Кіріспе
Швейцария экономисі Бруно С. Фрей (4 мамыр 1941 жылы Швейцарияның Базель қаласында туған) – швейцариялық экономист және Базель университетінде саяси экономикадан арнайы профессор. Фрейдің ғылыми еңбектері саяси экономика және бақыт экономикасы салаларын қамтиды, ал жарияланған жұмыстары психология, социология, құқықтану, тарих, өнер және теологиядан алынған ұғымдарды қамтиды.
Bruno S. Frey (born 4 May 1941 in Basel, Switzerland) is a Swiss economist and visiting professor for Political Economy at the University of Basel. Frey's research topics include Political economy and Happiness economics, with his published work including concepts derived from Psychology, Sociology, Jurisprudence, History, Arts, and Theology.
Карьера және академиялық лауазымдар
Фрей Базель университетінде және Кембридж университетінде экономиканы оқыды, 1965 жылы экономика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1969 жылдан 2010 жылға дейін Фрей Базель университетінде экономика ғылымдарының доценті, 1977 жылдан 2012 жылға дейін Цюрих университетінде экономика ғылымдарының профессоры болды. 1969 жылдан бастап саяси экономика бойынша швейцариялық журнал «Kyklos» редакторы болып жұмыс істеді. 2004 жылдан бастап Фрей Экономика, менеджмент және өнер саласындағы зерттеулер орталығының (CREMA) зерттеу директоры қызметін атқарады. 2010 жылдан 2013 жылға дейін Фрей Уорвик бизнес мектебінде мінез-құлық ғылымының ерекше профессоры болып тағайындалды. Фрей 2004 жылы Копенгаген консенсусы сарапшылар комиссиясына, төрт Нобель сыйлығының иегерімен бірге мүше болып кірді. Комиссияның басты мақсаты – адамзат алдында тұрған аштық, ЖИТС, суға қолжетімділік, сауда кедергілері, сыбайлас жемқорлық және жаһандық жылыну сияқты маңызды мәселелерді шешу үшін басымдықтарды анықтау болды. 2011 жылдың шілдесінде Цюрих университеті Фрей мен оның авторларының жарияланымдарындағы бұзушылықтарды (өзін-өзі плагиаттау) тергеу үшін комиссия құрды. 2012 жылдың шілдесінде университет комиссиясы Фрейдің бұзушылық жасағанын, атап айтқанда өзін-өзі плагиаттағанын растады. Сол жылдың қазан айында Цюрих университетінің Бизнес, экономика және менеджмент факультеті Фрейдің еңбек шартын ұзартпау туралы шешім қабылдады, ол профессор зейнеткерлікке шыққаннан кейін күшін жойды. 2012 жылы Бутан үкіметі Фрейді «адам бақытын және жер бетіндегі барлық тіршіліктің әл-ауқатын дамытуға бағытталған жаңа даму үлгісін» зерттеу үшін халықаралық сарапшылар тобына тағайындады.
Ықпал
2015 жылдың қазан айындағы RePEc рейтингісі бойынша ол еуропалық экономистердің ең көп сілтемеленген 14-ші ғалымы болып тізілген. Сонымен қатар, швейцариялық «Neue Zürcher Zeitung» газеті экономистердің академиялық жетістіктерін, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарында және саясаттағы қоғамдық пікірін бағалайтын рейтингті тұрақты түрде жариялайды. Осы рейтингте ол 2014 және 2015 жылдары Швейцариядағы ең ықпалды экономистердің үшіншісі деп тағайындалды. Миха Доминко мен Мирослав Вербичтің «Субъективті игілік экономикасы: библиометриялық талдау» атты мақаласы, 2019 жылы «Бақыт зерттеулері журналында» жарияланды. Бұл мақалада авторлар субъективті игілік зерттеулерінің дамуын зерттеді. Олардың 3-кестедегі нәтижесінде, «Субъективті игілік экономикасы зерттеулеріндегі ең көп сілтемеленген 50 мақала» тізімінде Б. С. Фрей мен А. Штуцердің «Экономистер бақыт зерттеулерінен не біле алады?» атты мақаласы бірінші орынды иеленді.
Рейтингтер
2019 жылдың 21 қыркүйегіндегі NZZ (Neue Zürcher Zeitung) газетінде жарияланған "Экономистердің ықпалдылығы рейтингісі" (Ökonomen Einfluss Ranking) бойынша Бруно С. Фрей Швейцарияда 4-ші орынды (зерттеу нәтижелері бойынша: 2-ші орынды) алды, ал Ф. А. Z (Frankfurter Allgemeine Zeitung) газетінің 2019 жылғы 21 қыркүйектегі басылымында Германияда 5-ші орынға ие болды. Handelsblatt газетінің "Экономика рейтингісі-2019" (2019 жылдың 16 қыркүйегі) бойынша ол "өмірлік жетістіктері" үшін 1-ші орынға қойылды.
Жарияланған еңбектері
Фрейдің жариялаған зерттеулері мінез-құлық экономикасына (оның ішінде мотивациялық жинақтау эффектілері), сыйлықтар экономикасына, саяси экономикаға, бақыт экономикасына, демократияның қоғамға тигізетін әсеріне, корпоративтік басқаруға, қоғамдық кәсіпорындарға және соғыстың экономикасына қатысты тақырыптарды қамтиды. Фрей ағылшын және/немесе неміс тілдерінде оннан астам кітаптың авторы (оның ішінде француз, испан, португал, галисиан, итальян, жапон, корей және қытай тілдеріне аударылған), сондай-ақ кәсіби академиялық журналдарда 300-ден астам мақаланың авторы. Тікелей демократияның рөліне қатысты, ол (Райнер Эйхенбергермен бірге) функционалдық бағытталған федерализмнің – Функционалдық Үстіне Үстіне Бәсекелесетін Юрисдикция (ФҮҮЮ) деп аталатын түрін жасады. Ол тікелей демократия мен федерализмді болашақтың бағытын анықтайтын институттар деп санайды. Фрей сонымен қатар театрлар, опералар мен мұражайларды ұйымдастыруға, сондай-ақ өнер туындыларына инвестициялардың тиімділігіне үлес қосты. Оның пікірінше, соңғылары басқа инвестицияларға қарағанда қаржылық тұрғыдан аз табысты. Дегенмен, мұндай инвестициялар жасалады, себебі процесте психологиялық пайда да болады. Экономикалық басылымдар базасы IDEAS бойынша Фрей мәдени экономика саласындағы зерттеулерде әлемдік көшбасшы болып табылады. Мәдени экономикаға қосымша үлес ретінде Бруно С. Фрей «Венеция барлық жерде» атты кітап жариялады. «Шамадан тыс туризм» құбылысы орталық тақырып ретінде қарастырылады. Осы контексте сыртқы факторлар немесе мінез-құлықтық стимулдар сияқты экономикалық аспектілер және олардың институционалдық құрылымдағы рөлі талқыланады. Сонымен қатар, Фрей (Андре Бривибамен бірге) тақырып бойынша екі академиялық мақала жариялады («Жаңадан туған түпнұсқалар: Мәдени шамадан тыс туризммен күресу ұсынысы; Шамадан тыс мәдени туризммен күресу саясаты туралы ұсыныс»).
Таңдалған кітаптар
Фрей, Бруно С., 1972 жыл. Экологиялық экономика. Ванденхок және Рупрехт, Геттинген. Фрей, Бруно С., 1978 жыл. Қазіргі заманғы саяси экономика. Халстед Пресс, Уайли, Нью-Йорк. Фрей, Бруно С., 1983 жыл. Демократиялық экономикалық саясат. Теориялық кіріспе. Мартин Робертсон, Оксфорд. Фрей, Бруно С., 1984 жыл. Халықаралық саяси экономика. Базиль Блэкуэлл, Оксфорд және Нью-Йорк. Фрей, Бруно С. және Вернер В. Померен, 1989 жыл. Музалар мен базарлар. Өнер экономикасындағы зерттеулер. Базиль Блэкуэлл, Оксфорд. Фрей, Бруно С., 1992 жыл. Экономика – адам мінез-құлқы туралы ғылым. Жаңа әлеуметтік ғылым парадигмасына қарай. Kluwer Academic Publishers, Бостон/Дордрехт/Лондон. Фрей, Бруно С., 1997 жыл. Бұл тек ақша үшін емес. Жеке мотивацияның экономикалық теориясы. Э. Эльгар, Челтенхэм. Фрей, Бруно С. және Райнер Эйхенбергер, 1999 жыл. Еуропа үшін жаңа демократиялық федерализм. Функционалдық, бір-біріне жанасатын және бәсекелесетін юрисдикциялар. Эдвард Элгар баспасы, Челтенхэм. Фрей, Бруно С., 2000 жыл. Өнер және экономика. Талдау және мәдени саясат. Спрингер баспасы, Берлин, Гейдельберг, Нью-Йорк. Фрей, Бруно С., 2001 жыл. Шабыттандыратын экономика: саяси экономикадағы адам мотивациясы. Эдвард Элгар Publishing Ltd., Челтенхэм, Ұлыбритания және Нортгемптон, Массачусетс. Фрей, Бруно С. және Алоис Штутцер, 2002 жыл. Бақыт және экономика. Экономика мен институттардың әл-ауқатқа қалай әсер ететіні. Принстон университетінің баспасы, Принстон (Н.Ж.). Фрей, Бруно С., 2004 жыл. Терроризммен күресу: қамшы немесе жем. Эдвард Элгар Publishing Ltd., Челтенхэм, Ұлыбритания және Нотгемптон, Массачусетс. Фрей, Бруно С., 2008 жыл. Бақыт: экономикадағы революция. MIT Press, Кембридж, М.А. және Лондон, Англия 2008. Фрей, Бруно С. және Яна Галлус, 2017 жыл. Құрмет пен ақша. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. Фрей, Бруно С. және Дэвид Изелин, 2017 жыл. Ұмыту керек экономикалық идеялар. Спрингер халықаралық баспасы. Фрей, Бруно С., 2018 жыл. Бақыт экономикасы. Спрингер халықаралық баспасы. Фрей, Бруно С., 2019 жыл. Өнер және мәдениет экономикасы. Спрингер халықаралық баспасы. Фрей, Бруно С. және Кристоф А. Шальтегер, 2019 жыл. Оқып, есте сақтау керек экономикалық идеялар. Спрингер халықаралық баспасы.
Таңдалған мақалалар
Мемлекеттік облигациялардың табысы соғыс уақытындағы оқиғаларды қалай көрсетеді: Скандинавия нарығының жағдайы (Дэниел Уолденстроммен бірге) In: Sovereign Debt: From Safety to Default (Robert W. Kolb, ed. ), 2011, Wiley, Hoboken N. J., 279–286 б. (V бөлім: Тарихи көзқарастар). Мотивация және марапаттар (Жана Галлуспен бірге) In: The Cambridge Handbook of Psychology and Economic Behaviour, 2nd edition, ed. Алан Льюис, Кембридж университетінің баспасы, Кембридж, 2018, VII бөлім – Жаңа көкжиектер, 697–712 бб. Экономика және әл-ауқат In: The SAGE Handbook of Personality and Individual Differences, eds. Виржил Цейглер Хилл және Тодд К. Шеклфорд, SAGE Publication Ltd., Лондон, 2018, 3-том (Сүйектік және жеке айырмашылықтардың қолданылуы, ІІІ бөлім (Жұмыс орнындағы тұлға), 552–567 б. Көші-қон серіктестіктерінің орнына кооперативтер (Маргит Остерломен бірге) In: Analyse & Kritik, 2018, 40(2), 201–225 бб. Көші-қонға прагматикалық көзқарас (Көші-қон серіктестіктерінің орнына кооперативтер туралы пікірлерге жауап), (Маргит Остерлохпен бірге) In: Analyse & Kritik, 2018, 40(2), 329–336 бб. Қоғамдық таңдау және бақыт (Алоис Штутцермен бірге) In: The Oxford Handbook of Public Choice, Vol. 1. Roger D. Congleton, Bernard Grofman, Stefan Voigt (eds). Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 2019, 779–795 бб. Салық төлеуге міндеттеме: далалық және зертханалық эксперименттердің нәтижелері (Анн Кэтрин Кесслер, Бенно Торглер, Ларс П. Фельд) In: European Economic Review 115, June 2019, 78–98 бб. Халық өкілдерін таңдау: Кездейсоқ процедуралар үкіметтің әрекеттерін жақсарта ала ма? In: zfo – Zeitschrift Führung+ Organisation 3/2019, 175–178 бб., https://www.zfo.de/. Көші-қон саясаты – Кооперативтерден не үйренеміз? (Маргит Остерлохпен бірге) In: Althammer Jörg, Neumärker Bernhard, Nothelle Wildfeuer Ursula (eds) (2019). Ашық қоғамдағы ынтымақ. Springer VS, Wiesbaden, 2-тарау: Қолданылуы, 267–282 бб. (алғашқы онлайн нұсқасы 8 маусым 2019 ж.), 22 шілде 2019 ж. Статистиканың саяси экономикасы: Деректерді манипуляциялау (2020). SSRN http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3705352. Андре Бривибамен бірге: "Қайта жаңғырған түпнұсқалар" – Мәдени шамадан тыс туризммен күресу жөніндегі ұсыныс (2020). Tourism Economics. https://doi.org/10.1177/1354816620945407. Фестивальдер. Edward Elgar Publishing. Мәдени экономиканың нұсқаулығы (2020). Бақыт саясаты: Технократиялық па, демократиялық па? University of California Press (2020). https://doi.org/10.1525/gp.2020.12041. Энтони Гулломен бірге: Sic transit gloria mundi: Танымал экономистердің өлімінен кейін не қалды? Springer (2020). https://doi.org/10.1007/s11192-020-03393-w. (Маргит Остерломен бірге): Академияда қарыз алудан қалай аулақ болу керек. North Holland (2020). https://doi.org/10.1016/j.respol.2019.103831. Лассе Штайнермен, Лиза Лейнертпен бірге: Экономика, дін және бақыт. Springer (2020). https://doi.org/10.1007/978-3-658-16205-4-3.
Festivals. Edward Elgar Publishing. Handbook of Cultural Economics (2020). Happiness Policy: Technocratic or Democratic? University of California Press (2020). https://doi. org/10.1525/gp.2020.12041. with Anthony Gullo: Sic transit gloria mundi: What remains of famous economists after their deaths? Springer (2020). https://doi. org/10.1007/s11192 020 03393 w
(with Margit Osterloh): How to avoid borrowed plumes in academia. North Holland (2020). https://doi. org/10.1016/j. respol.2019.103831
with Lasse Steiner, Lisa Leinert: Economics, Religion and Happiness. Springer (2020). https://doi. org/10.1007/978 3 658 16205 4 3