Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіршіліктің жіктелу гипотезасы [[Файл:Тұрмыстың филогенетикалық ағашы 1990 LUCA. svg|thumb|upright=1.75|Карл Воуз және әріптестері 1990 жылы ұсынған, рРНК деректеріне негізделген филогенетикалық ағаш, бактерия, архея және эукариоталардың бөлінуін көрсетеді. Бұл жіктелімнің екі империя жүйесі және бес патшалық жіктелуі сияқты бұрынғы жіктелімдерден басты айырмашылығы – Археяның (бұрын "архебактерия" деп аталатын) бактериялардан толыққанды бөлек организмдер ретінде қарастырылуы. Эукариоталар археялардың кладасы ретінде қарастырылатындықтан, бұл жіктелім екі домендік жүйемен қайшылыққа түседі, ол организмдерді тек бактериялар мен археяларға бөледі.
Hypothesis for classification of life
[[File:Phylogenetic tree of life 1990 LUCA. svg|thumb|upright=1.75|A phylogenetic tree based on rRNA data, emphasizing the separation of bacteria, archaea, and eukarya as proposed by Carl Woese et al. in 1990, The key difference from earlier classifications such as the two empire system and the five kingdom classification is the splitting of Archaea (previously named "archaebacteria") from Bacteria as completely different organisms. It has been challenged by the two domain system that divides organisms into Bacteria and Archaea only, as Eukaryotes are considered as a clade of Archaea.
Өмірбаян
Вуз 16S рРНК гендерінің айырмашылықтарына сүйене отырып, бактериялар, археялар және эукариоттардың әрқайсысы нашар дамыған генетикалық механизмі бар ата-тектен жеке пайда болды деп сараптады, оларға көбінесе прогенот деп аталады. Осы бастапқы туындау желілерін көрсету үшін ол әрқайсысын бірнеше түрлі патшалықтарға бөлінген домен ретінде қарастырды. Алғашқыда ол прокариоттарды Эубактерияларға (қазір Бактериялар) және Архебактерияларға (қазір Археялар) бөлді. Вуз бастапқыда "патшалық" терминін үш негізгі филогенетикалық топтаманы атау үшін қолданды, және бұл номенклатура 1990 жылы "домен" термині қабылданғанға дейін кеңінен қолданылды. Оған жасалған барлық сын-есім ғылыми деңгеймен ғана шектелмеді. Он жылдық еңбектің нәтижесінде олигонуклеотидтерді каталогқа енгізу оған "асау" деген бедел берді, ал 1997 жылы Science журналында жарияланған мақалада Вуз "Микробиологияның жаралы революционері" деп аталды. Қолдау деректерінің артуы ғылыми қауымдастықты 1980 жылдардың ортасына қарай Археяны қабылдауға итермеледі. Бүгінде өте аз ғалымдар біртұтас Прокаря тұжырымын қабылдайды.
Woese argued, on the basis of differences in 16S rRNA genes, that bacteria, archaea, and eukaryotes each arose separately from an ancestor with poorly developed genetic machinery, often called a progenote. To reflect these primary lines of descent, he treated each as a domain, divided into several different kingdoms. Originally his split of the prokaryotes was into Eubacteria (now Bacteria) and Archaebacteria (now Archaea). Woese initially used the term "kingdom" to refer to the three primary phylogenic groupings, and this nomenclature was widely used until the term "domain" was adopted in 1990. Not all criticism of him was restricted to the scientific level. A decade of labor intensive oligonucleotide cataloging left him with a reputation as "a crank", and Woese would go on to be dubbed "Microbiology's Scarred Revolutionary" by a news article printed in the journal Science in 1997. The growing amount of supporting data led the scientific community to accept the Archaea by the mid 1980s. Today, very few scientists still accept the concept of a unified Prokarya.
Нишалар
Үш клетка түрінің әрқайсысы қайталама ерекшеліктерге немесе рөлдерге бейімделеді. Бактериялар, кем дегенде, қолайлы жағдайда ең қарқынды көбейеді. Археялар жоғары температура, қышқылдық, күкірт және т.б. сияқты экстремалды ортаға жылдам бейімделеді. Бұл әртүрлі тағамдық көздерді пайдалануға да қатысты. Эукариоттар адамдар сияқты көпжасушалы организмдердегідей, ынтымақтастық колонияларды құруға ең икемді. Шындығында, эукариоттың құрылымы әртүрлі клеткалардың қосылуынан пайда болған болуы мүмкін, нәтижесінде органеллалар қалыптасқан. Паракарион миожиненсис (incertae sedis) – бірегей мысал ретінде белгілі бір жасушалы организм. "Бұл организм прокариоттар мен эукариоттардан өзгеше тіршілік нысаны болып көрінеді", олардың екеуінің де белгілері бар.
Each of the three cell types tends to fit into recurring specialities or roles. Bacteria tend to be the most prolific reproducers, at least in moderate environments. Archaeans tend to adapt quickly to extreme environments, such as high temperatures, high acids, high sulfur, etc. This includes adapting to use a wide variety of food sources. Eukaryotes are the most flexible with regard to forming cooperative colonies, such as in multi cellular organisms, including humans. In fact, the structure of a eukaryote is likely to have derived from a joining of different cell types, forming organelles. Parakaryon myojinensis (incertae sedis) is a single celled organism known to be a unique example. "This organism appears to be a life form distinct from prokaryotes and eukaryotes", with features of both.