Литваның сыртқы қатынастары: БҰҰ, ЕО, НАТО және ДСҰ-ға мүшелік, 186 мемлекетпен дипломатиялық байланыс. Халықаралық келісімдер мен ұйымдар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литваның сыртқы қатынастарына шолу
Overview of the foreign relations of Lithuania
Литва – Балтық теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан еуропалық мемлекет. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымының, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының, Еуропалық Одақтың, Солтүстік Атлантика шарты ұйымының және Дүниежүзілік сауда ұйымының мүшесі болып табылады. Қазіргі таңда Литва 186 мемлекетпен дипломатиялық қарым-қатынас орнатып отыр. Литва 1991 жылдың 18 қыркүйегінде Біріккен Ұлттар Ұйымына қосылды және оның көптеген ұйымдары мен басқа да халықаралық келісімдеріне қол қойды. Ол сонымен қатар Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының, НАТО және оның ілеспе Солтүстік Атланттық үйлестіру кеңесінің, Еуропа Кеңесінің және Еуропалық Одақтың мүшесі. Литва 2001 жылдың 31 мамырында Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болды.
Lithuania is a European country located on the south eastern shore of the Baltic Sea. It is a member of the United Nations, the Organisation for Security and Cooperation in Europe, the European Union, the North Atlantic Treaty Organisation and the World Trade Organisation. Currently, Lithuania maintains diplomatic relations with 186 states. It became a member of the United Nations on 18 September 1991, and is a signatory to a number of its organizations and other international agreements. It is also a member of the Organization for Security and Cooperation in Europe, NATO and its adjunct North Atlantic Coordinating Council, the Council of Europe, and the European Union. Lithuania gained membership in the World Trade Organization on 31 May 2001.
Литваның ЕО-ға мүшелігі
2004 жылдың 1 мамырында Литва Еуропалық Одақтың 27 мүше мемлекетінің бірі болды. Еуропалық Одақтың қызметі саясаттың әртүрлі салаларына әсер етеді, тұтынушылардың құқықтарынан бастап ұлттық қорғаныс мәселелеріне дейін. 2013 жылдың екінші жартысында Литва Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағасы болды. Одаққа кіру ішкі экономиканы күшейтіп, оған кең еуропалық нарыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Литваға шетелдік тікелей инвестициялар артып келеді. Ел энергия тәуелсіздігіне қол жеткізуге дайын. 2007 жылы Шенген аймағына қосылу 25 еуропалық мемлекетте азаматтар мен тауарлардың еркін қозғалысының жолын ашты. Литва азаматтары Одақтың елдерінде жұмыс істегенде, саяхаттағанда немесе оқығанда тең әлеуметтік кепілдіктерге ие. Ел қазір білім беру және ғылым саласындағы Еуропалық Одақтың қосымша қаржылық және бағдарламалық қолдауын алуда. Литва азаматы ретінде, Литваның әрбір азаматы Литваның өкілдігі жоқ елдерде Еуропалық Одақтың өкілдіктерінен консулдық көмек алуға құқылы.
On 1 May 2004, Lithuania became one of the 27 member states of the European Union. The EU activities affect different spheres of politics, from consumer rights to national defence matters. In the second half of 2013, Lithuania took presidency over the EU Council. Membership in the Union has strengthened the domestic economy, giving it access to the wide pan European market. Foreign direct investments in Lithuania are growing. The country is poised to become energy independent. The accession to the Schengen space in 2007 has opened up possibilities for the free movement of both citizens and goods across 25 European states. Lithuania's citizens enjoy equal social guarantees while working, travelling, or studying at the Community's countries. The country now benefits from additional EU fund and programme funding in the field of education and science. As an EU citizen, every citizen of Lithuania has the guarantee of consular assistance of EU representative offices in countries where Lithuania has none.
Литваның НАТО-ға мүшелігі
2004 жылдың 29 наурызында Литва Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымының мүшесі болды. Бұл – тәуелсіз мемлекеттердің саяси және әскери ынтымақтастығына негізделген қорғаныс одағы. Оның мүшелері демократия, жеке адамның бостандығы және заң үстемдігі принциптеріне сәйкес, бостандықты қорғауға, ортақ мұра мен мәдениетті сақтауға міндеттенеді. Келісімнің 5-бабына сәйкес, НАТО-ға мүше барлық мемлекеттер бір-бірін қорғауға міндетті. Литва 1991 жылдан бастап НАТО-мен ынтымақтастыққа түсті. Бес жыл өткен соң Литва ұйымға қатысу миссиясын бастады, ал 2002 жылдың соңында Литва мен тағы алты мемлекет Альянсқа мүшелікке қатысты келіссөздер жүргізуге шақырылды. Бүгінде Литва НАТО-ны мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін және кез келген агрессияны тойтаруға мүмкіндік беретін, ең маңызды және тиімді ұжымдық қорғаныс жүйесі деп санайды, сондай-ақ трансатлантикалық қатынастарды нығайту және ЕО-АҚШ қарым-қатынастарын жақсарту үшін барлық қолда бар шараларды қолданады.
On 29 March 2004, Lithuania became a member of the North Atlantic Treaty Organisation It is a defensive union based on political and military cooperation of sovereign states. Its members are committed to protecting freedom, guarding shared heritage and civilisation under the principles of democracy, individual freedom, and superiority of law. According to Article 5 of the agreement, all NATO states are obliged to defend one another. Lithuania entered into cooperation with NATO in 1991. Five years later, Lithuania launched its mission to the organisation, and in late 2002, Lithuania and six other states was invited to start negotiations over membership in the Alliance. Today Lithuania sees NATO as the key and most effective collective defence system, one that ensures the security of the state and stands to defer potential aggression, and employs every measure available to strengthen trans Atlantic relations to contribute to the strengthening of the EU U. S. relations.
Литва Солтүстік Еуропа аймағының бір бөлігі ретінде
Литва сонымен қатар Солтүстік Еуропа елдері арасындағы ынтымақтастыққа белсенді қатысады. Литва Балтық парламентаралық Ассамблеясының, Балтық министрлер кеңесінің және Балтық теңізі елдерінің кеңесінің мүшесі болып табылады. Литва сонымен қатар Скандинавия және тағы екі Балтық елдерімен «Скандинавия-Балтық сегіздігі» ынтымақтастық форматы арқылы ынтымақтасады. NB6 деп аталатын ұқсас формат Скандинавия және Балтық елдерін біріктіреді. NB6 ынтымақтастығының басты мақсаты – Еуропалық Одақ Кеңесі мен ЕО Сыртқы істер министрлерінің отырыстарында ұсынылғанға дейін ұстанымдарды талқылау және келісу. Балтық теңізі елдерінің кеңесі (БТК) 1992 жылы Копенгагенде аймақтық саяси форум ретінде құрылды, оның басты мақсаты – интеграция процесін ілгерілету және аймақ елдері арасындағы жақын байланыстарды нығайту. БТК-нің мүшелері: Дания, Эстония, Финляндия, Германия, Исландия, Латвия, Литва, Норвегия, Польша, Ресей, Швеция және Еуропалық Комиссия. Байқаушы мемлекеттер: Беларусь, Франция, Италия, Нидерланды, Румыния, Словакия, Испания, АҚШ, Ұлыбритания, Украина. Скандинавия Министрлер Кеңесі мен Литва арасындағы ынтымақтастық – тәжірибе алмасу арқылы ортақ мақсаттарды іске асыруға үлес қосатын саяси ынтымақтастық. Оның ең маңызды функцияларының бірі – жаңа үрдістерді және бірлескен ынтымақтастық үшін жаңа мүмкіндіктерді анықтау. Ақпараттық кеңсе Скандинавиялық ұғымдарды насихаттауды және Литвада Скандинавия ынтымақтастығын көрсетуді мақсат етеді. Литва, басқа екі Балтық елдерімен бірге, Солтүстік инвестициялық банк (СИБ) мүшесі болып табылады және білім беруге бағытталған NORDPLUS бағдарламасында ынтымақтасады. Балтық даму форумы (БДФ) – Балтық теңізі аймағындағы ірі компаниялар, қалалар, бизнес бірлестіктері мен мекемелерді біріктіретін тәуелсіз коммерциялық емес ұйым. 2010 жылы Вильнюсте БДФ-ның 12-ші саммиті өтті.
Lithuania is also an active member in the cooperation between Northern Europe countries. Lithuania is a member of the interparliamentary Baltic Assembly, the intergovernmental Baltic Council of Ministers and the Council of the Baltic Sea States. Lithuania also cooperates with Nordic and other two Baltic countries through Nordic Baltic Eight cooperation format. The similar format, called NB6 unites Nordic and Baltic countries members of EU. The main goal of NB6 cooperation is to discuss and agree on positions before presenting them in the Council of the European Union and the meetings of the EU Foreign Affairs Ministers. The Council of the Baltic Sea States (CBSS) was established in 1992 in Copenhagen as an informal regional political forum, which main aim is to promote integration process and to affiliate close contacts between the countries of the region. The members of CBSS are Denmark, Estonia, Finland, Germany, Iceland, Latvia, Lithuania, Norway, Poland, Russia, Sweden and European Commission. The observer states are Belarus, France, Italy, Netherlands, Romania, Slovakia, Spain, United States, United Kingdom, Ukraine. The cooperation between the Nordic Council of Ministers and Lithuania is a political cooperation through which experience exchange contributes to realization of joint goals. One of its most important functions is to discover new trends and new possibilities for joint cooperation. The information office aims to represent Nordic concepts and demonstrate Nordic cooperation in Lithuania. Lithuania, together with other two Baltic countries, is also a member of Nordic Investment Bank (NIB) and cooperates in NORDPLUS programme committed to education. Baltic Development Forum (BDF) is an independent nonprofit organization which unites large companies, cities, business associations and institutions in the Baltic Sea region. In 2010 the 12th Summit of the BDF was held in Vilnius.
Есірткілердің заңсыз айналымы
Литва Ресейден, Оңтүстік-Батыс Азиядан, Латын Америкасынан және Батыс Еуропадан Шығыс Еуропа мен Скандинавияға опиаттар мен басқа да тыйым салынған есірткілердің транзиттік пункті болып келген.
Lithuania has been a trans shipment point for opiates and other illicit drugs from Russia, Southwest Asia, Latin America, and Western Europe to Eastern Europe and Scandinavia.
Адам саудасы
Халықаралық көші-қон ұйымы (ХҚҰ) мәліметінше, Литваның шамамен 1000 азаматы жыл сайын адам саудасының құрбаны болады. Көбінесе бұл 21 мен 30 жас аралығындағы әйелдер, олар жезөкшелікке сатылады.
The International Organization for Migration (IOM) reports that about 1,000 citizens of Lithuania fall victim to trafficking annually. Most are women between the ages of 21 and 30 who are sold into prostitution