Кіріспе

Форманы өзгертетін жұмбақ, Рубик текшесіне ұқсас.

Квадрат 1 – Рубик текшесінің бір түрі. Оның көптеген Рубик текшесінің түрлерінен ерекшелігі – кесілу жолына байланысты бұрылғанда пішінін өзгерте алады, соның арқасында қиындық пен шешу деңгейі артады. Сонымен қатар, Super Square One және Square Two жұмбақтары да ұсынылған. Super Square One-да екі қосымша қабат бар, оларды жұмбақтың қалған бөлігінен тәуелсіз шатастырып, шешуге болады, ал Square Two-де жоғарғы және төменгі қабаттарға қосымша кесіктер жасалған, бұл қабырғалық және бұрыштық бөліктерді бірдей өлшемді етеді.

Тарих

Square 1 (толық атауы "Квадратқа оралу") немесе "Куб 21" 1990 жылы Карел Хршел мен Войтех Копский ойлап тапқан. Чехословакия патентіне өтінім 1990 жылдың 8 қарашасында берілді, ал 1991 жылдың 1 қаңтарында "басымдық құжаты" ретінде тіркелді. Патент 1992 жылдың 26 қазанында CS277266 нөмірімен мақұлданды. 1993 жылдың 16 наурызында бұл объектінің өзі АҚШ-та US5,193,809 нөмірімен патенттелді, содан кейін 1993 жылдың 5 қазанында оның дизайны D340,093 нөмірімен патенттелді.

Сипаттама

Square 1 үш қабаттан тұрады. Жоғарғы және төменгі қабаттарда желкен тәрізді және үшбұрышты бөліктер бар. Олар сәйкесінше бұрыштық және жиектік бөліктер деп те аталады. Барлығы 8 желкен тәрізді және 8 үшбұрышты бөлік бар. Желкен тәрізді бөліктердің ені қабаттың ортасына қатысты 60 градус, ал үшбұрышты бөліктердің ені 30 градусқа тең. Ортаңғы қабатта екі трапеция тәрізді бөлік бар, олар бірігіп ретсіз алтыбұрыш немесе шаршы құрауы мүмкін. Әрбір қабатты еркін айналдыруға болады, ал егер барлық қабаттардағы бөліктердің жиектері сәйкес келсе, жұмбақты тік бұрауға болады, сонда жоғарғы қабаттың жартысы төменгі қабаттың жартысымен ауыстырылады. Осылайша, жұмбақтың бөліктерін шатастыруға болады. Желкен тәрізді бөліктердің бұрыштық ені үшбұрышты бөліктердің енінен екі есе үлкен болғандықтан, оларды еркін араластыруға болады, екі үшбұрышты бөлік бір желкен тәрізді бөліктің орнын басады және керісінше. Бұл жұмбақтың ішінде кез келген уақытта пішіннің өте күрделі өзгерістеріне әкеледі. Жұмбақтың текше пішінде болуы үшін жоғарғы және төменгі қабаттарда 4 желкен тәрізді және 4 үшбұрышты бөлік кезекпен орналасуы керек, әр қабатта 4 желкен тәрізді және 4 үшбұрышты бөлік болуы тиіс, ал ортаңғы қабат шаршы пішінде болуы керек. Бірақ ортаңғы қабаттың тек екі пішіні ғана мүмкін болғандықтан, жұмбақтың қалған бөлігіне тиіспей, ортаңғы қабаттың пішінін бірінен екіншісіне өзгертетін жылдам қимылдар тізбегі бар. Жұмбақ текше пішінде болғаннан кейін, жоғарғы және төменгі қабаттар темір крест сияқты кесіледі, немесе эквивалентті түрде, бір-бірімен белгілі бір бұрыш жасаған екі концентрлі (стандартты) крестпен кесіледі. Рубик текшесі сияқты, бөліктер түсті. Жұмбақты шешу үшін, ол тек текше пішінде ғана емес, сонымен қатар текшенің әр жағы біртекті түске ие болуы керек. Оның шешілген (немесе бастапқы) күйінде, "Square 1" деген жазуы бар жағынан қарағанда, түстер былай болады: жоғары жағы ақ, төменгі жағы жасыл, алды жағы сары, сол жағы қызыл, оң жағы қызғылт сары және артқы жағы көк. Square 1-дің баламалы нұсқаларында басқа түс схемалары болуы мүмкін.

Шешімдер

Интернетте осы жұмбақтың көптеген шешімдері бар. Кейбір шешімдер классикалық қабаттан қабатқа әдісті қолданады, ал басқа тәсілдер бұрыштық бөлшектерді алдымен, содан кейін шеткі бөлшектерді немесе керісінше орналастыруды қамтиды. Кейбір шешімдер осы тәсілдердің үйлесімі болып табылады. Бұл шешімдер әр түрлі тәсілдерді қолданғанмен, көпшілігі бөлшектердің орналасуына және ортаңғы қабаттың жұптылығына қарамастан, алдымен жұмбақтың текше пішінін қалпына келтіруге тырысады, содан кейін текше пішінін сақтай отырып, бөлшектерді дұрыс орындарына қоюға кіріседі. Пішін көбінесе бірінші болып қалпына келтіріледі, өйткені ол кез келген уақытта мүмкін болатын ең көп қозғалысқа мүмкіндік береді – басқа пішіндерде қозғалыстардың саны аз. Шешімдердің көпшілігі алгоритмдердің үлкен жиынтығын ұсынады. Бұл – бөлшектердің шағын тобын қайта орналастырып, қалған бөліктерге әсер етпейтін бұрылыстар мен өңдеулердің тізбегі. Мысалға, екі бөлшекті ауыстыру, үш бөлшекті айырбастау және т.б. жатады. Жоғарғы және төменгі қабаттарды ауыстыру сияқты ірі масштабты алгоритмдер де мүмкін. Осы алгоритмдерді жүйелі қолдану арқылы жұмбақ бірте-бірте шешіледі. Рубик текшесінің шешімдері сияқты, 1-ші квадраттың шешімдері де сынақ пен қате арқылы немесе компьютерлік іздеу арқылы табылған алгоритмдерді қолдануға байланысты. Алайда, Рубик текшесінің шешімдері осы алгоритмдерге көбірек сүйенсе, 1-ші квадратты шешу барысында олар жиі қолданылады. Бұл Rubik текшесінің бөлшектерінің біркелкі пішіні, кем дегенде шешімнің басында, қалған бөліктерді ескермей, бөлшектердің кішігірім тобын орналастыруға назар аударуға мүмкіндік береді. Алайда, 1-ші квадратта бұрыштық және шеттік бөлшектердің еркін араласуы кейде белгілі бір қажетті операцияны физикалық түрде тоқтатуы мүмкін; сондықтан адам басынан бастап барлық бөлшектерді ескеруі керек. 1-ші квадраттың кейбір шешімдері тек алгоритмдерді қолдануға негізделген.

Позициялар саны

Егер берілген пермутациялардың әр түрлі айналулары бір рет қана саналса, ал кері бұрулар жеке-жеке саналса, онда 170 × 2 × 8! × 8! = 552,738,816,000 орын болады. Егер айналу мен кері бұрулар бір рет қана саналса, онда орын саны 15! ÷ 3 = 435,891,456,000-ға азаяды. Сонымен қатар, оны әрқашан ең көп дегенде 13 қозғалыспен шешуге болады. Егер жартысын бұруға кедері келтіретін бұрыштық бөліктері жоқ орындарды ғана санағымыз келсе, онда 3678 · 2 · 8! · 8! = 11,958,666,854,400 бұрылатын орын бар, және оны әрқашан ең көп дегенде 31 беттік бұрылыспен шешуге болады.

Әлемдік рекордтар

Квадратты 1 жылдам шешудің әлемдік рекорды 3,41 секунд, ол 2024 жылдың 2 наурызында АҚШ-тың Райан Пилаты Уичита отбасылық ArtVenture 2024-те тіркелді. 5 шешімнің әлемдік рекордтық орташа көрсеткіші (ең жылдам және ең баяу нәтижелерді есепке алмағанда) 4,91 секунд, ол 2023 жылдың 22 шілдесінде АҚШ-тың Макс Сиауы Портлендте, АҚШ-та өткен 2023 жылғы Stumptown Speedcubing Summer жарысында: 5,32 / 4,60 / (6,26) / 4,80 / (4,58) уақыттарымен көрсетілді.

Бір реттік реті бойынша ең үздік 5 реті

Аты Шешу Жарысы Райан Пилат 3.41с Уичита Отбасылық ArtVenture 2024 Макс Сиауw 3.69с Uw немесе U емес 2023 Михал Красовски 3.87с Ольстын Квадрат 2023 Алессандро Риччи 4.00с Каварзер Куб Күндері 2023 Самир Аггарвал 4.04с Кенмор Мини А 2024

Олимпиадалық есеп бойынша ең үздік 5 шешілген мәселе

Аты Орташа Жарыс Макс Сиау 4.91с Стัมптаун Жаз 2023 Хасан Ханани 4.98с Батыс Чемпионаты 2023 Самир Аггарвал 5.12с Камберленд Каунти Кубинг 2023 Дилан Баумбах 5.26с DFW Кубинг Қыс 2024 Дэвид Эпштейн 5.37с Мельбурн Жаз 2023

Супер біріншілік

Супер Square One – Square 1-дің 4 қабаттан тұратын нұсқасы. Square 1 сияқты, ол бұрылғанда текше пішіндес емес пішіндерге айнала алады. 2009 жылдан бері ол Уве Мефферт өзінің Meffert's жұмбақтар дүкенінде сатылуда. Ол 8 бөліктен тұратын 4 қабаттан құралған, әрқайсысы дөңгелек бағананы қоршап тұрады, оны перпендикуляр ось бойымен бұруға болады. Бұл жоғарғы және төменгі қабаттардағы, сондай-ақ ортаңғы екі қабаттағы бөліктерді алмастыруға мүмкіндік береді. Әрбір қабат 8 қозғалмалы бөліктен тұрады: 4 кең және 4 тар бөлік. Жоғарғы және төменгі қабаттарда кең бөліктер "бұрыш" бөліктері, ал тар бөліктер "қабырға" бөліктері болып табылады. Ортаңғы екі қабатта кең бөліктер "қабырға" бөліктері, ал тар бөліктер "бет орталықтары" болып табылады. Кең бөліктердің бұрыштық өлшемі тар бөліктерден екі есе үлкен, сондықтан екі тар бөлік бір кең бөліктің орнына сыяды. Осының арқасында оларды еркін араластыруға болады. Бұл жұмбақтың әртүрлі текше пішіндес емес пішіндерді қабылдауына себеп болады.

Екінші алаң

"Квадрат екі" – бұл танымал Square 1 жұмбағының тағы бір түрі, жоғарғы және төменгі қабаттарында қосымша кесімдер жасалған. Қазіргі уақытта ол Meffert компаниясының онлайн-дүкенінде де сатылуда. Square Two механикалық тұрғыдан Square 1-ге ұқсас, бірақ жоғарғы және төменгі қабаттардың ірі бұрыштық бөліктері екіге бөлінген, нәтижесінде бұрыштық бөліктер шеттік бөліктердей әмбебап болады. Бұл Square 1-де кездесетін құлыпталу мәселесін жояды, бұл Square 2-ні алдыңғы нұсқасына қарағанда жинауды (және араластыруды) жеңілдетеді.

Шешім

Square Two, Super Square One сияқты, Square 1-ден әлдеқайда қиын емес. Көп жағдайда, тіпті оңайырақ, себебі үстіңгі және төменгі қабаттардың орналасуына қарамастан, әрқашан кесіндіні бұруға болады. Көбінесе, ол түпнұсқасы сияқты шешіледі, тек бұрыштық бөліктерді біріктіру қажет, содан кейін Square 1 сияқты толықтай шешіледі.

Позициялар саны

Бұл жұмбақта барлығы 24 сынық бөлік бар. Сынық бөліктердің кез келген орналасуын, жұп және тақ орналасуларды қоса алғанда, жасауға болады. Бұл 24! = 620,448,401,733,239,439,360,000 бөліктердің мүмкін орналасулары бар екенін білдіреді. Дегенмен, ортаңғы қабаттағы әр позиция үшін екі түрлі бағдарлама бар, бұл позициялар санын 2 есеге арттырады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл жұмбақ үшін (24!) * 2 = 1,240,896,803,466,478,878,720,000 мүмкін позицияны береді. Бірақ қабаттардың әр позициясы үшін 12 түрлі бағдарлама болғандықтан, кейбір позициялар осылайша артық есептелді. Бұл позициялар санын 12^2 есеге азайтады. Соңғы есеп бойынша, (24!) / 72 = 8,617,338,912,961,658,880,000 мүмкін позиция бар.