Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1944 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымында радиозондтан – атмосферадағы ауа-райы деректерін жазатын телеметриялық құрылғы – алынған жоғары тропосфералық байқаулардың алғашқы мысалы толыққанды дамыған дауылдың траекториясын болжауға енгізілді. Маусым ресми түрде 1944 жылдың 15 маусымында басталып, 1944 жылдың 15 қарашасында аяқталды. Бұл мерзімдер әр жылдың Атлант бассейнінде тропикалық циклондардың көпшілігі қалыптасатын кезеңін сипаттайды. Маусымның алғашқы циклоны 13 шілдеде пайда болды, ал соңғы жүйе 13 қарашада экстратропикалық циклонға айналды. Маусым өте белсенді болды, 14 тропикалық дауыл, 8 дауыл және 3 күшті дауыл болды. Бұл дауыл Лонг-Айленд пен Жаңа Англияға, содан кейін Атлантикалық Канадаға экстратропикалық циклонға айналып келді, АҚШ-тың Шығыс жағалауы мен Атлантикалық Канадада шамамен 100 миллион доллар (1944 жылғы АҚШ долларымен) зиян келтірді, сондай-ақ кем дегенде 391 адам қаза тапты, олардың көпшілігі теңізде болды. Ямайкадағы және Куба-Флоридадағы дауылдар да күшті болды және елеулі салдарларға әкелді. Біріншісі Ямайкаға "бірнеше миллион доллар" мөлшерінде зиян келтірді, ал оның жолында 116 адам қаза тапты. Куба-Флоридадағы дауыл екі аймақты да қиратты, нәтижесінде кем дегенде 318 адам қаза тауып, 100 миллион доллардан астам зиян келтірілді. Қыркүйек айының соңында Мексиканы соққан дауыл Техуантепек мойындарында су тасқынынан 200-300 адамның өліміне себеп болды. 1944 жылғы маусымдағы тропикалық циклондардың салдарынан барлығы шамамен 202 миллион доллар зиян келтіріліп, кем дегенде 1025 адам қаза тапты.

Маусымдық жиынтық

Атлантикалық дауыл маусымы 15 маусымда ресми түрде басталып, 15 қарашада аяқталды. Барлығы 21 тропикалық циклон қалыптасты. Олардың 14-і тропикалық дауылға дейін күшейді, бұл 1936 жылдан бері ең көп көрсеткіш, ал сегізі ураган статусына жетті, бұл 1933 жылдан бері ең жоғары сан. Олардың үшеуі ірі ураганға айналды. Маусымда радиозонд арқылы алынған жоғары атмосфералық деректерді толыққанды дамыған ураганның траекториясын болжау үшін алғаш рет пайдалануға қол жеткізілді, бұл Куба-Флорида ураганы Кубаға жақындаған кезде орын алды. Ол екі күннен кейін, 06:00 UTC шамасында Түркс және Кайкос аралдарындағы Навидад Банкінің жанында маусымның алғашқы тропикалық депрессиясына айналды. Осы мәлімдемеден кейін, метеорологиялық қызмет жаңадан пайда болған циклонның ішіне ұшу үшін алғаш рет барлау рейсін жоспарлады.

Үшінші дауыл

Тропикалық толқын 30 шілде күні сағат 12:00-де Түркс және Кайкос аралдарындағы Кокберн қаласынан шамамен 217 км (135 миль) шығысқа қарай тропикалық дауылға ұйымдасты. Залал 2 миллион долларға бағаланды. Циклон Атлантика мұхитына шығар кезде Нью-Джерси штатының Атлантик-Сити қаласында қатты жел соқты. Көпшілік эвакуацияланғандықтан, дауылдың жолында адам өлімі тіркелмеді.

Алтыншы тропикалық дауыл

8 қыркүйекте Мексика шығанағының солтүстігіндегі тұрақсыз фронттың соңғы бөлігінде әлсіз төмен қысым аймағы қалыптасты. Ол 4-санатты қысымға жетті. Дегенмен, желдің тұрақты жылдамдығы 1 минут емес, 30 секунд ішінде өлшенді, ал анемометр жер бетінен шамамен биікте орналасқан. Сондықтан, штат 2-санатты жел күшіне ұшырады деп болжануда.

Сегізінші дауыл

Тропикалық толқын 19 қыркүйекте сағат 06:00 UTC шамасында Кариб теңізінің солтүстік-батысында тағы бір тропикалық дауылдың пайда болуына әкелді. Су тасқыны байланыс және көлік жүйелеріне де зор зиян келтірді. Кейман аралдары үш күн бойы қатты жаңбырға тап болды, нәтижесінде аралдардағы барлық егін қирады; Гранд-Кайман аралында тіркелген жаңбыр мөлшері арал тарихындағы ең жоғары көрсеткішті құрады. Кубада кем дегенде 300 адам қаза тапты, бірақ аралдың шалғынды аймақтарынан түскен хабарламалар жинақталмағандықтан, нақты құрбан болғандардың саны әлі белгісіз. Гаванадағы метеостанция 2008 жылғы «Густав» дауылына дейін елде тіркелген ең күшті жел соққан жылдамдықты өлшеді. Егін көп зиян шекті, және дауылдың уақыты егін жинаудың ең қолайлы кезіне жақын болғандықтан, жағдай одан да нашарлады. Аймақтағы жалпы шығын 63 миллион долларды құрады, бұл кең ауқымда электр қуатының үзілуіне себеп болды. Барлығы, дауыл 100 миллион доллардан астам зиян келтіріп, кем дегенде 318 адамның өмірін алды.

Тропикалық дауыл он төртінші

1 қарашада 00:00 UTC шамасында Сан-Андрестен оңтүстік-шығысқа қарай 56 км жерде тропикалық депрессия пайда болды. Бара-бара оңтүстік-батысқа қарай жылжып, алты сағаттан кейін тропикалық дауылға айналды және келесі күні таңертең ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Кемелер мен құрлықтағы бақылаулар аз болғандықтан, дауылдың қарулы дауылға айналуы мүмкін, бұл мәселе бойынша тарихи мысал ретінде Марта дауылы келтіріледі. Кейін ол әлсіреп, шығысқа бұрылып, 3 қарашада жағаға тимей тарап кетті.

Тропикалық төмендеулер

Тропикалық дауыл күшіне жеткен он төрт тропикалық циклоннан өзге, тағы жетісі тропикалық депрессия деңгейінен асып кетпеді. Мұндай алғашқы жүйе 23 тамызда Бермуда аралдарының батысында қалыптасты. Солтүстік-шығысқа қарай жылдам қозғалған бұл депрессия екі күннен кейін Нова-Шотландия маңындағы фронталдық жүйеге сіңірілді. 26 тамызда оңтүстік-шығыс Кариб теңізінде, Желді аралдарға жақын жерде тропикалық толқыннан тағы бір депрессия пайда болды. Депрессия батысқа қарай жылжып, тез тараған болуы мүмкін, бірақ мұның себебі байқаулардың жеткіліксіздігі болуы да ықтимал. 18 қыркүйекте барлау ұшағының рейсі Кариб теңізінің солтүстік-шығысында тропикалық депрессияның пайда болғанын растады. Келесі күні ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, Виргин аралдарынан өтті. Аралдардың солтүстігіндегі ашық Атлантикаға енгеннен кейін, депрессия 21 қыркүйекте Түркс және Кайкос аралдарының шығысында тарап кетті. Ауа райы карталары мен деректер 13 қазанда тропикалық депрессияның Кіші Антиль аралдарының шығысында пайда болғанын көрсетеді. Депрессия Кариб теңізіне кіріп, кейін 15 қазанда Мона бұғазын – Испаньола және Пуэрто-Рико арасындағы жолды кесіп өтті. Келесі күні Багам аралдарының оңтүстік-шығысында тарап кетті. 20 қазанда Азор аралдарының оңтүстік-батысында төмен қысым аймағы субтропикалық депрессияға айналды. Субтропикалық депрессия баяу солтүстікке қарай жылжып, келесі күні тарап кетті. 25 қазанда Кариб теңізінің солтүстік-батысында тропикалық депрессия қалыптасты. Ол келесі күні тараған болуы мүмкін. Келесі циклон және 1944 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының соңғы жүйесі 13 қарашада Бермуданың солтүстік-шығысындағы төмен қысымдық аймақтан пайда болды. Келесі күні фронталдық жүйе субтропикалық депрессияны сіңіріп алды.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1944 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың ұзақтығы, аттары, құрлыққа шығу орындары (жақша ішінде көрсетілген), келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Жақша ішіндегі қазалар қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес қазаға жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қазалар дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағы болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 1944 жылғы АҚШ долларымен (USD) көрсетілген.