Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флотының адмиралы (1883–1978)

Обри Рэй Фитч (11 маусым 1883 – 22 мамыр 1978) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз флотының адмиралы. Әскери-теңіз авиаторы, ол 1920-жылдардан бастап теңізде де, құрлықта да маңызды авиациялық қызметтерді басқарды. Сонымен қатар, ол АҚШ Әскери-теңіз академиясының бастығы қызметін атқарды.

Ерте өмір және мансап

Фитч 1883 жылғы 11 маусымда Мичиган штатының Сент-Игнас қаласында дүниеге келген. Ол 1902 жылдың жазында АҚШ Әскери-теңіз академиясына түсіп, 1906 жылғы 12 ақпанда бітірді. Оның Әскери-теңіз академиясындағы сыныптастарының арасында Артур Л. Бристоль, Уильям Л. Калхун, Уильям А. Глассфорд, Чарльз С. Хартиган, Фрэнк Дж. Флетчер, Роберт Л. Гормли, Исаак К. Кидд, Джон С. Маккейн, Ли Нойес, Фердинанд Л. Рейхмут, Реймонд А. Спруэнс, Джон Х. Тауэрс, Рассел Уилсон және Томас Уизерс болды. Заңмен белгіленген екі жылдық теңіз қызметінен кейін (бронекерін «Пенсильвания» және торпедалық қайық «Чонси»-де қызмет еткен), Фитч 1908 жылғы 13 ақпанда прапорщик атағын алды. Одан кейін ол «Рейнбоу» және «Конкорд» кемелерінде қызмет етті, содан кейін Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Әскери-теңіз торпеда станциясында, ескі крейсер «Монтгомери» бортындағы мектепте торпедалар бойынша оқытылды. Торпеда курсын аяқтағаннан кейін Фитч 1910 жылғы 4 сәуірде комиссияға алынған «Делавэр» соғыс кемесін жабдықтауға көмектесті, содан кейін Анаполиске қайта оралып, Әскери-теңіз академиясында бірнеше рет қызмет етті, алдымен 1911-1912 жылдар аралығында тәртіп сақтау жөніндегі көмекші офицер болып, кейін 1912-1913 жылдар аралығында дене шынықтыру оқытушысы болып жұмыс істеді. «Balch» және «Duncan» эсминецтерінде қызметтен кейін ол алғашқы теңіз командасын – «Terry» эсминецін, Атлантика флотының 2-ші дивизиясының Резервтік торпедалық флотилиясымен алды. Атлантика флотының бас қолбасшысының штабында қызметтен кейін Фитч 1915 жылғы қаңтарда «Янктон» яхтасының командасын қабылдады, сонымен қатар бас қолбасшының көмекшісі болып қосымша міндеттерді атқарды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең

1917 жылдың көктемінде АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін көп ұзамай "Янктон" командасынан босатылған Фитч тағы бес ай бойы штабтық қызметін жалғастырды. Содан кейін ол "Вайоминг" кемесіне атыс офицері болып қосылып, соғыс аяқталғанға дейін қызмет етті, бұл кеме 6-шы Жекеленген эскадра, Ұлы Флот құрамында болды. Бітім шарты жасалғаннан кейін Фитч тағы да Әскери-теңіз академиясында қызмет етті, содан кейін бір уақытта Массачусетс штатының Хингхэм қаласындағы Хингхэм Әскери-теңіз оқ-дәрі қоймасының қару-жарақ инспекторы және Мэн штатының Френчман шығанағындағы Әскери-теңіз көмір станциясының қару-жарақ инспекторы болды. 1920 жылдың тамызынан бастап Фитч жылдам мина қоятын кемелер дивизиясына қолбасшылық етті, сонымен қатар "Лус" және "Махан" кемелеріне де басшылық етті. 1922 жылдың желтоқсанында "Маханнан" алынғаннан кейін Фитч 1927 жылдың наурызына дейін Бразилиядағы АҚШ миссиясының мүшесі ретінде Рио-де-Жанейрода қызмет етті, содан кейін қысқа мерзімге Әскери-теңіз департаментіне Вашингтонға баяндады. 1927 жылдың мамырында "Невада" кемесінің бас офицері болып теңізге шыққан Фитч сол жылдың қарашасында "Арктика" (кейде "мал кемесі" деп аталған кеме түрі) командасын қабылдады.

Әуе қатынасы

1929 жылы маусымда Флорида штатының Пенсакола әскери-әуе базасында авиациялық оқудан өтті. 1930 жылы 4 ақпанда теңіз авиаторы ретінде қанаттарын алды. Сан-Диегодағы NAS-те қысқа мерзім қызметтен кейін Фитч 1930 жылдың көктемінде "Райт" ұшағының командирі болып тағайындалды. Бір жылдан астам уақыттан кейін (1931 жылдың шілдесінде) ол бұл қызметтен босатылып, бір жыл бойы теңіз күштерінің алғашқы ұшақ тасымалдағышы "Лэнглидің" командирі болды. 1935 жылдың маусымына дейін Вирджиния штатындағы Хэмптон Роудс әскери-әуе базасын басқарғаннан кейін, Фитч ұшақтар, шайқас күштерінің қолбасшысы штабының бастығы болып есеп берді және 1936 жылдың сәуірінде "Лексингтонды" басқарғанға дейін сол қызметте қалды. Содан кейін, 1937 жылдың маусымынан 1938 жылдың мамырына дейін Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Теңіз соғыс академиясында оқыды, жоғары курс аяқтағаннан кейін 1938 жылдың маусымында NAS Пенсаколаның командирі болды. 1940 жылдың көктемінде ол Перл-Харборда орналасқан 2-ші патрульдік эскадрильяның басшылығын қабылдады, ал жеті айдан кейін "Саратога" кемесінде 1-ші авианосецтік дивизияның командирі ретінде туын көтерді. 1941 жылдың желтоқсанында Тынық мұхитындағы соғыс басталғанда Фитч теңіздегі ең тәжірибелі авианосец командирлерінің бірі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Фичтің флагманы "Саратога" 1941 жылдың желтоқсанында Уэйк аралын нығайтуға жасалған сәтсіз әрекетте маңызды рөл атқарды. Кейін 1942 жылдың қаңтар айының соңында Оаху маңында торпедалық шабуылға ұшырады, бұл Тынық мұхитындағы американдық авиациялық күшін күрт әлсіретті. Контр-адмирал Фитч 1942 жылдың 3 сәуірінде вице-адмирал Уилсон Брауннан қызметін қабылдап, бұрынғы командасы болған "Лексингтон" кемесінде туын көтерді. Коралл теңізіндегі шайқаста Фитч "Леди Лекс" және "Йорктаун" кемелерінен құралған 17.5-ші топқа қолбасшылық етті. Бұл шайқас тарихқа екі тараптың да бір-бірінің артиллериялық қашықтығына жақындамаған алғашқы кездесу ретінде енді, жапондықтардың стратегиялық Порт-Морсбиге жасаған шабуылын тоқтатты, бірақ 1942 жылдың 8 мамырында батып кеткен "USS Лексингтон" американдық авиациялық тасымалдағыштың соғыстағы алғашқы жоғалуына әкелді. Адмирал содан кейін туын "Миннеаполис" кемесіне көшірді, ол 17-ші арнайы топтың (TF 17) туы болды. Фитч, капитан Фредерик Шерман және "Лексингтон" кемесінің бас офицері, командир Мортон Т. Селигман "Леди Лекс" кемесіндегі жараланғандарды "Миннеаполис" кемесінің госпиталінде барды, бұл "науқастардың жағдайының жақсаруына үлкен үлес қосты". Коралл теңізіндегі шайқастағы басшылығы үшін Фитч алғашқы "Құрметті қызмет медалімен" марапатталды. Ол өзінің бұрынғы флагманы "Саратога" кемесінде қайтадан туын көтерді, бірақ сол кемеде құрылған топ Мидуэй шайқасына қатысуға үлкермеді. 1942 жылдың 20 қыркүйегінде, Гуадалканалдағы соғыстың алғашқы американдық десанттық операциясы басталғаннан кейін алты апта өткен соң, Фитч Оңтүстік Тынық мұхиты күштерінің әуе күштеріне қолбасшылық етті. Ол кеңседе отыра бермейтін адмирал болды, жоспарланған операциялар үшін базаларды таңдау кезінде әуе қызметін тексеру үшін ұрыс аймақтарына көптеген қауіпті рейстер жасады. Осы еңбегі үшін ол "Құрметті ұшқыш кресімен" марапатталды. Фитчтің басшылығымен AirSoPac – әскери-теңіз күштерінен бөлек, армия, теңізшілер корпусы және Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштерін де қамтыды – Оңтүстік Тынық мұхитындағы одақтастардың науқанында үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Фитчтің ұшақтары одақтастардың кемелерін қорғап, одақтастарға Соломон аралдарында жапондықтарға қарсы күресуге және ақырында жеңуге көмектесетін маңызды әуе қорғанысын қамтамасыз етті. Сонымен қатар, оның ұшақтары 1942 жылдың қазан айында Санта-Крус аралдары шайқасы алдында және 1942 жылдың қарашасында Гуадалканал теңіз шайқасы кезінде жаудың әскери кемелерін анықтау үшін маңызды барлау миссияларын орындады. Кейін Фитч радарды пайдалана отырып түнгі бомбалауды жүргізудегі алғашқы тәжірибелерді (жапондық кемелерді тоқтатуда үлкен пайда әкелген тұжырымдама) бақылады және фотографиялық ақпарат алу үшін арнайы модификацияланған ұшақтарды пайдалануға шақырды. Сонымен қатар, ол осы аймақтағы одақтастардың әуе күшін шеберлікпен үйлестіргені үшін екінші "Құрметті қызмет медалі" орнына алтын жұлдыз алды. Фитч 1944 жылдың жазында Вашингтонға оралып, Әскери-теңіз операцияларының (Әуе) бас орынбасары болды. Ол Әскери-теңіз флотының авиациялық ұйымын шеберлікпен және тиімді басқарды, әуе бөлімшелерінің дайындығы мен орналасуын қамтамасыз ету жөніндегі күш-жігерді бақылады және барлық байланысты логистикалық шараларды жоспарлады. Осы еңбегі үшін ол "Құрмет легионымен" марапатталды.

Соғыстан кейінгі қызмет

Жеңіс күнінен кейін вице-адмирал Фич 1945 жылғы 16 тамызда Теңіз академиясының бастығы қызметін атқара бастады және 1947 жылғы 15 қаңтарға дейін осы лауазымда болды, сонымен қатар Severn River Command басшысының міндетін де атқарды. Теңіз академиясын басқарған алғашқы авиатор Фитч 1945 жылғы 28 қарашада Теңіз күштері бекіткен Аэронавтика факультетін құруға зор үлес қосты. Академияны басқарғаннан кейін Фитч Теңіз күштері министрінің орынбасары кеңсесінде қысқа уақыт қызмет етті, ал 1947 жылғы наурызда Теңіз күштерінің кешірім және түрмелерді тексеру кеңесінің аға мүшесі болды. Ол зейнеткерлікке шығып, 1947 жылғы 1 шілдеде әскери қызметтен босатылған кезде осы қызметте болды. Адмирал Фич 1978 жылғы 22 мамырда, 95 жасқа толуына аз қалғанда, Ньюкасл, Мэн қаласында (оны қабылдаған штаты) жүрек ауруымен және пневмониямен бірге қайтыс болды.

Есімдес

1981 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басқарылатын зымырандық фрегаты "Обри Фитч" адмирал Фитчтің құрметіне аталды. Бұрынғы NAS Brunswick-ке баратын басты жол оның құрметіне Адмирал Фитч даңғылы деп аталды.