Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қатты, ұсақ түйірлі кварцоздық құмтас немесе ортокварцит, АҚШ-тың шығыс бөлігінде кездесетін қоғамдастық.
Hard, fine grained quartzose sandstone, or orthoquartzite
the community in the eastern United States
Ганистр (немесе кейде ганнистр) – қатты, ұсақ түйірлі кварцоздық құмтас немесе ортокварцит, көбінесе пештерді қаптауға қолданылатын кремний кірпіштерін жасау үшін пайдаланылады. Ганистрлер екіншілік кремниймен байланысқан және әдетте ерекше жарықшақты сыныққа ие. Корнуолл шахтерлері бастапқыда осы терминді қатты, химиялық және физикалық тұрақты кремнийлі цементтелген кварцоздық құмтастарды атау үшін қолданды, олар көбінесе, бірақ әрқашан емес, Англияның карбон кезеңіне жататын көмір қабаттарында теңіз топырағы ретінде кездеседі. Қазір бұл термин Нова-Шотландияда, АҚШ-та карбон кезеңіне жататын көмір қабаттарында және Австралиядағы Сидней бассейнінің триас кезеңіне жататын көмірлі қабаттарында теңіз топырағы ретінде кездесетін ұқсас кварцоздық құмтастарды атау үшін де қолданылады. Ганистр көмірдің астында теңіз топырағы ретінде жатқанда, көбінесе көптеген тамыр іздерімен кездеседі. Бұл тамыр іздері көбінесе көміртекті материалдан тұрады. Көптеген қазба тамырлары бар ганистрлер, олар ұсақ көміртекті, қалам сияқты жолақтар немесе белгілер түрінде көрінеді, «қалам ганистрлері» деп аталады. Басқа жағдайларда тамыр іздері тамырдың бұрын пайда болған ризолиттер деп аталатын ұсақ, тармақталған түйіндерден тұрады. Типикалық ганистр – құмды шөгінділерде дамыған, жерленген топырақтың ("палеосол" деп аталады) силикатталған беткі горизонты, яғни E горизонты. Осы және басқа зерттеулер ганистрлердің бір кезде сазды немесе құмды шөгінділерде дамыған топырақтың жоғарғы горизонты болғанына куәлік ететін көптеген дәлелдер бар екенін көрсетті. Дәлелдерге көмірленген тамырлар мен тамыршалар, ризолиттер, су астындағы балшық қабықшалары, силькрет тәрізді кремний цементтері, сондай-ақ ауа райы мен өсімдіктердің құмды шөгінділерді ыдыратуы және өзгерткені жатады. Бұл зерттеулер топырақ түзетін процестер арқылы топырақ бетіндегі тез ыдырайтын минералдардың, яғни дала шпатының жойылуы ганистрлердің кварцқа бай болуын қамтамасыз етеді деп тұжырымдайды. Ганистрді құрайтын кремний цементі әдетте топырақ профиліндегі өсімдік опалының еруінен және оның кремний цементі ретінде қайта орналасуынан пайда болады. Ганистрлердің пайда болуы қазіргі топырақтарда, мысалы, Ботсвананың Окаванго дельтасында байқалды.
A ganister (or sometimes gannister ) is hard, fine grained quartzose sandstone, or orthoquartzite, used in the manufacture of silica brick typically used to line furnaces. Ganisters are cemented with secondary silica and typically have a characteristic splintery fracture. Cornish miners originally coined this term for hard, chemically and physically inert silica cemented quartzose sandstones, commonly, but not always found as seatearths within English Carboniferous coal measures. This term is now used for similar quartzose sandstones found typically as seatearths in the Carboniferous coal measures of Nova Scotia, the United States, and the Triassic coal bearing strata of the Sydney Basin in Australia. Where a ganister underlies coal as a seatearth, it typically is penetrated by numerous root traces. These root traces typically consist of carbonaceous material. Ganisters that contain an abundance of fossil roots, which appear as fine carbonaceous, pencil like streaks or markings, are called “pencil ganisters”. In other cases, the root traces consist of fine, branching nodules, called “rhizoliths”, which formed around the roots before they decayed. have concluded that the typical ganister is the silicified surface horizon, i. e. E horizon, of a buried soil, called “paleosol”, developed in sandy sediments. These and other studies have found ganisters to contain abundant evidence of having once been the upper horizon of a soil, which has developed in loamy or sandy sediments. The evidence includes some combination of carbonized roots and rootlets, rhizoliths, illuvial clay cutans, silcrete like silica cements, and the leaching and alteration of the sandy sediments by weathering and plants. These studies argue that the destruction of easily weathered minerals, i. e. feldspar, within the surface horizon of a soil by soil forming processes is what creates the quartz rich nature of ganisters. The silica cementation that creates a ganister typically results from dissolution of plant opal within a soil profile and its redeposition as silica cement within it. The formation of ganisters have been observed within modern soils, such as in the Okavango Delta of Botswana.
Бессемер конвертерлері
Ганстердің маңызды өнеркәсіптік қолданылуы 1856 жылы Англияның Шеффилд қаласында жасалған қышқыл Бессемер конвертері үшін қалыптауға жарамды монолитті отқа төзімді қабат немесе кірпіш қаптама ретінде болды. Бастапқыда бұл процесті Бессемерден басқа ешбір болат зауыты сәтті қолдана алмады, себебі оған төмен фосфорлы темір кені қажет болды. Осының нәтижесінде негізгі Бессемер немесе Гилхрист-Томас процесі дамыды, ол кремнийлі ганстердің орнына күйдірілген доломит қабығын пайдаланды. Бұл сілтілі қаптама әк қоспасымен бірге балқыған темірмен әрекеттесіп, фосфор қоспаларын кетіретін шлак түзілді.
An important industrial use of ganister was as the mouldable monolithic refractory lining or brick lining for the acid Bessemer converter, a steel making process developed in 1856 in Sheffield, England. The process could not initially be used successfully by steelworks other than Bessemer's though, owing to its need for a low phosphorus iron ore. This led to the development of the basic Bessemer or Gilchrist–Thomas process, which used a calcined dolomite lining instead of the siliceous ganister. This alkaline lining with a lime flux reacted with the molten iron to form a slag that removed the phosphorus impurities.