Кіріспе
Химия философиясы химия ғылымының әдістемесі мен негізгі болжамдарын қарастырады. Оны философтар, химиктер және философ-химиктер тобы зерттейді. Ғылым философиясының көп бөлігі физика философиясымен басым болды, бірақ химиядан туындайтын философиялық сұрақтар 20 ғасырдың соңынан бері көбірек назар аударуда.
The philosophy of chemistry considers the methodology and underlying assumptions of the science of chemistry. It is explored by philosophers, chemists, and philosopher chemist teams. For much of its history, philosophy of science has been dominated by the philosophy of physics, but the philosophical questions that arise from chemistry have received increasing attention since the latter part of the 20th century.
Химия негіздері
Химияны және оның нені зерттейтінін анықтауға тырысқанда маңызды философиялық сұрақтар туындайды. Атомдар мен молекулалар көбінесе химиялық теорияның негізгі құрылымдық бірліктері деп саналады, бірақ молекулалық құрылым мен химиялық байланыстың дәстүрлі сипаттамалары металдар, металл кешендері және ароматикалық қасиеттер сияқты көптеген заттардың қасиеттерін түсіндіре алмайды. Бұған қоса, химиктер резонанстық құрылымдар сияқты, шындықта жоқ химиялық ұғымдарды жиі қолданады. Жақында редукционизм бағдарламасында ароматикалық қасиеттер, pH, реакциялық қабілеттілік, нуклеофильділік сияқты ұғымдармен байланысты бірқатар қиындықтар бар екені көрсетілді.
Химия философтары
Фридрих Вильгельм Жозеф Шеллинг «химия философиясы» терминін алғаш қолданған философтардың бірі болды. Соңғы жылдары бірнеше философтар мен ғалымдар химия философиясына назар аударды, атап айтқанда, 2000 жылы «Химия философиясы» атты еңбегін жазған голландиялық философ Яап ван Бракель және «Химия негіздері» журналының негізін қалаушы және редакторы, мальтиялық философ-химик Эрик Ссерри. Ссерри сонымен қатар 2004 жылы «Философия химиясы» журналында жарияланған «Нормативтік және сипаттамалық ғылым философиясы және химияның рөлі» атты мақаланың авторы, ал оның көптеген мақалалары «Химия философиясы бойынша жинақталған еңбектерде» жинақталған. Ссерри ерекше түрде периодтық кестеге философиялық негіздерге және физика мен химияның онымен қалай қиылысатынына қызығушылық танытады, ол мұның ғылым ғана емес, философия мәселесі екенін айтады. Басқа ғылым салаларында әдістеме зерттеушілер әдетте сол саланың практикалық қызметкерлері болмаса да, химияда (әсіресе синтетикалық органикалық химияда) интеллектуалдық әдістеме мен философиялық негіздерді белсенді зерттеу бағдарламалары бар зерттеушілер жиі зерттейді. Элиас Джеймс Кори «ретросинтез» концепциясын жасады және осы ойлау процестерін талдайтын, компьютерлік көмекпен синтез мүмкіндіктерін қарастыратын «Химиялық синтез логикасы» атты маңызды еңбегін жариялады. К.С. Николау сияқты басқа химиктер де оның жолын жалғастырды.
Журналдар
Химия негіздері – Спрингер баспасында жарияланатын химия тарихы мен философиясы, сондай-ақ химиялық білім саласындағы халықаралық рецензиялық журнал. Hyle: International Journal for Philosophy of Chemistry – Германияның Карлсруэ университетімен байланысты ағылшын тіліндегі рецензиялық журнал.