Кіріспе

Ежелгі Жерорта теңізінің жақсы түсінілмеген тобы – Тежектер немесе Тжекерлер (египет: ṯꜣkꜣr немесе ṯꜣkkꜣr) – Теңіз халықтарының бірі. Көбінесе "Венамун әңгімесінен" белгілі, Тежектер бұрын Мединет-Хабуда Египет фараоны Рамзес III-тің билігінің 5, 8 және 12 жылдарында жеңілген шабуылшылар ретінде де тіркелген. Олардың біздің заманымыздан бұрынғы 12 ғасырда Қанаандағы Дор портын қола дәуіріндегі кішкентай қаладан үлкен қалаға айналдырған халық деп есептеледі.

Шығу тегі

Теңіз халықтарының басқа да тайпалары сияқты, тежектердің шығу тегі де белгісіз. Олардың аты – египеттік экзоним, көбінесе tkr деп латын әріптеріне көшіріледі және Tjekru немесе Djekker деп толықтырылады. Сондықтан, атаудың түпкілікті нысаны немесе этимологиясы, сондай-ақ осы халықтың шығу тегі туралы бір пікірге келмейді. Олар кейде Сицилиялықтармен (Сицилиядағы халық) теңестіріледі, олар да Шекелешпен байланысты: тағы бір экзоним, ол Теңіз халықтарының басқа бір тобына жатқызылған. Флиндерс Петри ұсынған тағы бір теория бойынша, этноним шығыс Криттегі Закроспен байланысты. Кейбір ғалымдар да осы пікірді қабылдаған. Бұл тайпаның Тюкрилермен бірдей болу мүмкіндігі де қарастырылған, ежелгі дереккөздерде олар Троядан оңтүстікке қарай Анатолияның солтүстік-батысында қоныстанған тайпа ретінде сипатталған. Алайда, Тревор Брайс бұл тұжырымды "жалған болжам" деп бағалаған.

Дордағы қоныстану

Текелер қазіргі Хайфаға жақын Қанаан жағалауындағы Дор қаласын басып алып, оны үлкен, жақсы қорғалған қалаға айналдырған болуы мүмкін ("Дор XII" деп жіктеледі, fl. б.з.д. 1150–1050 жж.), солтүстік Шарон жазығында археологиялық тұрғыдан расталған Текелер патшалығының орталығы. Қала б.з.д. XI ғасырдың ортасында күшпен қиратылды, өрт салдарынан саз кірпіштері қызыл түске еніп, күл мен қирандылардың қалың қабаты қалды. Эфраим Стерн бұл қирауды сол кездегі финикиялықтардың кеңеюімен байланыстырады, олардың тарапын оңтүстікте пелистейліктер мен израильдіктер тежеді. Текелер, бәлкім, билеушісінің есімі жазылған санаулы теңіз халықтарының бірі – б.з.д. XI ғасырға жататын папирус мәліметінде, египеттік дін қызметкері Венамун Дор билеушісін "Бедр" деп атаған. Эдвард Липинскинің пікірінше, Дордың сикалдары (текелер) теңізшілер немесе жалдамалы әскерлер болған, ал б3 дỉ р (Бедр) – жергілікті губернатордың, Тир патшасының өкілінің лауазымы болған. Венамунның оқиғасынан кейін Текелер туралы ешқандай мәлімет жоқ.