классификациясында 4-түр немесе «үлкен жарылыс» стратегиясы деп атаған «көптеп гүлдену» құбылысы бар. Янцен тропикалық және қоңыржай аймақтардың экологтарының ондаған жылдық жұмысына түрткіс берген көптеген гипотезаларды ұсынды (төменде қараңыз). Мигель Альтьери өзінің «Агроэкология: Тұрақты егіншіліктің ғылымы» атты оқулығында былай дейді: «Янценнің 1973 жылғы тропикалық агроэкожүйелерге арналған мақаласы тропикалық егіншілік жүйелерінің қоңыржай аймақтардан неліктен әртүрлі жұмыс істейтінін алғаш рет кеңінен талқылаған зерттеме болды». 1985 жылы олар жұмыс істеген аймақтың қауіпке ұшырағанын түсінген Янцен мен Холвакс өз жұмысының бағытын тропикалық орманды қалпына келтіру, кеңейту (жер сатып алу арқылы) және сақтауды қамтитын етіп кеңейтті. 2017 жылға қарай, Гуанакасте қорғау аймағында паратаксономистердің күш-жігерінің арқасында 10 000-ға жуық жаңа түр анықталды. Янцен мен Холвакс Ұлттық биологиялық әртүрлілік институты (INBio), CBOL (Түрлердің штрих-коды консорциумы) және iBOL (Халықаралық түрлердің штрих-коды) арқылы ұлттық және халықаралық деңгейде түрлерді штрих-кодтау бастамаларын қолдады.
Janzen's early work focused on the careful and meticulous documentation of species in Costa Rica, and in particular on ecological processes and the dynamics and evolution of animal plant interactions. amongst them a "kind of mass flowering", which Alwyn Howard Gentry in his classification of flowering named Type 4 or "big bang" strategy. Janzen proposed many hypotheses that inspired decades of work by tropical and temperate ecologists (see below). Miguel Altieri in his textbook Agroecology: The Science of Sustainable Agriculture says: "Janzen's 1973 article on tropical agroecosystems was the first widely read evaluation of why tropical agricultural systems might function differently from those of the temperate zones". In 1985, realizing that the area in which they worked was threatened, Janzen and Hallwachs expanded the focus of their work to include tropical forest restoration, expansion (through land purchases) and conservation. As of 2017, some 10,000 new species in the Area de Conservacion Guanacaste have been identified thanks to the efforts of parataxonomists. Janzen and Hallwachs have supported species barcoding initiatives at both national and international levels through the Instituto Nacional de Biodiversidad (INBio), CBOL (Consortium for the Barcode of Life) and iBOL (International Barcode of Life).
ықпалды гипотезалар
Янцен "ерекше қиялы мен дәстүрден тыс" гипотезалар ұсынғанымен белгілі. Бұл гипотезалар әртүрлі деңгейде қолдау тапты, бірақ олардың көптеген еңбектері жарияланғаннан кейін ондаған жылдар бойы өте жоғары цитаталық деңгейге ие болғандығын көрсетеді, бұл үлкен және тұрақты зерттеулерге ықпал еткенін көрсетеді. Бұл идея 1970-1971 жылдары Янцен мен Джозеф Коннелл тәуелсіз түрде ұсынғандықтан, қазір Янцен-Коннелл гипотезасы деп аталады. Олар тропикалық ағаштардың жоғары әртүрлілігінің бір бөлігі ата-ана ағашқа тым жақын немесе тығыз жиналған тұқымдар мен көшеттерге шабуыл жасайтын мамандандырылған жауларға байланысты екенін ұсынды, бұл кез келген бір түрдің басым болуына кедергі келтіреді. Тағы бір ықпалды идея Янценнің 1967 жылғы «Тропикте тау өткелдері неге биік?» деген мақаласынан келген. Онда тропикалық таулар түрлердің таралуына қоңыржай таулардан гөрі үлкен кедергі келтіреді, өйткені тропикалық түрлер биіктікпен температураның өзгеруіне төзімді емес, салыстырмалы түрде тұрақты климатта дамыған және өмір сүрген. 1977 жылғы «Неге жемістер шіреді, тұқымдар көктемелі болады және ет бұзылады?» деген мақаласында Янцен микробтардың тағамды омыртқалы жануарлар үшін жеуге жарамсыз (немесе кем дегенде дәмсіз) ететінін айтты. Бұл тек микробтар арасындағы бәсекелестіктің немесе кездейсоқ қалдықтардың нәтижесі ғана емес, сонымен қатар омыртқалы жануарларды тұтынушылардан аулақ етудің эволюциялық стратегиясы болып табылады, әйтпесе олар тағам ресурсын және микробтардың өзін жеп қояр еді. Дәлелдер әртүрлі, және басқа микробтар мен омыртқалы жануарларды болдырмау үшін қосылыстардың пайда болуын тексеру қиын, бірақ бұл идея адамдардан динозаврларға дейінгі омыртқалы жануарлардың тамақтануын зерттеуге кеңінен енгізілген.
Janzen is known for proposing "characteristically imaginative and unorthodox" hypotheses. These hypotheses have received varying degrees of support, but are notable for having inspired a large and sustained body of research, as evidenced by the extremely high citation rates of many of his papers for decades after they are published. is now known as the Janzen Connell hypothesis, as Janzen and Joseph Connell independently proposed the idea in 1970 1971. They both suggested that the high diversity of tropical trees was due, in part, to specialist enemies attacking seeds or seedlings that were particularly close to the parent tree or particularly densely clustered, thus preventing any one species from becoming dominant. Another influential idea comes from Janzen's 1967 paper 'Why mountain passes are higher in the tropics'. It proposes that tropical mountains are more of a barrier to species dispersal than temperate mountains because tropical species are less able to tolerate changes in temperature with elevation, having evolved and lived in relatively stable climates. In a 1977 paper 'Why fruits rot, seeds mould, and meat spoils', Janzen proposed that microbes render food inedible (or at least distasteful) to vertebrates not just as a by product of microbe microbe competition or accidental waste products, but as an evolutionary strategy to repel vertebrates consumers, who would otherwise eat the food resource and the microbes themselves. Evidence is mixed, and it is hard to test whether compounds evolved to deter other microbes or vertebrates, but the idea has been widely incorporated into studies of vertebrate feeding from humans to dinosaurs.
Өсімдіктер мен жануарлардың бір мезгілде дамуы
Жаңа әлем тропиктеріндегі Акация (Mimosoideae; Leguminosae) түрлері мен Pseudomyrmex ferruginea (Formicidae) құмырсқасы арасындағы өзара пайдалы қарым-қатынастың коэволюциясы, мысалы, Acacia cornigera. Неотропиктердегі акация түрлері құмырсқалармен жапырақтары желінуден қорғалады; ал құмырсқалар акацияның дамытқан арнайы органдары мен физиологиясы арқылы осы қорғау үшін сыйақы алады.
Coevolution of a mutualistic system in New World tropics between species of Acacia (Mimosoideae; Leguminosae), v. gr., Acacia cornigera, and the ant Pseudomyrmex ferruginea (Formicidae). Acacia spp in the Neotropics are protected by ants against defoliation; for this, the ants are rewarded by means of special organs and physiology that Acacia has evolved.
Жарияланымдар
Төменде Янценнің басқа тізімде келмеген жариялымдарының таңдауы келтірілген.
The following is a selection of Janzen's publications that are not otherwise listed.