Кіріспе

Кичево ( ) — Солтүстік Македонияның батыс бөлігінде орналасқан қала. Ол Бистра тауының оңтүстік-шығыс еңісіндегі аңғарда, Охрид және Гостивар қалалары арасында жатыр. Елорда Скопье қаласынан 112 км қашықтықта. Кичево қаласы Кичево муниципалитетінің орталығы болып табылады.

Атауы

Қаланың атауы македон және басқа да оңтүстік славян тілдерінде Кичево (Кичево) болып табылады. Албан тілінде қаланың атауы – Kërçovë. Бұл қала бастапқыда Ускана деп аталған және оны иллирийлер мекендеген. Қаланың қазіргі атауы, славян Берзити тайпасы қоныстанған осы елді мекеннің атынан шыққан деп есептеледі. Түрік тілінде қала Кирчова деп аталады. Кичево алғаш рет Ускана (көне грек тілінде Ωξάνα) ретінде Македонияның үшінші Македония соғысы кезінде (б.з.д. 171–169 жж.) Персейдің билігінде аталған. Қала туралы келесі жазба 1018 жылға дейін Китзабис (византиялық грек тілінде Κίτζαβις) атымен, кейде Китсабис, Китсавис немесе Кицбон, немесе славяндық түрінде Кикавис деп жазылған. Принц Марко билігінде ол Катин Град ("Катина қаласы") деп аталды, себебі Марконың әпкесінің аты Катина болған.

Орта ғасырлар

Кичево 1018 жылы Византия императоры Василий II-нің бір құжатында, сондай-ақ 11 ғасырда Охрид архиепискобы Теофилакттың еңбектерінде айтылған. Қала Бірінші Болгар империясының құрамына кірді және Охрид архиепископтығына қосылған алғашқы қалалардың бірі болды. Ол сондай-ақ Екінші Болгар империясының да бір бөлігі болды. Қала алғаш рет Стефан Урош I билігі тұсында сербтердің бақылауына өтті және 1283 жылы Стефан Милутиннің қол астына түсті. Сербия империясының құлауынан кейін қала Сербиялық Вукашин, Мрнявчевич әулетінен, билігінде болды, одан кейін оның ұлы, принц Маркоға, және соңында Осман империясына қарады.

Осман дәуірі

Облыс Осман империясы басып алғаннан кейін Кичево аймақтың әскери және әкімшілік орталығына айналды. Тома Смильяннич Брадинаның сөзіне қарағанда, аймақтың жергілікті славяндары ханзада Марко билігінде болғандай, жартылай тәуелсіз өмір салған, өздерінің қамалдарының "жердегі иелері" мәртебесін сақтап қалған. Бұл жартылай тәуелсіздік 15 ғасырға дейін жалғасты.

Жергілікті халық әңгімелерінде айтылғандай, аймақ тұрғындары Ұлы түрік соғысы кезінде христиандық көтерілістерге қатысып, соғыстың жеңіліске ұшырауынан кейін қашуға мәжбүр болды. Осылайша Кичево соғыс кезінде македондық партизандар басып алған алғашқы қала болды. Бірақ Италия капитуляциядан кейін көп ұзамай, нацистік Германия бұл аймақты басып алды. Немістер Балли Комбетарды Германияның басқаруымен Албанияны басқаруға тағайындады. Қала 1944 жылдың 15 қарашасында немістер шегінгеннен кейін коммунистер тарапынан басып алынды. 1945 жылдан 1991 жылға дейін қала Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамындағы Македония Социалистік Республикасына қарасты. 1991 жылдан бері қала Македония Республикасының бір бөлігі болып табылады.

Демография

1467-1468 жылғы Осман дефтерінде,efn|дефтер атаулары|: Bojko Progon ұлы, Pejo Progon ұлы, Koja Progon ұлы, Tanush Novak ұлы, Tan ça (Tan) Gjurko ұлы, Kala Ragan ағасы, Gjini Ragan ағасы, Stojko Dominiko ұлы, Tan o Stojko ұлы, Radush Dominiko ұлы, Tush o Bojçin ұлы, Dimitri Kaliçko ұлы, Drago Deshgur ұлы, Stojko Deshkur ұлы, Tushko (Tush) Kaliçko ұлы, Jovan Kaliçko ұлы, Nikola Kaliçko ұлы, Niko Capanik ұлы, Tan o Niko ұлы, Dimitri Vlad ұлы, Gjuro Dimitri ұлы, Nikola Dimitr ұлы, Tush Mala (Malja) ұлы, Dimitri (govedar), Mihal Vlad ұлы, Tush ko Stojko ұлы, Dimitri Stojko ұлы, Bogdan Ton ça ұлы, Tush o Bojçin ұлы, Nikola Petro ұлы, Niko Todor ұлы, Pejo Dimitri ұлы, Bojka Mariq ұлы отбасы басшыларының аты-жөні симбиоздық албан, христиан, славян антропонимикасымен келтірілген, халықтың басым көпшілігі албан текті болған. Серб махаласында да кейбір албандық есімдер кездеседі, бірақ олардың көпшілігі славяндық. Васил Канчовтың мәліметінше, 1900 жылы қалада 4844 адам тұрған, оның ішінде 1200 болгар православты, 3560 болгар мұсылманды және 84 цығанды құрады, ал албандар айналасындағы ауылдарда кездесетін. 1942 жылғы албан халық санауы бойынша Кичевода барлығы 7216 адам тұрған, оның 5569-ы мұсылман албандар, 883-і серб тілінде сөйлейтін православиелік албандар, 600 болгар және 164 серб болған.

Македонияның дәстүрлі киімдері

Дәстүрлі киімнің ерекшеліктері – көйлектің, жағаның және жеңдердің ірі кестелері, ақ және қара үстілік киімдер, түрлі бас киімдер, әсем безендірілген юбкалар, сондай-ақ әртүрлі аймақтық шалбарлар мен пальтолар. Кичево аймағында әсіресе белдіктер, тері тон, әшекейленген жағалар, кестеленген білезіктер және тері тон киіледі.

Албандықтардың дәстүрлі киімдері

Кичево аймағында дәстүрлі албан киімдерінің ерекше құрамы сақталып келеді. Аймақтағы албан тілдерінің диалектілерінен өзгеше, Кичево албандарының дәстүрлі киімдері біртекті; керісінше, әртүрлілік жыныс, жас және жағдайға қарай байқалады. Мысалы, ерлер киімінің төменгі бөлігі түркі деп аталады; түркінің түсі жасқа байланысты өзгеріп отырады, көбінесе жастар ақ түркі, ал ересек ерлер қоңыр түркі киеді. Әйелдер шами (бас жамылғы) тақиды, оның түрлі нұсқалары бар. Шами шарапатқа қарай қызыл немесе ақ болуы мүмкін, бірақ ақ түсті шамилер көбірек таңдалады. Брез (белбеу) тек әшекей ретінде ғана емес, сонымен қатар оны киген адамның ерлігінің белгісі ретінде, әрі темекі және оған қатысты заттарды сақтау үшін де қолданылған. Ересек, үйленген әйелдердің брезі әдетте тығыз және көбінесе ақ түсті болып, түрлі әшекейлермен безендіріледі. Жас қыздар қара брез, ал қарт әйелдер қызғылт брез киеді.

Ескерткіштер

Богородица Пречиста (Таза Ана Мария) монастыры – Кичево қаласының жанындағы маңызды монастырь. Құдай анасы Марияға арналған бұл монастырьдың мерекесі "Mala Bogorodica" (21 қыркүйектегі Ана Марияның туған күні). Бұл монастырь Жариялауға және ізгі ниетпен қызмет ететін әйел монахтарға арналған ортағасы ретінде танымал, бұрынғыда Krninski монастыры деген атпен белгілі болған. Бұл монастырь христиандар мен мұсылмандардың ортақ құлшылығын зерттеу үшін маңызды орын, себебі оған екі діннің де жандары келіп, құлшылық етеді. Ортақ құлшылықтың себебі – монастырь ішіндегі су көзінің керемет қасиеттеріне байланысты. Кичево маңында орналасқан Киерей монастыры да маңызды ескерткіш болып табылады. Сонымен қатар, Осман империясының билік құрған кезеңінен және мұсылман халқынан қалған көптеген маңызды мешіттер де бар.

Спорт

Жергілікті футбол клубы "FK Napredok" бірнеше маусымды Солтүстік Македонияның бірінші футбол лигасында өткізді, ал "KF Vëllazërimi 77" Солтүстік Македонияның үшінші лигасында ойнайды.