Кіріспе

Бактериологиялық номенклатурадағы белгілеу

Прокариоттар номенклатурасында Candidatus (қысқартылған Ca.; латынша "Римдік лауазымға үміткер") жақсы сипатталған, бірақ әліде өсірілмеген прокариоттық таксондарды атау үшін қолданылады. Қазіргі заманғы секвенирлеу әдістері, мысалы 16S рибосомалық РНҚ секвенирлеуі немесе метагеномика, талданатын организмдер туралы көптеген мәліметтер береді, соның арқасында жеке түрлерді анықтау және сипаттау мүмкін болады. Дегенмен, прокариоттық түрлердің көпшілігі өсіруге келмейді, демек, оларды in vitro зерттеулерде одан әрі сипаттау мүмкін емес. Соңғы кезде көптеген кандидат таксондардың табылуы бактериялық түрлердің әртүрлілігі туралы жаңа түсініктер арқылы тіршілік ағашын кеңейтетін кандидаттық филалардың кеңеюіне алып келді.

Тарих

Прокариоттар номенклатурасының алғашқы халықаралық коды (ICNP), сондай-ақ оның алғашқы түзетулері әлі де есірілмейтін прокариоттарды анықтау мүмкіндігін ескермеді. Сондықтан, 1994 жылы Прокариоттардың жүйесі жөніндегі халықаралық комитеттің (ICSP, бұрынғы жүйелі бактериология жөніндегі халықаралық комитет) конференциясында кодты қайта қарауды бастау мақсатында Candidatus термині ұсынылды. Тізбектеу технологияларының дамуымен байланысты Candidatus таксондарының саны артуына байланысты, ICSP 1996 жылы Candidatus таксондарына арналған қосымшаны (соңғы нұсқада 11-қосымша) қосып, Прокариоттар номенклатурасының халықаралық кодексін қабылдады. Дегенмен, Candidatus таксондарының номенклатурасы әлі де Прокариоттар кодексінің жалпы ережелеріне кірмейді, бұл Candidatus таксондарына басымдық беру үшін қолданыстағы кодекске өзгеріс енгізу туралы пікірталас пен ұсыныстарға себеп болып отыр.

SeqCode (Секс код)

2022 жылғы реттік деректерінен сипатталған прокариоттар номенклатурасының кодексі (SeqCode) ICNP-ден бөлек жүйеде атауларды жариялауды стандарттауды қамтамасыз етеді. Типтік мәдениетті талап етудің орнына, SeqCode номенклатуралық тип ретінде жоғары сапалы геномды талап етеді, нәтижесінде Candidatus атауларын ресмилеуге мүмкіндік береді. Оны Халықаралық микробтық экология қоғамы (ISME) жасады, ол ICSP-мен байланысты емес. SeqCode командасы бастапқыда ICNP-ге осындай жүйені қосу үшін түзетулер енгізуді жоспарлаған, бірақ ICSP өтінішті қабылдамады, осылайша жеке кодекс құру қажет болды.

Қоршаған орта факторлары

Көптеген прокариоттық түрлердің зертханада өспеуінің бірнеше себебі бар, олардың көпшілігі әлі толыққанды түсініксіз. Осы себептердің бірі – түрлерді табиғатта қалпына келтіретін ортаны зертхана жағдайында дәлме-дәл қайта жасаудың қиындығы. Көптеген прокариоттардың өте қатаң өсу талаптары бар, оларға белгілі бір қоректік құрам, нақты pH деңгейі, температура, атмосфералық қысым немесе оттегінің мөлшері қажет. Көбінесе саудада қолжетімді өсу орталары мен инкубация протоколдары осы талаптарды толыққанды қанағаттандырмайды, сондықтан қоршаған ортадан алынған үлгілерден қажетті бактерияларды сәтті оқшаулау үшін ортаның жан-жақты бағалануы қажет.

Түрлер арасындағы өзара іс-қимыл

Прокариоттардың көпшілігі жалғыз өмір сүрмейді, керісінше, өмірдің барлық патшалықтарынан басқа түрлермен күрделі қауымдастықтарда өмір сүреді. Осының салдарынан, көптеген түрлер өздерінің жасушалық өсуі үшін көрші түрлерінің метаболиттеріне немесе сигналдық қосылыстарына тәуелді болады. Қажетті заттарды анықтау қиынға түсуі мүмкін, бірақ анықталғаннан кейін бірге өсіру немесе нақты қосылысты қосу арқылы қызығушылық тудыратын түрді өсіруге болады.

Геномды қысқарту

Көптеген түрлер арасындағы өзара әрекеттесу симбиоздық сипатта болады, яғни екі немесе одан көп түрлердің арасындағы тығыз, ұзақ мерзімді қарым-қатынас, ол өзара пайдалы, бейтарап немесе зиянды болуы мүмкін. Симбионттың орналасуына қарай, симбионттар эктосимбионттар немесе эндосимбионттар болып бөлінеді. Эндосимбиотикалық бактерияларда гендерді жою арқылы геномның айтарлықтай қысқаруы байқалды, бұл көптеген гендердің қорғалған жағдайда қажетсіз болып қалуымен байланысты деп саналады. Бұл жиі ДНК жөндеу және транскрипциялық реттеуге қатысты гендерге әсер етеді, бұл осы организмдерді иесінен тыс жерде өсіруді қиындатады.