Кіріспе

Америкалық бейсболшы және хабар таратушы Дон Ричард Эшберн (19 наурыз 1927 жыл – 9 қыркүйек 1997 жыл), сонымен қатар "Патт Патт", "Тилден Флэш" және "Уайти" (ақшыл шашы болғандықтан) деген лақап есімдермен де танымал болды, американдық кәсіби бейсболшы және теледидар спорт комментаторы. Ол 1948 жылдан 1962 жылға дейін Басты лигада орталық қорғаушы ретінде ойнады, ең ірі жетістіктері Филадельфия Филлиз командасының құрамында болды, онда ол төрт мәрте All-Star ойыншысы атанды және 1950 жылы "Whiz Kids" деп аталған Ұлттық лиганың жеңімпаз командасының мүшесі болды. Эшберн екі рет Ұлттық лиганың (NL) үздік соққышы атанды және карьерасын .308 соққы орташасымен аяқтады. Ол қорғаныс шеберлігімен де көзге түсті, жиі лигадағы ең көп ұпай жинаған ойыншылардың бірі болды. Оның 5803 ұпайы Басты лига тарихындағы орталық қорғаушылар арасында Уилли Мейс және Трис Спикерден кейін үшінші орында тұрады. Ол өзінің ойыншылық карьерасын Чикаго Кабс және Нью-Йорк Метс командаларында аяқтады. Ойыншылық карьерасынан кейін, 1963 жылдан 1997 жылы қайтыс болғанға дейін Эшберн Филадельфия Филлиз ойындарының теледидарлық тікелей эфирінде түсіндіруші болды және Филадельфия спорт тарихындағы ең сүйікті спортшылардың біріне айналды.

Бейсбол карьерасының алғашқы жылдары

Эшберн Небраска штатының Тильден қаласында дүниеге келген. Ол өзінің егіз інісі Доннамен бірге төрт баланың ең кішісі болды. 1935 жылы сегіз жасында Тильден Миджет Бейсбол Лигасында бейсбол ойнауды бастады. Әкесінің кеңесімен қақпашы ретінде ойнады, себебі ол бұл позицияның жоғары лигаға тез жол ашатынын айтқан. Эшберн Шығыс лигасының соққы шеберлігі бойынша чемпионатта 0.362 орташа көрсеткішпен екінші орынды иеленді және 137 ойында 191 соққы жасады, бұл лигалық рекордты құрады. 1947 жылғы маусымнан кейін ол екінші семестр үшін Норфолк кіші колледжіне оралды, онда болашақ әйелі Герберта Кокспен танысты. Эшберн 1948 жылы 21 жастағы жаңашыл ретінде «Филлис» командасы сапындағы алғашқы ойынын өткізді. Ол сол жақтағы қорғаушы ретінде ойнады және команданың жетекші соққышы ретінде НЛ-дің соққы шеберлігі бойынша бұрынғы чемпион Гарри Уокерді алмастырды. Эшберн 1948 жылғы Ұлттық лиганың жұлдыздар командасына шақырылған жалғыз жаңашыл болды, онда ол ойынның алғашқы тартуында бір соққы жасады және ойынның алғашқы ұпайын соқты. 1950 жылы тұрақты маусымның соңғы ойынында Эшберн «Бруклин Доджерс» командасының Кал Абрамсты үй тақтасында тоқтатып, 1:1 есебін сақтап, Дик Сислердің «Филлис» командасын 1950 жылғы әлем чемпионатына жіберген гол соққысына мүмкіндік жасады. Ойын барысында «Филлис» шабуылшысы Робин Робертс питч-аутқа қарсы атқанда, «Доджерс» командасының Дьюк Снайдеріне жылдам соққы берді. Келесі жылы Эшберн өзінің алаңдағы шеберлігін ұлттық сахнада Детройттегі Тайгер стадионындағы Жұлдыздар ойынында көрсетті. Associated Press хабарлағандай, «Филадельфия Филлистерінің шапшаң ойыншысы Ричи Эшберн Бриггс стадионының 52,075 көрерменін алтыншы таймда керемет секірумен Вик Вертцтің дерлік голынан құтқарып, оларды аяқтарына тұрғызды. Эшберн ұзақ жүгірістен кейін оң жақ орталық алаңның алдындағы 400 фут қашықтықтағы допты ұстады». Ол сонымен қатар 1951 жылы 20 мамырда Питтсбургте өткен екі ойында сегіз соққы жасаған «Филлис» командасының соңғы ойыншысы болды. Эшберн 15 жылда 2500-ден астам соққы жасап, бар болғаны 29 гол соқты. Ол өз заманында барлық бағытта бірдей жақсы соққы беретін «спрейлік соққышы» ретінде танымал болды, бұл оны қорғауды қиындатты. 1950 жылдары Эшберн ең көп соққыны (1,875) жинады. Тед Уильямс Эшбернге «Патт Патт» деген лақап ат берді, себебі ол «шартында екі мотор бардай тез жүгірді». Бұл лақаптың шығу тегі де Стэн Музиалға байланысты. 1957 жылы 17 тамыздағы ойын кезінде Эшберн допты трибунаға соғып, «Филадельфия Буллетин» газетінің спорт редакторы Эрл Роттың әйелі Элис Роттың мұрнын сындырды. Ойын қайта басталғанда Эшберн тағы бір допты бұзып жіберді, ол оны таспада алып кетіп жатқанда соқты. Эшберн мен Рот көп жылдар бойы достық қарым-қатынас сақтады, ал Роттардың ұлы кейіннен «Филлис» командасының доп жинаушысы болды. 1959 жылғы маусымнан кейін Эшберн үш ойыншы үшін «Чикаго Кабс» клубына ауыстырылды. Ол 1960 және 1961 жылдары Солтүстік жақтан келгендер үшін орталық алаңда ойнады. Микрофон артында болашақ мансабын күтіп, Эшберн кейде WGN теледидар көрермендерінің жастары үшін Wrigley Field-те ойыннан кейінгі бейсбол нұсқаулық семинарын өткізді. 1962 жылғы маусымда Эшберн кеңейтілген «Нью-Йорк Метс» клубына сатып алынды және ол франшиза тарихындағы алғашқы шабуылшы болды. Ол жақсы жыл өткізді, .306 орташа көрсеткішпен ойнады және команданың алғашқы Жұлдыздар ойынының өкілі болды. Алайда, бұл жыл өзінің мансабын жеңімпазбен бастаған және қазіргі бейсбол тарихындағы ең сәтті командада ойнаған кәсіби шебер үшін өкінішті болды (40–120 есебімен). Ол маусым соңында зейнеткерлікке шықты. Бір жиі айтылатын оқиға - орталыққа немесе сол орталыққа қысқа ұшуларда орталық қорғаушы Эшберн шортстоп Элио Чаконмен соқтығысатын. Венесуэладан келген Чакон ағылшын тілін аз білетін, сондықтан Эшберн оны доптан шақырғанда түсіну қиын болды. Жақсылық жасау үшін команда мүшесі Джо Кристофер Эшбернге «Yo la tengo» деп айтуды үйретті. Эшберн бұл сөзді алғаш рет қолданғанда, ол жақсы жұмыс істеді, Чакон онымен кездеспей қалды. Бірақ сол жақтан ойнаған Фрэнк Томас испанша бір сөз де айтпаған, Ашбернге ұрысты. Томас орнынан тұрып, Эшберннен: «Сары танго деген не?» - деп сұрады. Бұл анекдот Yo La Tengo американдық инди-рок тобының атын шыңдады. Соңғы бес маусымда Эшберн 8-ші орынға ие болған «Филлис», 7-ші орынға ие болған «Кабс» және 10-шы орынға ие болған «Метс» командаларында ойнады. Бірінші жылы атақты «Метс» клубы ойындарының төрттен бір бөлігін ғана жеңіп алды, ал Эшберн белсенді ойыннан зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады. Соңғы нүкте болды «Метс» командасының 120-шы жеңілісі кезінде Эшберн үш ойыншының бірі болып, оның бұрынғы командаластары «Кабс» командасы жасаған үш соққыдан құралған ойынға түсті. Джимми Бреслиннің сөзіне сүйенсек, зейнеткерлікке шығуға Эшбернді ынталандырған себеп - ойыншылар алмасушысы болу перспективасы болды: «Ол бір рет басқа команданың құрамында ойыншылар алмасушысы болып отырды және бұл оны қатты мазалады. Сондықтан ол егер «Нью-Йорк Метс» командасының ойыншылар алмасушысы болуға мәжбүр болса, өзіне қол жұмбақ ететінін айтты». Ойыншылық мансабының бойында Эшберн, демалыс күндері туған қаласы Тильденде тұрып, Небраска штатының жоғары мектептерінде баскетбол төрешісі болды, өзінің жақсы физикалық формасын сақтау үшін. Ол өте құрметті төреші болды, бірақ бейсболдан зейнеткерлікке шыққанда төрешіліктен де қол үзді.

Телерадио мансабы

1963 жылдан бастап Эшберн өзінің алғашқы үлкен лига командасы «Филлис» үшін радио және теледидардағы түсті комментатор болды. Ол алғаш рет ұзақ жылдар бойы «Филлис» командасын жариялаған Билл Кэмпбелл және Байрум Сааммен жұмыс істеді. 1971 жылы Кэмпбелл «Филлис» командасынан босатылып, оның орнына Гарри Калас келді. 1971 жылдан 1976 жылға дейін Эшберн Саам мен Каласпен бірге жұмыс істеді, екеуі де Ford C. Frick сыйлығының иегерлері атанды. Саам 1976 жылы зейнеткерлікке шықты, ал Эшберн келесі екі онжылдық бойы Каласпен жұмысын жалғастырды, олар ең жақын достарға айналды. Калас көбінесе Эшбернді «Оның ақшылдығы» деп атады, бұл лақапты Калас Эшбернге өмірінің көп бөлігінде, оны ашық түрде құрметтеген адам ретінде қолданды. Ол құрғақ юмормен әрі әзіл-қалжыңмен белгілі болды. Бірде ол Гарри Каласпен ойын кезіндегі ырымдары туралы әңгімелесіп отырғанда, екі ойын арасында сәтті бейсбол таяғын төсегінде сақтап жүргенін айтты, себебі клуб қызметкерлеріне келесі күні дәл сол таяқты беретініне сенбеді. Эшберн Каласқа өзінің «көптеген ескі таяқтармен бірге ұйықтағанын» айтты. Ойынның соңғы минуттарын жариялағанда, Эшберн кейде эфирде Оңтүстік Филадельфиядағы «Celebre’s Pizza» пиццаханасының қызметкерлері радио тыңдап жатыр ма деп сұрайтын. Содан кейін 15-20 минуттен соң пицца радиостанцияға жеткізілетін. «Филлис» командасы Эшберннің бұл әдетін тоқтатуын сұрады, өйткені «Celebre’s» команданың демеушісі емес еді және бұл тегін жарнама болып саналды. Алайда, Эшбернге «Филлис» ойындары кезінде туған күн мен жылдық мерекелерге тілектер айтуға рұқсат берілді. «Филлис» командасының талабына қарсылық көрсету үшін ол былай десті: «Мен «Celebre’s» егіздеріне – қара және ащы пепперониға» арнайы туған күн тілегін жолдағым келеді!» 2007 жылы радиодан Гарри Калас та осындай тілек айтқанын естіді. Эшберн «Филадельфия бюллетені» және «Филадельфия күнделікті жаңалықтары» газеттеріне «Филлис» және Бейсбол лигасы туралы мақалалар жазды.

Өлім

Ашберннің анасының айтуынша, ол 1997 жылғы маусымның соңында хабар таратудан зейнетке шығуды жоспарлаған. 1997 жылдың 9 қыркүйегінде, Ши стадионында «Филлис» – «Метс» ойынын тікелей эфирде бергеннен кейін бірнеше сағат өткен соң, Эшберн 70 жасында Манхэттендегі «Гранд Хайат» қонақүйінің бөлмесінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның қабірінің басына Филадельфиядағы Фэрмаунт паркінде орналасқан Естелік залында көптеген жанкүйерлер құрмет көрсетті. Ол Филадельфия маңындағы Пенсильвания штатының Гладвин қаласындағы Гладвин методистік шіркеуінің зиратына жерленген.

Мұра

"Ричи Эшберн: Неге Даңқ залына енбеді?" кітабы Ричидің Бейсбол Даңқ залына жолы туралы; 1995 жылы Даңқ залының Ардагерлер комитеті Ашбернді Бейсбол Даңқ залына сайлады, бұл оны Даңқ залына енгізу үшін жанкүйерлер ұзақ уақыт бойы жүргізген науқанның нәтижесі болды, соның ішінде "Ричи Эшберн: Неге Даңқ залына енбеді?" деген жазуы бар стикерлер де бар еді. Ол сол салтанатта Филлистің ұлы Майк Шмидтпен бірге марапатталды. 25 000-нан астам жанкүйер, көбінесе Филадельфиядан келгендер, салтанатқа Куперстаунға (Нью-Йорк штаты) сапарлады. 1997 жылы Ашберн Филадельфияның Бродкаст Пионерлері Даңқ залына енгізілді. 2004 жылы ол Филадельфияның Спорт Даңқ залының алғашқы қатарына енгізілді. Филистің үй стадионы – Ситизенс Банк Парктегі орталық ойын-сауық аймағы көптеген жанкүйерлердің Эшберннің есімін жаңа стадионға қою туралы ұсынысынан кейін оның құрметіне "Эшберн аллеясы" деп аталды. Эшберннің Филиз ұйымына 47 маусым қызмет еткені Филадельфия бейсболының тарихында Конни Мактан кейін екінші орынды иеленді, оның құрметіне 1953 жылы Шиб Паркі Конни Мак Паркі болып қайта аталды. Ситизенс Банк Паркте Филистің радио хабар тарату будкасы Ашберннің құрметіне "Ричи 'Уайти' Эшберн Хабар тарату будкасы" деп аталды. Ол 2009 жылы Калас қайтыс болғаннан кейін "Гарри Калас Хабар тарату будкасы" деп аталған теледидар хабар тарату будкасының жанында орналасқан. Филистің бұрынғы бас менеджері және бұрынғы шортстоп және жаттықтырушы Рубен Амаро ағаның ұлы Рубен Амаро кіші Ричи Эшберн қорының негізін қалады, ол Делавэр аймағындағы 1100 мұқтаж балаға бейсбол лагеріне тегін қатысу мүмкіндігін ұсынады және аймақтық мектептер мен колледждерге гранттар береді.