Марк Жирарделли: Австриялық-Люксембургтік шаңғышының өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Австриялық люксембургтік тау шаңғысымен сырғанаушы Марк Жирарелли (18 шілде 1963 жылы туған) – австриялық-люксембургтік бұрынғы тау шаңғысымен сырғанаушы, бес рет Әлем кубогының жалпы жеңімпазы, тау шаңғысының барлық бес түрінде де өте жақсы нәтижелер көрсеткен.

Өмірбаян

Австрияның Лустенау қаласында туған, Италияның Вальсугана аймағынан шыққан отбасында өскен Жирарелли бес жасында шаңғы тебуді бастап, жеті жасында жарысқа қатысқан. Ол жасөспірімдер деңгейінде айқын жетістіктерге қол жеткізіп, альпий шаңғысымен қатар, шаңғымен секіруден де жергілікті жарыстарда жеңіске жеткен. 1976 жылға дейін Австрия құрамасы үшін өнер көрсеткен ол, жаттықтырушылармен келіспеушіліктерге байланысты Люксембург құрамасына ауысты. Австрияның шаңғы федерациясы Жирареллидің Лустенаудан 48 шақырым қашықтықтағы Шрунс қаласындағы шаңғы мектебіне баруын қаласа, оның ата-анасы оның туған қаласында қалуын жөн көрді. 1981 жылы Швейцарияның Венген қаласында тұңғыш рет үштікке ілігіп (подиумға көтеріліп), слалом және гигант слаломдағы подиумдар үшін үнемі күресе бастады. 1983 жылдың ақпанында Швецияда алғашқы Әлем кубогында жеңіске жетті, бірақ екі аптадан кейін Лейк-Луиздегі (Канада) таудан түсу кезінде ауып түсіп, сол тізесіндегі барлық байланыстарды, шеміршек пен сіңірді жыртып алды. 1985 жылы 11 жарыста жеңіске жетіп, Әлем кубогының жалпы есебінде бірінші орынды иеленді, 1986 жылы тағы да жалпы жеңімпаз атанды, ал 1989 жылы үшінші рет бұл жетістікке қол жеткізді. 1990 жылы ауыр жарақат алып, параличтен аман қалғаннан кейін, 1991 және 1993 жылдары тағы да жалпы есепте жеңіске жетті – бұл рекорд 2017 жылы Марсель Хиршер алтыншы титул жеңгенге дейін сақталды (Аннемари Мозер-Прёлль әйелдер арасында алты Әлем кубогын жеңіп алған). Жирарелли барлығы 46 Әлем кубогында жеңіске жетті (ерлер арасында бесінші нәтиже) және 100 рет подиумға көтерілді. Жирарелли Люксембург үшін өнер көрсеткен кезеңде Австрия азаматтығын сақтап қалғандықтан, 1980 және 1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына, сондай-ақ 1982 жылғы Әлем чемпионатына қатыса алмады (бірақ Люксембург атынан Әлем кубогында өнер көрсетуге құқылы болды). 1985 жылғы Әлем чемпионатына қатысуы күмәнді болған кезде, ол Люксембург азаматтығын алу процесінде екенін дәлелдеді. ФИС арнайы рұқсат берді, нәтижесінде ол слаломда күміс, ал гигант слаломда қола медальді жеңіп алды. Жирарелли Люксембург азаматтығын 1987 жылғы Әлем чемпионатына қатысу үшін уақытында алды. Оның алғашқы Олимпиада ойындары 1988 жылы Калгарида (Канада) өтті, бірақ ол медаль жеңе алмады. 1992 жылы Альбервильде (Франция) супер-G және гигант слаломда күміс медальдар жеңіп алды – бұл Ұлы Герцогтықтың қысқы Олимпиада ойындарында алғашқы медальдары, сондай-ақ Люксембургтің 1952 жылы Жози Бартельдің 1500 метрлік жүгірісте алтын медаль жеңгенінен бергі алғашқы Олимпиадалық медалі. Жирарелли Әлем чемпионаттарында он бір медаль жеңіп алды, оның ішінде төрт алтын медаль: (1991 жылы Саальбахтағы слалом, 1987 жылы Кранс-Монтанадағы, 1989 жылы Вайльдегі және 1996 жылы Сьерра-Невададағы комбинация). Оның соңғы Әлем кубогы жарысы 1996 жылдың 20 желтоқсанында Валь-Гарденадағы (Италия) таудан түсу жарысында болды; ол келесі күні тағы бір таудан түсуде қатысу ниетін білдірген, бірақ тізесіне жарақат алды. Келесі жарыстарда қатыспағаннан кейін, 1997 жылдың қаңтар айында 33 жасында халықаралық жарыстардан зейнеткерлікке шыққандығын жариялады. Жирарелли Болгарияның Банско шаңғы курортының құрметті азаматы. 2015 жылдан бері ол Болгарияның туризм министрі Николина Ангелкованың қысқы туризм мәселелері жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеп келеді. 2018 жылдың 17 желтоқсанында Жирарелли Банско шаңғы аймағының даулы операторы "Юлен" АҚ-ның басым үлесіне ие екенін мәлімдеді. Ол Еуропаның бірнеше қысқы спорт курорттарында, сондай-ақ Чилидің Портильо қаласында шаңғы іс-шараларын ұйымдастырады. 2005 жылдан бері ол спорттық сәндегі балалар киімдерінің IBO-сы болып табылады, бұл "Marc Girardelli Skiwear" деп аталады.

Born in Lustenau, Austria into a family originally from Valsugana, Italy, Girardelli started skiing at the age of five and was racing at seven. He enjoyed significant success at junior level, winning local competitions in not only alpine skiing but also ski jumping. He competed for Austria until 1976, then switched to Luxembourg due to disagreements about coaching – the Austrian skiing federation wanted Girardelli to attend a ski boarding school in Schruns, 30 mile (48 km) from Lustenau, while his parents preferred for him to stay in his hometown. In 1981, he started to make significant progress with his first podium (top three finish) in Wengen, Switzerland, and from that moment was in contention for slalom and giant slalom podiums on a regular basis. He achieved his first World Cup victory in Sweden in February 1983, but incurred his first major injury two weeks later, tearing all the ligaments, cartilage, and a tendon in his left knee in a crash during a downhill at Lake Louise. In 1985, Girardelli won 11 races and the World Cup overall title, followed by another overall title in 1986 and a third in 1989. After another major accident in 1990, in which he narrowly avoided paraplegia, he recovered to win the overall again in 1991 and in 1993 for a record fifth time – a record until Marcel Hirscher won a sixth title in 2017 (Annemarie Moser Pröll won six women's World Cups). In total, Girardelli won 46 World Cup races (fifth most of all time among men) and recorded 100 podiums. Because Girardelli retained Austrian citizenship while skiing for Luxembourg, he was ineligible to compete in the 1980 or 1984 Winter Olympics but also to compete in the 1982 World Championships. (In contrast, regulations did allow to start for Luxembourg in the World Cup). For a while, his appearance at the 1985 World Championships was in doubt, but he was able to show evidence that he was in the process of claiming Luxembourg citizenship. The FIS gave special permission, and he won a silver medal in the slalom and bronze in the giant slalom. Girardelli received Luxembourg citizenship in time to compete in the 1987 World Championships. His first Olympics were in 1988 at Calgary, but he did not win a medal. In 1992 at Albertville, he won silver medals in super G and giant slalom – the first medals for the Grand Duchy at the Winter Olympics, and Luxembourg's first Olympic medal since Josy Barthel's gold in the 1500 metres in 1952. Girardelli won eleven World Championship medals, including four golds: (slalom at Saalbach in 1991 and combined at Crans Montana in 1987, Vail in 1989, and Sierra Nevada in 1996). His final World Cup race was in the downhill race at Val Gardena on 20 December 1996; he had announced his intention to start the next day in another downhill, but suffered a new knee injury. After failing to start in the following races, he announced his retirement from international competition in January 1997 at age 33. Girardelli is an honorary citizen of Bulgarian ski resort Bansko. Since 2015, he has been serving as an advisor to the Minister of Tourism of Bulgaria, Nikolina Angelkova, on the matters of winter tourism. On 17 December 2018 Girardelli disclosed that he holds the majoritary share of Yulen AD, the controversial operator of the ski zone of Bansko. He is an organiser of skiing events in several European winter sports resorts, and also in Portillo, Chile. Since 2005 he is an IBO for kids fashion in sports, called »Marc Girardelli Skiwear«.