Кіріспе

Колибри түрлері

Қара мойын мангосы (Anthracothorax nigricollis) – трохилидтер тұқымдасына жататын колибрилердің политмин тұқымдамасынан шыққан бір түрі. Ол Панамада, Чилиден басқа Оңтүстік Американың барлық материктік елдерінде, сондай-ақ Тринидад және Тобагода таралған.

Таксономия және жүйелеу

Қара мойын мангосы, көптеген колибрилер сияқты, қазіргі Anthracothorax туысына орналасуына дейін бірнеше туыстар арасында ауыстырылып келді. 2023 жылдың басына дейін әлемдік таксономиялық жүйелер оған екі түрше бөліп береді: атаулы A. n. nigricollis (Vieillot, 1817) және A. n. iridescens (Gould, 1861). Бұрын A. n. iridescens түршесі жасыл кеуделі мангоға (A. prevostii) жатқызылған еді.

Сипаттама

Қара мойын мангосы ұзын және салмағы ауыр. Екі жыныстың да екі түршесінің де қара түсті мұнығы аздап иілген. Аталықтардың номиналды түршесінің ересек өкілдерінің металл қола жасыл түсті тажы, мойны және үстіңгі жағы бар. Олардың ең ішкі құйрық қауырсындары қара қола жасыл, ал сыртқы төрт жұбы қара көк жиектері бар металл қызғылт қоңыр түсті және күлгін жылтырмен жабық. Қанаттары сұрғылт қоңыр. Олардың иегі, мойны және кеудесінің ортасы қара, ал оның жанында және құрсаққа қарай металл көкшіл жасыл түс шашыранған. Қабырғалары мен бүйірлері қола жасыл. Номиналды аналықтардың тажы, мойны және үстіңгі жағы металл жасыл, бірақ аталықтардағы қола реңкі жоқ. Олардың ең ішкі құйрық қауырсындары еркектердегідей қара қола жасыл, ал сыртқы төрт жұбы күлгін түсті кең негізімен және ақшыл ұштарымен қоңыр. Олардың иегі мен мойнында жұқа, тірелген қара жолақ және ақ жиек бар. Қалған астыңғы бөліктері жасыл. Жастар ересек аналарға ұқсас, бірақ иегі, мойны және кеудесі ақ, ортасында жұқа қара сызық бар. Басы мен арқасындағы қоңыр қауырсындар жолақты көрінеді. Олардың төменгі арқасы мен құрсақ қауырсындарының ұштары бозғылт қоңыр. Жастар аналықтарының астыңғы бөлігіндегі ақ түстің жанында қызыл немесе қоңыр түс, жасыл құйрық жамылғылары және құйрығының астыңғы жағы көбінесе көкшіл қызыл түсті. Номиналды түршелер арасында үстіңгі жағының жасыл түсінің көлеңкесінде айырмашылықтар бар, олар таза қою жасылдан қола немесе қола реңктерімен жасылға дейін өзгереді. A. n. iridescens түршесі негізінен номиналды түршемен бірдей.

Өсіру

Қара мойын мангосының көбейетін мезгілі таралған ареалы бойынша әртүрлі болады. Тринидадта желтоқсаннан шілдеге дейін, Венесуэланың жағалауында қаңтар мен сәуір аралығында, Бразилияның Амазонка аймағында шілде мен тамыз айларында, сол елдің басқа бөліктерінде қарашадан ақпанға дейін, ал Колумбияда, мүмкін, жыл бойы ұялайды. Аналық жұмсақ өсімдік материалдарынан, мысалы, тұқымның өскіні мен тамыршалардан тостаған тәрізді ұя салады, сыртына лишайка жабыстырады, бәрі де жәндік жібімен байланыстырылады. Көбінесе ұялар ағаштардың жапырақтары түскен бөліктеріне немесе электр сымдары сияқты адам жасаған жерлерге, ашық жерге орналасады. Бір қанатында екі жұмыртқа болады. Жұмыртқадан шығу мерзімі 16-18 күнге созылады, ұядан ұшқаннан кейін 20-26 күнде жеміс піседі, ал жастар ұядан ұшқаннан кейін шамамен екі аптадан кейін өздігімен тіршілік етеді. Аналық ғана жұмыртқаларды күтіп, балапандарды тамақтандырады. Эквадордағы Куябено фаунистикалық қорығында қара мойын мангоның ұясы Pseudomyrmex тікенді құмырсқалары мекендейтін ағашта болған. Құмырсқалар жыртқыштарды қорғауы мүмкін, бірақ құстар ұя салу үшін осындай ағаштарды әдейі таңдай ма, жоқ па, әлі белгісіз.