Кіріспе

Венгрия Орталық және Шығыс Еуропаға елеулі ықпал етеді және халықаралық қатынастарда орташа держава болып табылады. Венгрияның сыртқы саясаты халықаралық дамуға, халықаралық құқыққа, еуропалық интеграцияға, Атлантикалық ынтымақтастыққа және Шығыс әлемімен ынтымақтастықты арттыруға бағытталған міндеттемелерді қамтиды. Венгрия көптеген халықаралық ұйымдардың негізгі және аймақтық кеңселеріне де үй иесі болып табылады, оның ішінде: Еуропалық инновациялар және технологиялар институты, Еуропалық полиция колледжі, Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары, Біріккен Ұлттар Ұйымының азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы, Демократиялық трансформацияның халықаралық орталығы, Халықаралық білім институты, Халықаралық еңбек ұйымы, Халықаралық көші-қон ұйымы, Халықаралық Қызыл Крест, Орталық және Шығыс Еуропаның аймақтық экологиялық орталығы, Дунай комиссиясы және тағы да басқалары. 1989 жылдан бастап Венгрияның сыртқы саясатының басты мақсаты Батыс экономикалық және қауіпсіздік ұйымдарына интеграцияға қол жеткізу болды. Венгрия 1994 жылы «Бейбітшілік үшін серіктестік» бағдарламасына қосылды және Босниядағы IFOR және SFOR миссияларын белсенді түрде қолдады. Венгрия Украина, Словакия және Румыниямен негізгі шарттарға қол қою арқылы көршілік қарым-қатынасын жақсартты. Бұл шарттар барлық ескі аумақтық талаптардан бас тартады және конструктивті қарым-қатынастардың негізін қалайды. Алайда, Румыния, Словакия және Украинадағы венгр этникалық азшылықтарының құқықтары мәселесі екіжақты шиеленістің уақыт-уақыт туындауына себеп болады. Венгрия 1989 жылдан бері барлық ЕҚЫҰ құжаттарына қол қойды және 1997 жылы ЕҚЫҰ төрағасының қызметін атқарды. Венгрияның Хельсинки соңғы актісінің ережелерін іске асырудағы тәжірибесі, оның ішінде бөлінген отбасыларды қайта біріктіруге қатысты ережелерді іске асырудағы тәжірибесі Орталық және Шығыс Еуропадағы ең жақсы көрсеткіштердің бірі болып табылады. 1956 жылдың қараша айында кеңесшіл қарсыласы Имре Надь жариялаған қысқа мерзімді бейтараптықтан басқа, Венгрияның сыртқы саясаты 1947 жылдан 1989 жылға дейін көбінесе Кеңес Одағының бағытын ұстанды. Коммунистік кезеңде Венгрия Кеңес Одағымен, Польшамен, Чехословакиямен, Герман Демократиялық Республикасымен, Румыниямен және Болгариямен достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы шарттарды сақтады. Ол Кеңес Одағының басшылығымен құрылған Варшава шартының және Комеконның негізін қалаушы мүшесі болды және осы ұйымдардан алғашқы болып шықты. 1989 жылдан кейін Венгрия батысқа бет бұрып, 1999 жылы НАТО-ға, ал 2004 жылы Еуропалық Одаққа қосылды. 2010 жылы Венгрия «Шығысқа ашылу» саясатын бастады, бұл әлемдік Шығыстағы елдермен қарым-қатынасты жақсартуға деген ұмтылысты білдіреді.

Венгрия және Орталық Азия

Венгрия антропологтары мен лингвистерінің көптеген өкілдері түркі халықтарына ұзақтан бері қызығушылық танытып келеді, бұл венгрлердің ата-бабаларының шығыс тегімен байланысты. Венгриялық этномузыколог Бенс Сзабольчи осы мотивацияны былай түсіндірді: «Венгрлер – Қытайдан Орталық Азия арқылы Қара теңізге дейін қоныстанған түрлі халықтардың рухында тамырласқан Азияның ұлы музыкалық мәдениетінің ежелгі ағашынан осы жаққа қарай ең шеткі бұтағы». 1990 жылғы саяси өзгерістерден бастап Венгрия түркі әлемімен дипломатиялық қарым-қатынасын күшейтуге басымдық берді. 2018 жылы Венгрия Түркі мемлекеттері ұйымының бақылаушы статусын алды, бұл аймақтық ынтымақтастыққа одан әрі қатысуын көрсетіп тұр.