Қарулы қақтығысқа арналған мылтықтар

Кіріспе

Мылтықтың түрі

Көтерілісқа қарсы мылтық – негізінен қорғанысқа арналған, қысқа ұңғысы және кейде аң аулауға арналған мылтықтарға қарағанда сыйымдылығы жоғары дорбенісі бар мылтық. Ол әскери қызметшілер күзеттік міндеттерде қолданады және бір кезде көтерілісті басу үшін пайдаланылған. Заң сақтау органдары оны көбінесе есік бұзу және патрульдеуге қолданады, сондай-ақ азаматтар үйді қорғау үшін пайдаланады. Осындай мылтықтарды қолданылу саласын кеңейту мақсатында бұзу мылтығы, тактикалық мылтық немесе арнайы мақсаттағы мылтық деп атау қалыпты, бірақ бұл көбінесе сату мақсатында қолданылатын терминдер.

Сипаттамалары

Көтеріліске қарсы мылтықтың ерекшелігі – "қысқа" ұңғысы (әдетте 14-20 дюйм; 18 дюйм – АҚШ-тағы азаматтарға қолжетімді ең қысқа ұзындығы, ол қосымша федералдық ATF ережелеріне бағынбайды). Бұл мылтықты ықшамдап, ұстауды, полиция көлігіне орналастыруды жеңілдетеді және (жақын) тұрақты нысаналарды жылдам нысанаға алуға қолайлы жасайды. Әдетте, оқтардың жылдам таралуын қамтамасыз ету және басқа типтегі оқтарды пайдалану мүмкіндігі үшін ашық (цилиндрлік) тұмсығы болады. Олар бушақ, мылтық немесе жұлдызды нысаналармен жабдықталуы мүмкін. Көтеріліске қарсы мылтықтар көбінесе сорғылы механизммен жұмыс істейді, себебі бұл конструкция арзан және сенімді. Бірақ соңғы жылдары қорғану мақсатына арналған бірнеше жартылай автоматты мылтықтар қолжетімді болды және оларды әскерилер, құқық қорғау органдары мен азаматтар пайдаланады. Көтеріліске қарсы мылтықтардың көпшілігі 12 калибрлі болып келеді және 2,75 дюйм (70 мм) "стандартты ұзындығы" немесе 3 дюйм (76 мм) "магнум ұзындығы" оқтарды қабылдай алады. Бұршақ қаптары сияқты, қарулы емес оқтарды тек 12 калибрде ғана жасауға болады. Дегенмен, 20 калибрлі және .410 калибрлі мылтықтар да көтеріліске қарсы конфигурацияда қолжетімді. Кіші калибрлі мылтықтар үйді қорғау үшін танымал, себебі олардың төмен қуаты мен кері соққысы оларды тәжірибесі аз атысшыларға қолайлы етеді. Көптеген аңшылық мылтықтар екіден бес оққа дейін сыйымды (көбінесе үш оқ, АҚШ-тың көшпенді құстарды аулау ережелеріне сәйкес), ал көтеріліске қарсы мылтықтардың ұңғысы ұзындығына қарай 6-10 оққа дейін сыйымды болуы мүмкін. Стандартты сыйымдылықты ұңғылар да көтеріліске қарсы мылтықтарда қолданылады. Мысалы, танымал Remington 870 Police үлгісіндегі көтеріліске қарсы мылтық көбінесе құқық қорғау органдарымен төрт оқтық ұңғысымен бірге жеткізіледі және пайдаланылады. Көтеріліске қарсы мылтықтардың тұтқалары мен қоршауларының конфигурациясы әртүрлі, бірақ көбінесе аңшылық мылтықтардағы ағаш орнына темірлі пластикалық "детальдар" қолданылады. Бұрын ағаш көтеріліске қарсы мылтықтардың қоршауына қолданылған, кейде қазір де қолданылады. Аңшылық мылтықтармен салыстырғанда, көтеріліске қарсы мылтықтарда көбінесе иық тірегі бар немесе жоқ пистолет тұтқасы болады. Иық тірегі болмағанда (немесе бүгілетін болса), көтеріліске қарсы мылтықты өте жақын қашықтықта жылдам қолдануға болады. Иық тірегімен бірге пистолет тұтқасы қаруды басқаруды жеңілдетеді және мылтықты иықтан атып тұрғанда ыңғайлы ұстауға мүмкіндік береді. Алдыңғы тұтқалар да әртүрлі, көбінесе пистолет тұтқасы бар алдыңғы тұтқа (бақылауды арттырады және кері соққыны сіңіреді) және/немесе тактикалық шам үшін қосымша рельстік немесе бекіту нүктесі болады. Мылтықтың бірнеше оқ ату мүмкіндігі шабуылшыға тигізу ықтималдығын арттырады, ал бірнеше оқ тигізу мүмкіндігі жарақаттануға әкелуі мүмкін. Полиция қызметкерлері көптеген өлшемдер мен конфигурацияларды пайдаланса да, ең көп таралғаны – 12 калибрлі 2 3/4 дюймдік (70 мм) 00 ("қос нөл") оқ-дәрілі снаряд, ол 8 немесе 9 .33 калибрлі (8.5 мм) дөңгелек қорғасын доптардан тұрады. Олардың әрқайсысы 9 мм/.38 калибрлі тапанша оқтарының мөлшері мен жылдамдығына ұқсас (олардың диаметрі .354-.357 дюйм). Бұл оқтар ұңғының тұншығуына байланысты әртүрлі дәрежеде таралады және 75 метрге дейін тиімді болуы мүмкін. #4 оқ-дәрісі де танымал, ол жеке гранулалардың мөлшерін (әр гранула шамамен .24 калибр) үлкен саны үшін құрбан етеді (әдетте бір оққа 21 гранула) және 50 футтан кем қашықтықтағы үй ішіндегі диапазон үшін өте тиімді, онда оқтардың таралуы аз қашықтықта болады және нысанаға салыстырмалы түрде шоғырланған нүктеде тиеді. "Бұғы шұңғырлары" (1 унция рифленген шұңғырлар) күшті, дәл атуды қамтамасыз етеді, бірақ аздап таралады, бірақ тереңдеу ену қаупі бар. Әртүрлі өлшемдегі оқтарды немесе шұңғырларды және оқтарды біріктіретін "гибридтік" оқтар бар, бірақ олар сирек кездеседі. Бұл оқтар әдетте шұңғырлар немесе оқтардың күші мен кіші гранулалардың таралуы арасындағы келісімді немесе "екі әлемнің ең жақсысын" жарнамалайды. Көптеген оқтарды бір мезгілде жеткізу мылтықты ең тиімді қысқа қашықтықтағы қаруға айналдырады, оның тигізу ықтималдығы автоматтан 45%-ға жоғары және шабуыл мылтығынан екі есе жоғары. Мылтықтың шұңғырларын пайдалану мүмкіндігі мылтықтың қашықтығы мен тегілу қабілетін арттырады. АҚШ полиция қызметкерлері көбінесе қарулы қарсылық күтілетін немесе офицердің жеке қаруынан артық қуат қажет болған кезде көлік құралдарында мылтықты сақтайды.

The primary characteristic of a riot shotgun is a "short" barrel (generally 14 to 20" long; 18" is the shortest length available to civilians in the U. S. that is not subject to additional federal ATF regulation) which makes the shotgun more compact and easier to handle, easier to stow inside a police vehicle, and more suitable for quick aiming at (close) stationary targets. Generally they have an open (cylinder bore) choke, to permit the shot to spread quickly and to allow use with other types of projectiles, and they may be equipped with bead, rifle, or ghost ring sights. Riot guns are most often pump action due to this design's lower cost and higher reliability, although in recent years a number of semi automatic shotguns designed primarily for defensive use have become available and are used by military, law enforcement and civilians alike. Most riot guns are chambered in 12 gauge and can handle either 2.75" (70 mm) "standard length" or 3" (76 mm) "magnum length" cartridges. Most non shotshell loads, such as less lethal ammunition like bean bags, are made only in 12 gauge. However, 20 gauge and .410 shotguns in riot gun configuration are available. Smaller bores are popular for home defense, as the reduced power and recoil make them more suitable for less experienced shooters who may be more recoil sensitive. While most hunting shotguns hold between two and five shells (often three shells, to comply with U. S. regulations for migratory bird hunting), riot shotguns can have a magazine tube as long as the barrel, allowing for 6 to 10 shells to be loaded depending on the model, barrel length, and type of shells loaded. Standard capacity magazine tubes are also used on riot shotguns. For example, the popular Remington 870 Police model riot shotgun often ships and is used with the stock four round magazine tube by Law Enforcement personnel. Configurations of grips and stocks for riot shotguns vary widely, but often feature reinforced plastic "furniture" instead of the wood common on hunting firearms. Wood was used for riot gun stocks in the past, and sometimes still is. As compared to hunting shotguns, riot guns more often feature pistol grips, with or without a shoulder stock. Without a shoulder stock (or with a folding stock), a riot shotgun becomes more compact and thus is able to be brought to bear more rapidly in very close quarters. With the stock, the pistol grip facilitates control of the weapon and provides a more ergonomic grip when the shotgun is fired from the shoulder. Foregrips, or forends, also vary, often with the inclusion of a pistol grip fore end (further increasing control and absorbing recoil), and/or the addition of an accessory rail or other mounting point for a tactical light. The multiple projectile ability of a shotgun greatly increases the probability of a hit on an assailant, and the multiple projectiles increase the likelihood of a disabling hit. Though many sizes and configurations of shotshell are used by police, among the most common is the 12 gauge 23/4 inch (70 mm) 00 ("double aught") buckshot shell, which consists of 8 or 9 .33 caliber (8.5 mm) round lead balls, each of which is similar in size and velocity to a 9mm/.38 caliber handgun bullet (which actually have a diameter of .354 .357"). This shot spreads out to a greater or lesser degree depending on the barrel choke, and can be effective at ranges as far as 75 yards (70 m). Also popular is the #4 buckshot load, which sacrifices individual pellet size (each pellet is about .24 caliber) for greater numbers (usually 21 pellets per shell) and is very effective at most indoor ranges (<50 feet), where the shot has less distance in which to scatter and thus hits the target in a relatively localized pattern. "Deer slugs" (1 oz rifled slugs) provide a powerful, accurate shot with minimal spread, but more risk of overpenetration. "Hybrid" loads combining different sizes of shot, or a slug and shot, are available but less common. These cartridges generally advertise a compromise or "best of both worlds" between the power of slugs or buckshot and the spread of smaller pellets. The delivery of the large number of projectiles simultaneously makes the shotgun the most effective short range weapon commonly used, with a hit probability 45% greater than a submachine gun, and twice as great as an assault rifle. The ability to use shotgun slugs extends the range and penetration capability of the shotgun. Police officers in the US commonly secure a shotgun in their vehicles, for use when armed resistance is expected or at any time greater firepower than the officer's sidearm is needed.

Көтеріліс қарсы жауынгерлік саптар

Көтеріліске қарсы мылтық пен жауынгерлік мылтықтың аражігі жіңішке, және бұл айырмашылық дизайнынан гөрі қолданылуына байланысты болуы мүмкін. Жауынгерлік мылтық әскери қақтығыстарда негізінен шабуылдық қару ретінде, ал көтеріліске қарсы мылтық жартылай әскери, құқық қорғау органдары немесе азаматтық жағдайларда негізінен қорғаныс қару ретінде қолданылады. Жауынгерлік мылтықтарға жиі қосылатын жабдықтар – штык бекітуге арналған мүмкіндік және оқпанның үстіне орнатылатын желдеткіштік жылу қалқаны (мұндай жылу қалқаны көтеріліске қарсы мылтықтарға да жиі қосылады). Бұл оператордың бірнеше оқ атқаннан кейін қызған оқпаннан саусақтары күйіп қалмауына, соның салдарынан операторға бекітілген штықты қолданып, қаруды берік ұстауына мүмкіндік береді, тіпті оқпанға тиюге болмайтын қызғанда да. Осындай ерекшеліктерді көптеген әскери ұзын қаруларда кездестіруге болады, мысалы, 1903 жылғы Springfield, SMLE, M1 Garand және Mauser мылтықтары. АҚШ Армиясының мылтықтарға қоятын талаптарында беріктігі үшін металлдан жасалған оқпан қорғауы болуы міндетті, бұл полиция қолданатын, сонымен қатар әскерилерге де жарамды "арнайы мақсаттағы" модельдердің санын азайтады (қазіргі қызметтегі стандартты сорғылы және жартылай автоматты мылтықтар – Mossberg 590A1 және Benelli M1014; стандартты Mossberg 500 және 590 модельдері, сондай-ақ Remington 870-тің көптеген түрлері пластик оқпан тобына ие). Көтеріліске қарсы мылтықтар қолданылуына байланысты жауынгерлік мылтықтарға қарағанда тиімділік қашықтығы бойынша шектеулі. Жауынгерлік мылтық 75 ярдтан (70 м) тиімді деп есептеледі, себебі орташа есеп бойынша 9 оқтан тұратын 00 номерлі оқтан кем дегенде біреуі адам денесінің көлеміндегі нысанаға тиеді. Бұл қарсыластың жауынгерлік қабілетін төмендетуге жеткілікті, бірақ қорғаныс жағдайында шабуылдаушыны сенімді түрде тоқтатуға жетерлік емес. Ол үшін нысанаға бірнеше оқ тиюі керек, сонда ғана кемінде біреуі тірілгенге маңызды аймаққа тиеді. Әдетте, бұл цилиндрлі оқпанмен 27 ярдтан (25 метрден) кем қашықтықта болады. Бұл қашықтықтан асып кеткенде, 109 ярдтан (100 метрден) астам қашықтыққа жететіндей етіп, оқтар мен жақсы атар көздерді пайдалану ұсынылады.

The difference between the riot shotgun and the combat shotgun is blurry, and may be more a matter of application than design. A combat shotgun would be used in military combat situations as a primarily offensive weapon, where a riot shotgun would be used in paramilitary, law enforcement or civilian situations as a primarily defensive weapon. Common additions to a combat shotgun would be provision for attaching a bayonet, and the addition of a ventilated heat shield over the barrel (though this heat shield is a common addition to riot shotguns as well) designed to prevent the operator's fingers from being burned by a barrel heated by multiple shots, and thus to allow the operator to secure a full grip on the weapon while using the attached bayonet, even when the barrel is far too hot to touch (otherwise, there is little reason to enshroud the barrel and hinder the cooling airflow). One or both of these features can be seen on many military long arms, including the 1903 Springfield, the SMLE, M1 Garand, and Mauser rifles, to name some of the more obvious types. The U. S. Army specifications for shotguns require a metal trigger guard for durability, which reduces the number of "special purpose" models used by police that would also be suitable for the military (the Mossberg 590A1 and Benelli M1014 are the standard issue pump and semi auto shotguns currently in service; the standard Mossberg 500 and 590 models, and most variants of the Remington 870, have plastic trigger groups). Riot shotguns are also more limited in range than combat shotguns by the nature of their use. A combat shotgun is considered effective out to 75 yards (70 m) because on average at least 1 pellet of a 9 pellet 00 buckshot load will hit a human sized target at that range. This is enough to degrade the combat effectiveness of an enemy soldier, but it is not enough to reliably disable an assailant in a defensive situation. For that, there must be multiple hits to the target, enough that one or more pellets will hit a vital region. Generally this is well under 27 yards (25 meters) with a cylinder bore barrel. Beyond this range, slugs and good iron sights are recommended, extending the range to over 109 yards (100 meters).

Аз қауіпті альтернативалар

ХХ ғасырдың соңғы жартысында тәртіпсіздікке қарсы мылтықтың жаңа қызметі пайда болды, полиция қолдануы үшін түрлі-түрлі аз зиянды оқ-дәрілер енгізілді. Бұларға ертедегі «бұршақ қап» атуға арналған иілгіш таяқтар, резеңке оқтар және басқа да соққылы оқ-дәрілер, сондай-ақ көз жасыратын газ және 2009 жылдың қазан айында TASER International компаниясы ұсынған 12 калибрлі электрошокты қару жатады. Мылтықты жеткізу құралы ретінде пайдалану офицерлерге қауіпті немесе аз қауіпті қаруды жылдам таңдауға мүмкіндік береді, соның арқасында жауап беретін офицерлер өзгеретін жағдайларға бейімделе алады. Қоршаудағы офицер камерадағы қақпақ патронын жылдам шығарып, оны бұршақ қап сияқты аз зиянды патронмен алмастыра алады, көптеген мылтықтар мен тапаншалардағыдай дүңкені босату қажет емес. Сонымен қатар, бір офицерге аз зиянды оқ-дәрілер берілсе, ал қалғандары қақпақ оқтарымен жабдықталып, аз зиянды оқтар нысананы тоқтатуға жеткіліксіз болған жағдайда көмектесе алады.

Кіру және бұзып кіру саптар

Кіруге арналған немесе есік бұзуға арналған сапқыш – бұл стандартты тәртіпсіздік сапқышымен немесе осы мақсаттар үшін қосымша модификацияланған сапқыштармен атқарылатын рөл. Олардың ұңғысы өте қысқа (14 дюйм немесе одан кем) болуы мүмкін, көбінесе түйреуіш орнына тек пистолет тұтқасы болады, ал егер болса, бүгілетін немесе қысқаратын түйреуіш болады. Сонымен қатар, ұңғыда көбінесе кері соққыны азайту үшін ыстық газдарды артқа таратуға арналған ұңғы тежегіші орнатылады. Бұл типтегі сапқыштар көбінесе есік құлыптарын бұзуға немесе жоюға арналған, сонымен бірге есіктен тысқары ұшып өткен оқтардың тереңдеуін шектеуге бағытталған арнайы бұзу оқтарын атқызу үшін қолданылады. Осы сапқыштар кейбір аймақтарда қысқа ұңғылы сапқыштар ретінде жіктелетіндіктен, қару-жараққа қатысты заңнамамен қатаң шектеледі және көбінесе полиция мен әскерилер ғана пайдаланады, АҚШ сияқты кейбір аймақтардан басқа.

Қолданылуы

2006 жылы Будапештте (Мажарстан) жемқорлыққа қарсы наразылықтар кезінде бірнеше адам қарудан атылған қапшықшалы оқтардан басқа жарақат алды. Кем дегенде үшеуі толық соқыр болды. 2013 жылы бір адам соқырлықпен өмір сүре алмағандықтан өз-өзіне қол жұмсады. Бұдан өзге, көптеген адамдар жеңіл жарақаттар (мұрын және саусақ сынықтары, геморрагиялық көк дақтар) алды, ал кейбіреулеріне шоктан кейін тұрақты психологиялық көмек қажет болды. Пеллет мылтықтары Бахрейн, Египет және Тунис елдерінде наразылықтарды тарату үшін қолданылған. 2010 жылдан бері Үндістанның Джамму және Кашмир штатында полиция күштері бұл аймақта тас лақтыратын наразыларды басу үшін "қауіпсіз" қорғаныс шарасы ретінде пеллет мылтықтарын (жергілікті жерде "пеллет қаруы" немесе "помпалы қару" деп аталады) қолданып келеді. Джамму және Кашмирде пеллет мылтықтарын қолдану кеңінен сынға ұшырады. Дегенмен, көптеген құқық қорғау органдары оларды жаңа қызметкерлерге және аз зиянды оқ-дәрілерге пайдалану үшін сақтап отыр.