Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық ұйым
International organization
Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымы (ҚТЭҰ) – Қара теңіз аймағында ынтымақтастық, бейбітшілік, тұрақтылық және өркендеуді қамтамасыз етуге бағытталған көпжақты саяси және экономикалық бастамаларға негізделген аймақтық халықаралық ұйым. Ұйымның тарихы 1992 жылғы 25 маусымда Түркия Президенті Тургут Өзал және басқа он елдің басшылары Стамбулда бас қосып, Саммит Декларациясына және «Босфор мәлімдемесіне» қол қоюымен байланысты. Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымының Тұрақты Халықаралық Хатшылығы (ҚТЭҰ ТХХ) 1994 жылғы наурызда, сондай-ақ Стамбулда құрылды. 2020 жылы Солтүстік Македонияның қосылуы ұйымның құрамын он үш мемлекетке жеткізді. ҚТЭҰ қызметінің маңызды бағыты – мүше елдерде шағын және орта бизнесті (ШОБ) және кәсіпкерлікті дамыту. Осы мәселелер бойынша Конрад Аденауэр қоры және ERENET ұйымдарымен бірлесіп бірнеше семинарлар өткізілді.
The Organization of the Black Sea Economic Cooperation (BSEC) is a regional international organization focusing on multilateral political and economic initiatives aimed at fostering cooperation, peace, stability and prosperity in the Black Sea region. It traces its origin to 25 June 1992, when Turkish President Turgut Özal and leaders of ten other countries gathered in Istanbul and signed the Summit Declaration and the "Bosphorus Statement". BSEC Headquarters – the Permanent International Secretariat of the Organization of the Black Sea Economic Cooperation (BSEC PERMIS) – was established in March 1994, also in Istanbul. North Macedonia's accession in 2020 increased the organization's membership to thirteen. An important aspect of the activities of BSEC is the development of SME and entrepreneurship in the member countries. Concerning these issues, a series of workshops have been organized in cooperation with Konrad Adenauer Foundation and ERENET.
Құрылтайшы мүшелері
Қару-жарақ Ту Атауы Аумағы (км²) Халық саны Халық тығыздығы (адам/км²) Елордасы Ресми тілдегі атауы Албания 28,748 2,876,591 98.5 Тирана Shqipëria Армения 29,743 3,000,756 101.5 Ереван Հայաստան (Хаястан) Әзірбайжан 86,600 9,911,646 113 Баку Azǝrbaycan Болгария 110,910 7,101,859 64.9 София България (България) Грузия 69,700 3,718,200 53.5 Тбилиси საქართველო (Сакартвело) Грекия 131,957 10,768,477 82 Афина Ελλάδα (Эллада) Молдова 33,846 3,434,547 101.5 Кишинев Moldova Румыния 238,397 19,638,000 84.4 Бухарест România Ресей 17,098,246 144,526,636 8.4 Мәскеу Россия (Россия) Түркия 783,356 83,614,362 106.7 Анкара Türkiye Украина 603,628 42,418,235 73.8 Киев Україна (bgn/pcgn)
Arms Flag Name Area(km2) Population Populationdensity(per km2) Capital Name(s) in official language(s) Albania 28,748 2,876,591 98.5 Tirana Shqipëria Armenia 29,743 3,000,756 101.5 Yerevan Հայաստան (Hayastan) Azerbaijan 86,600 9,911,646 113 Baku Azǝrbaycan Bulgaria 110,910 7,101,859 64.9 Sofia България (Bǎlgariya) Georgia 69,700 3,718,200 53.5 Tbilisi საქართველო (Sakartvelo) Greece 131,957 10,768,477 82 Athens Ελλάδα (Elláda) Moldova 33,846 3,434,547 101.5 Chișinău Moldova Romania 238,397 19,638,000 84.4 Bucharest România Russia 17,098,246 144,526,636 8.4 Moscow Россия (Rossiya) Turkey 783,356 83,614,362 106.7 Ankara Türkiye Ukraine 603,628 42,418,235 73.8 Kyiv Україна (bgn/pcgn)
Кейінгі мүшелері
Қарулы Күштер Ту Атауы Аумағы (км²) Халық саны Халық тығыздығы (адам/км²) Елордасы Ресми тілдегі атауы Солтүстік Македония 25,713 1,836,713 83 Скопье Северна Македонија (Severna Makedonija) Сербия 88,361 8,669,541 98.1 Белград Србија (Srbija)
Arms Flag Name Area(km2) Population Populationdensity(per km2) Capital Name(s) in official language(s) North Macedonia 25,713 1,836,713 83 Skopje Северна Македонија (Severna Makedonija) Serbia 88,361 8,669,541 98.1 Belgrade Србија (Srbija)
Жоғарыда көрсетілгендей, мүшелік Қара теңізге шығу мүмкіндігі бар елдермен ғана шектелмеген: Албания, Армения, Әзірбайжан, Грекия, Солтүстік Македония, Молдова және Сербияның Қара теңізде жағалауы жоқ, бірақ соңғы екеуі Дунай өзені арқылы, ал Грекия екі теңіз бұғазы арқылы байланысқа ие. Солтүстік Македонияның өтініші Грекия тарапынан ветоланып, бұған дейін Түркия Кипр Республикасының өтінімін ветолағаннан кейін Грекия кез келген елдің болашақ өтініштерін мақұлдаудан бас тартты. Дегенмен, Солтүстік Македония 2020 жылдың 9 қарашасында ұйымға қабылданды.
As seen above, membership has not been restricted to countries which have access to the Black Sea: Albania, Armenia, Azerbaijan, Greece, North Macedonia, Moldova, and Serbia do not have coastlines on the Black Sea, though the last two are connected through the Danube river corridor and Greece through the two sea straits. North Macedonia's application was vetoed by Greece after Turkey vetoed the previous application of the Republic of Cyprus, prompting Greece to cease to approve future applications from any country. However, North Macedonia was admitted into the bloc on 9 November 2020.
Қатынасты органдар
ЕЭЫҰ-ның құзыретті органдары өз функцияларын 1992 жылғы 25 маусымдағы Саммит Декларациясында және Хартасында белгіленген ЕЭЫҰ қағидаларын толық сақтай отырып жүзеге асырады. Олардың өз бюджеттері бар. Мүше елдер парламенттерінің өкілдері ПАБСЕК Ережелері мен Процедураларының кіріспе бөлімінде көрсетілген мақсаттарға жетуге ұмтылады: ЕЭЫҰ идеялары мен мақсаттарын түсінуді және қабылдауды қамтамасыз ету; мүше мемлекеттер арасындағы әлеуметтік, экономикалық, мәдени, коммерциялық және саяси ынтымақтастыққа құқықтық негіз беру; парламенттік демократияны нығайтуға ұлттық парламенттерге көмек көрсету; Мемлекет басшылары немесе Сыртқы істер министрлері қабылдаған шешімдерді іске асыруға қажетті заңдарды қабылдау.
Related bodies of BSEC carry out their functions due respect to the principles of BSEC defined in the Summit Declaration of 25 June 1992 and in the Charter. They have their own budget. Representatives of Parliaments of member countries pursue objectives which are stated in the preamble of the PABSEC Rules and Procedures: insure the understanding and adoption of the ideas and objectives of BSEC; provide a legal basis for social, economic, cultural, commercial and political cooperation among the member states; provide support to the national parliaments to reinforce the parliamentary democracy; pass the legislation required for the implementation of the decisions adopted by the Heads of States or by the Ministers of Foreign Affairs.
Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымының Іскерлік кеңесі (БЭК БК)
Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымының Бизнес кеңесі 1992 жылы Қара теңіз аймағындағы бизнес ортасын жақсарту және дамыту мақсатында халықаралық, үкіметтік емес және коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды. Бизнес кеңесі мүше мемлекеттердің кәсіби қауымдастықтарын ұсынушы орган болып табылады. Бизнес кеңесінің Халықаралық хатшылығы Стамбулда орналасқан.
The Black Sea Economic Cooperation Organization Business Council was formed in 1992 as an international, non governmental and non profit organization to strengthen the improvement of the business environment within Black Sea region. Business Council represents the business communities of member states. The International Secretariat of Business Council is based in Istanbul.
Қара теңіз сауда және даму банкі (BSTDB)
Қара теңіз сауда және даму банкі (ҚТББ) – 1997 жылдың 24 қаңтарында құрылған халықаралық қаржы институты. Ол мүше елдерінің мемлекеттік және жеке кәсіпорындарын қолдауға бағытталған даму жобаларын қаржыландыру, кепілдік беру және үлестік қатысу арқылы экономикалық даму мен аймақтық ынтымақтастықты қолдайды. Банктің мақсаттарына аймақтық сауда байланыстарын нығайту, елдер аралық жобаларды іске асыру, тікелей шетелдік инвестицияларды тарту, тұрақты дамуға үлес қосатын шараларды қолдау және мүше елдерде жұмыспен қамтуды арттыру кіреді. Сонымен қатар, әрбір операцияның экономикалық және қаржылық тұрғыдан тиімді болуын және нарықтық қағидалардың дамуына ықпал етуін қамтамасыз ету көзделеді. Ұйымның уставтық капиталы 1,325 миллиард долларды құрайды. Банктің бас кеңсесі Грекияның Салоники қаласында орналасқан. ҚТББ Қара теңіз сауда және даму банкін құру туралы келісіммен басқарылады, бұл келісім Біріккен Ұлттар Ұйымында тіркелген. Банктің ұзақ мерзімді кредиттік рейтингі Moody's Investors Service бойынша "A", ал Standard & Poor's бойынша "A3" құрады, екеуінің де перспективасы тұрақты.
The Black Sea Trade and Development Bank (BSTDB) is an international financial institution that was formed 24 January 1997. It supports economic development and regional cooperation by providing trade and project financing, guarantees, and equity for development projects supporting both public and private enterprises in its member countries. Objectives of the bank include promoting regional trade links, cross country projects, foreign direct investment, supporting activities that contribute to sustainable development, with an emphasis on the generation of employment in the member countries, ensuring that each operation is economically and financially sound and contributes to the development of a market orientation. The organization has an authorized capital of $1.325 billion. The bank's headquarters are located in Thessaloniki, Greece. BSTDB is governed by the Agreement Establishing Black Sea Trade and Development Bank, a United Nations registered treaty. The Bank has a long term credit rating of 'A' from Moody's Investors Service and an 'A3' from Standard & Poor's, both with a stable outlook.
Қара теңізді зерттеудің халықаралық орталығы (ICBSS)
Қара теңізді зерттеу халықаралық орталығы – Қара теңіз аймағына және оның айналасына бағытталған тәуелсіз сарапшылық орталық, сонымен қатар ол BSEC-тің байланысты органы болып табылады. Ол 1998 жылы құрылған.
The International Center for Black Sea Studies is an independent think tank focused on the wider Black Sea region, which serves as a related body of BSEC at the same time. It was established in 1998.
Статистикалық деректер мен экономикалық ақпарат алмасу жөніндегі БЭКБББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББББ
Статистикалық деректер мен экономикалық ақпарат алмасу жөніндегі Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымының (ҚТЭҰ) үйлестіру орталығы статистикалық және экономикалық ақпаратты жинау, хатшылық қызметтерді атқару, алынған деректерді үйлестіру және мүше елдерге тарату мақсатында құрылды.
The BSEC Coordination Center for the Exchange of Statistical Data and Economic Information was established with the aim to collect statistical and economic information, accomplish secretarial functions, coordinate obtained data and share it with member countries.