Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбияға дейінгі Мезоамерикада қолданылған алтын мен мыс қорытпасы. Тумбага – испан конкистадорларының Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Колумбияға дейінгі Мезоамерикада кеңінен қолданылған осы элементтерден құралған металдарға берген нақты емес алтын мен мыс қорытпасының атауы. Бұл термин тагал тілінен алынған "tumbaga" сөзінен, ал ол өз кезегінде малай тілінен келген "tembaga" сөзінен шыққан, ол "мыс" немесе "қола" деген мағынаны білдіреді. Әдебиетте "tumbago" деп те жазылады.
Alloy of gold and copper used in pre Columbian Mesoamerica
Tumbaga is the name for a non specific alloy of gold and copper given by Spanish Conquistadors to metals composed of these elements found in widespread use in pre Columbian Mesoamerica in North America and South America. The term is a borrowing from Tagalog tumbaga which in turn came from Malay tembaga, meaning 'copper' or 'brass'. It has also been spelled tumbago in literature.
Құрамы мен қасиеттері
Түмбага – негізінен алтын мен мыстан тұратын қорытпа. Ол жеке алтынға немесе мысқа қарағанда едәуір төмен балқу температурасына ие. Мыстан қаттырақ болғанымен, соғылғаннан кейін де икемділігін сақтайды. Түмбаганы мысты еріту үшін лимон қышқылы сияқты қарапайым қышқылмен өңдеуге болады. Нәтижесінде, бетінде дерлік таза алтынның жылтыр қабаты, ал астында қаттырақ және берік мыс-алтын қорытпасы қалады. Бұл процеске – тозу арқылы алтын жалату (деплециялық алтын жалату) дейді.
Tumbaga is an alloy composed mostly of gold and copper. It has a significantly lower melting point than gold or copper alone It is harder than copper, but maintains malleability after being pounded. Tumbaga can be treated with a simple acid, like citric acid, to dissolve copper off the surface. What remains is a shiny layer of nearly pure gold on top of a harder, more durable copper gold alloy sheet. This process is referred to as depletion gilding.
Пайдалануы мен қызметі
Оңтүстік және Орталық Американың Колумбқа дейінгі мәдениеттерінде тумбага діни заттар жасау үшін кеңінен қолданылған. Басқа алтын қоспалары сияқты, тумбага да әмбебап болды және оны құюға, сызуға, балғамен соғуға, алтынмен қаптауға, дәнекерлеуге, жапсыруға, қалауға, қаттырақ етуге, қыздыруға, жылтыратуға, өрнектеуге, бедерлеуге және инкрустациялауға болады. Артефакттарда алтын мен мыстың арақатынасы әртүрлі болады; кейбір заттарда 97% дейін алтын, ал басқаларында 97% мыс кездеседі. Кейбір тумбага алтын мен мыстан басқа металлдардан да тұратыны анықталды, ол тумбаганың жалпы массасының 18% дейін жетеді. Тумбага заттары көбінесе жоғалған балауыз әдісі мен сарқылу алтын жағудың үйлесімі арқылы жасалған. Мыс, күміс және алтынның әртүрлі пропорциядағы қорытпасы (әдетте 80:15:5 пайыздық қатынаста) құйылды. Оны алып тастағаннан кейін күйдіріп, беткі мысты мыс тотығына айналдырды, содан кейін механикалық түрде жойды. Содан кейін затты тотықтыру ерітіндісіне, яғни, ықтимал натрий хлориді (тұз) және темір сульфатынан тұратын ерітіндіге салды. Бұл күмісті ерітіп, бетте тек алтынды қалдырды. Микроскоп арқылы қарағанда, мыс пен күміс болған жерлерде бос кеңістіктер көрінеді.
Tumbaga was widely used by the pre Columbian cultures of South and Central America to make religious objects. Like most gold alloys, tumbaga was versatile and could be cast, drawn, hammered, gilded, soldered, welded, plated, hardened, annealed, polished, engraved, embossed, and inlaid. The proportion of gold to copper in artifacts varies widely; items have been found with as much as 97% gold while others instead contain 97% copper. Some tumbaga has also been found to be composed of metals besides gold and copper, up to 18% of the total mass of the tumbaga. Tumbaga objects were often made using a combination of the lost wax technique and depletion gilding. An alloy of varying proportions of copper, silver, and gold (typically in a percentage ratio of 80:15:5) was cast. It was burned after removal, turning surface copper into copper oxide, which was then mechanically removed. The object was then placed in an oxidizing solution, likely composed of sodium chloride (salt) and ferric sulfate. This dissolved the silver from the surface, leaving only gold. When viewed through a microscope, voids appear where the copper and silver had been.
"Тумбага" апаты
1992 жылы Гранд-Багама аралының жағасынан апатқа ұшыраған кемелердің қалдықтарынан шамамен 200 күміс "тумбага" таяқшалары табылды. Олар негізінен Кортестің жаулаулары кезінде испандықтар тонаған күміс, мыс және алтыннан тұрды және Атлантика мұхиты арқылы тасымалдау үшін асығыс түрде "тумбага" таяқшаларына балқытылды. Мұндай таяқшалар әдетте Испанияда құрамындағы металдарға қайтадан балқытылып алынды.
In 1992, approximately 200 silver "tumbaga" bars were recovered in wreckage off Grand Bahama Island. They were composed mainly of silver, copper, and gold plundered by the Spaniards during the conquests of Cortés and hastily melted into bars of tumbaga for transport across the Atlantic. Such bars were typically melted back into their constituent metals in Spain.