Кіріспе
Таиланд үкіметінің кейбір бөлімдері демократиялық сайлау арқылы сайланады. Оларға Таиландтың Өкілдер палатасы (Таиландтың Сенатымен бірігіп, Таиландтың Ұлттық Ассамблеясын құрайды), жергілікті басқару органдары, Бангкок қаласының әкімі және жалпыұлттық референдумдар жатады. Таиланд 1933 жылдан бері 28 рет жалпы сайлау өткізді; соңғы сайлау 2023 жылы өтті. Таиландта сайлауға қатысу міндетті. Таиландтағы барлық сайлаулар Таиландтың Сайлау комиссиясымен реттеледі.
Some parts of the Government of Thailand are selected through democratic elections. These include the House of Representatives of Thailand, (which combines with the appointed Senate of Thailand to create the National Assembly of Thailand), local Administrations, Governorship of Bangkok and national referendums. Thailand has so far had 28 general elections since 1933; the last election was in 2023. Voting in elections in Thailand is compulsory. All elections in Thailand are regulated by the Election Commission of Thailand.
Өкілдер Палатасы
Өкілдер палатасы 500 мүшеден тұрады, оның 350-і тікелей бірінші жеңімпазды анықтау жүйесі арқылы сайланады, онда әрбір мүше бір "сайлау округін" өкілдік етеді. Қалған 150 мүше сайлау күніне дейін саяси партиялар сайлау комиссиясына ұсынған партиялық тізімдер бойынша сайланады. 2017 жылғы Конституцияда белгіленген қазіргі жүйе, "аралас мүшелік үлестіру (MMA)" деп аталады, онда сайлаушы сайлау округінен депутатқа бір дауыс береді, және ол дауыс партиялық тізімдегі орындарды есептеу үшін де қолданылады. Бұл 2007 жылғы бұрынғы Конституциядан өзгеше, онда сайлау округінен депутатқа және партиялық тізім бойынша депутатқа дауыс беру бөлек болған. Егер кандидат комиссияның талаптарын орындамаса ("сары карточкалар" деп белгіленеді) немесе орын бос болса, қосымша сайлау тағайындалуы мүмкін. Комиссия кандидаттардың талаптарына сәйкес келмеген жағдайда оларды тіркеуден шығаруға немесе сайлауға қатысуын тоқтатуға құқылы ("қызыл карточкалар"). Палатаға соңғы сайлау 2019 жылы өтті, ал жеңімпаз кандидаттың құқығы жойылғаннан кейін Чианг Май округінде қосымша сайлау өтті. Палатаның өкілеттігі төрт жылды құрайды, бірақ одан бұрын таратылуы мүмкін.
Сенат
Тайланд Сенатының қазіргі 250 сенаторы сайланбаған, бірақ 2014 жылдан 2019 жылғы жалпы сайлауға дейін Таиландты басқарған әскери хунта – Бейбітшілік және тәртіп жөніндегі ұлттық кеңес тағайындаған. 2017 жылғы Конституция Сенатқа сайлау өткізуді қарастырмайды. Алдыңғы 2007 жылғы Конституцияда Сенат 150 мүшеден тұрған. Олардың 76-сы тікелей сайланды, ал 74-і тағайындалды. Сайланған мүшелердің 75-і Таиланд провинцияларынан, ал біреуі Бангкок қаласынан сайланды. Сайлау «бірінші орын алған жеңіске ие болады» жүйесі бойынша өтті. Сенатқа соңғы сайлау 2014 жылы өтті. Сенат партиялық емес палата болып табылады, сондықтан кандидаттар саяси партияға мүше бола алмайды. Өкілдік мерзімі 6 жылға белгіленген.
Жергілікті әкімшілік
Мұнда үш түрлі деңгейдегі муниципалитеттер (เทศบาล) бар, олардың әрқайсысы өздерінің муниципалдық кеңесін және мэрін сайлайды. Муниципалитеттер сайлау округтеріне бөлінген, әр округ алты кеңесшіні сайлайды. Сайлау округтерінің саны муниципалитет деңгейіне байланысты. Тесабан Нахон (қала): 4 сайлау округі, 24 кеңесші. Тесабан Муанг (қала): 3 сайлау округі, 18 кеңесші. Тесабан Тамбон (ауылдық муниципалитет): 2 сайлау округі, 12 кеңесші. Тамбон әкімшілік ұйымдары, муниципалитеттерге ұқсас жергілікті билік, сондай-ақ сайланған кеңес пен мэрге ие. ТАО-ның әрбір әкімшілік ауылы кеңеске екі кеңесшіні жібереді, егер үштен аз ауыл болса, ауылдар бойынша кеңесшілер саны кемінде алты кеңесші болуы үшін арттырылады. Паттайя ерекше әкімшілік аймақ ретінде 24 орындық кеңесі және қаладағыдай сайланған мэрі бар. Сонымен қатар, әрбір провинцияда провинциялық әкімшілік ұйым деп аталатын провинциялық жергілікті билік бар, оның сайланған кеңесі мен төрағасы бар. Кеңестің мөлшері провинция халқына байланысты. Барлық жергілікті билік органдарында сайлау мерзімі төрт жылды құрайды. Егер кеңесші лауазымы бос қалса, тиісті сайлау округінде қосымша сайлау өткізіледі, ал мэр лауазымы бос қалса, төрт жылдық мерзімге жаңа сайлау болады. Осылайша, мэр мен кеңес сайлаулары міндетті түрде бір күні өткізілмейді.
Кеңестер
Бангкок 50 жергілікті аудандық кеңеске бөлінген, әр аудан үшін біреуден. Осы кеңестердің мүшелерінің саны 7-ден 8-ге дейін жетеді. Бұған қоса, Бангкок қалалық кеңесінде (BMC) 61 орын бар. Сайлаулар төрт жылдық циклмен өткізіледі. Соңғы жергілікті сайлау 2022 жылы болды.
Губернаторлық
Бангкок қаласының әкімі – елдегі жалғыз сайланатын әкім. Әкімнің өкілеттігі төрт жылға беріледі және қайта сайлануға болады. Бұл сайлау аудандық кеңестер мен қалалық әкімшілік кеңесінің (ҚӘК) сайлауларымен бірдей күніне өткізілмейді. Бангкок қаласының әкімін сайлаудың соңғысы 2022 жылы өтті.
Референдумдар
Конституциялық референдумдар 2007 және 2016 жылдары екі рет өткізілді.
Мәселелер
Таиландта сайлауларға қатысты мәселелер, әсіресе соңғы жылдары көбейді. Көптеп айтылған айыптаулардың ішінде дауыс сатып алу және шантаж басты орынды алып тұр. Көбінесе дауыс сатып алуға қатысты айыптаулар таралған, әсіресе ауылдық жерлерде саяси партиялардың өкілдері немесе аудандық жетекшілер бір дауыс үшін 2000 батқа дейін ақша ұсынады. Тағы бір мәселе – алдау және бюллетеньдерді өзгерту. Басқа да мәселелер сайлау комиссиясының өкілеттіктеріне байланысты туындайды. Бұл комиссия сайланбаған, ешкімге есеп бермейтін бес адамнан тұрады және сайлауды кез келген уақытта жоюға толық құқылы. Сонымен қатар, ол Таиландтың сайлау заңдарын түсіндіруші және бірінші инстанция болып табылады. Комиссия соңғы екі жалпы сайлауда үміткерлерді жарамсыз деп танып, тіркеуден шығаруда белсенділік танытты. Таиландта сайлауға қатысу үдемелі түрде міндетті болғандықтан және Конституцияда азаматтардың міндеті ретінде қарастырылғандықтан, сайлауға қатысу деңгейі үлкен мәселе емес. Дегенмен, жалпы сайлауларда сайлауға қатысу көрсеткіші сенат сайлауына (2008 жылы 56%, 2014 жылы 43%) немесе жергілікті сайлауларда (2008 жылы Бангкок қаласының әкімі сайлауында 54%) қарағанда әлдеқайда жоғары (2007 жылы 85%, 2019 жылы 75%).
Жалпы сайлау
Сайлау күні Қатысу көрсеткіші Орын тіркелген сайлаушылар Жеңіс партиясы Партия Орындары Үлесі 1933 15 қараша 1933 41.45% 156-дан 78 4,278,231 1937 7 қараша 1937 40.22% 182-ден 91 6,123,239 1938 12 қараша 1938 35.03% 6,310,172 1946 6 қаңтар 1946 32.52% 192-ден 96 6,431,827 1948 29 қаңтар 1948 29.50% 186-дан 99 7,176,891 1952 26 ақпан 1952 38.95% 246-дан 123 7,602,591 1957 (Ақпан) 26 ақпан 1957 57.50% 283-тен 160 9,859,039 Сери Манангхасила 86 1957 (Желтоқсан) 15 желтоқсан 1957 44.07% 281-ден 160 9,917,417 Сахапум 44 1969 10 ақпан 1969 49.16% 219 14,820,180 Біріккен Тай халқы 75 1975 26 қаңтар 1975 47.18% 269 20,242,791 Демократ 72 17.23% 1976 4 сәуір 1976 43.99% 279 20,623,430 114 25.31% 1979 22 сәуір 1979 43.90% 301 21,284,790 Әлеуметтік әрекет 82 21.26% 1983 18 сәуір 1983 50.76% 324 24,224,470 Әлеуметтік әрекет 92 26.78% 1986 27 шілде 1986 61.43% 347 26,160,100 Демократ 100 22.52% 1988 24 шілде 1988 63.56% 357 26,658,638 Чарт Тай 87 19.29% 1992 (Наурыз) 22 наурыз 1992 59.24% 360 32,436,283 Әділеттік Бірлігі 79 19.27% 1992 (Қыркүйек) 13 қыркүйек 1992 61.59% 31,860,156 Демократ 79 21.02% 1995 2 шілде 1995 62.04% 391 37,817,983 Чарт Тай 92 22.83% 1996 17 қараша 1996 62.42% 393 38,564,593 Жаңа Аспан 125 29.14% 2001 6 қаңтар 2001 69.43% 500 42,875,036 Тай Рак Тай 248 39.91% 2005 6 ақпан 2005 72.56% 44,572,101 377 60.48% 2006 2 сәуір 2006 64.77% 44,909,562 Тай Рак Тай 461 59.91% 2007 23 желтоқсан 2007 85.38% 480 45,658,170 Халық билігі 233 38.61% 2011 3 шілде 2011 75.03% 500 46,939,549 Пхеу Тай 265 47.03% 2014 2 ақпан 2014 47.72% 43,024,042 Жарамсыз деп танылды 2019 24 наурыз 2019 74.69% 51,239,638 Пхеу Тай 136 21.92% 2023 14 мамыр 2023 75.64% 52,287,046 Move Forward 151 37.99%