Кіріспе

American Computer & Robotics Museum (ACRM) – бұрын American Computer Museum деп аталған, Монтана штатының Бозман қаласында орналасқан АҚШ-тың есептеу техникасы, байланыс, жасанды интеллект және робототехника тарихы мұражайы. Мұражайдың миссиясы: "ой қозғайтын көрмелер, инновациялық баяндау және идеяларды еркін алмасу арқылы Ақпарат заманының өткенін зерттеу және болашағын көздеу".

Музейдің тарихы

Американдық компьютерлік және робототехника мұражайы Джордж және Барбара Керемеджиевтердің бастамасымен 1990 жылдың мамыр айында Монтана штатының Боземан қаласында коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды. Бұл әлемдегі компьютерлер тарихына арналған, қазірге дейін сақталған ең көне мұражай болуы мүмкін. Мұражайдың экспонаттары есептеу тарихы мен ақпараттық технологияның 4000 жылдан астам кезеңін қамтиды. Джордж Керемеджиев 2018 жылдың қараша айында дүниеден өтті, бірақ оның әйелі Барбара, мұражай кеңесі және атқарушы директоры "ақпарат дәуірінің артефактілерін және тарихын жинау, сақтау, түсіндіру және көрсету" мақсатын іске асыру үшін жұмысын жалғастыруда.

Көрмеге қойылған экспонаттар

Мұражайда бірнеше тұрақты экспонаттар бар. "Информациялық дәуірдің эталондары" экспозициясы шамамен б.з.д. 1860 жылдан бастап ежелгі жазу жүйелерінің дамуымен, 1976 жылға дейін – Apple I жеке компьютерімен ақпараттық технологияның жалпы шолуын ұсынады. Тағы бір маңызды экспонат – NASA Apollo бағдарламасы, оның ішінде Ұлттық әуе және ғарыш мұражайынан қарызға алынған NASA артефактілері, мысалы, Apollo Guidance Computer және Apollo 15 командирі Дэвид Скотттың Айға барғанда киген сағаты, сондай-ақ Apollo 11 миссиясының соңғы сақталған мейнфреймі UNIVAC 418 II. Тағы бір экспозицияға Altair 8800, IMSAI 8080, Commodore PET, Sol 20, Apple II, Apple III, Apple Lisa, Apple Mac, KIM 1 және SYM 1 сияқты ертедегі жеке компьютерлердің толық жинағы кіреді. Мұражайда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Энигма кодтарын бұзу, нейрокомпьютерлік және жасанды интеллект, кеңсе және байланыс технологиясы, робототехника және Голливуд артефактілерімен автоматтандыру, бейнеойындар және кванттық есептеулерге бағытталған есептеудің болашағы туралы бірнеше экспонаттар бар. Мұражайдың қазіргі арнайы экспозициясы – Vintage Mac Museum, бұл жеке коллекция, жақында коллекционер Адам Розеннің отбасы ACRM-ге сыйға тартқан.

Стибиц-Уилсон сыйлығы

2022 Паула Апселл, Дж. Крейг Вентер, Стив Возняк
2023 Сильвия Эрл, Табиғат (телевизиялық бағдарлама), Грегори Л. Робинсон

Жинақ

ACRM-нің коллекциясында 4000 жылдан астам ақпараттық технология тарихын қамтитын алуан түрлі заттар бар, олар б.з.д. 1860-1837 жылдар аралығында жасалған вавилондық клинопись тақташасымен және б.з.д. 80 жыл шамасындағы ең ерте белгілі механизм – Антикитера механизмінің көшірмесімен басталады. Антикитера механизмі – ежелгі грек аналогтық компьютері және астрономиялық жағдайларды және күндік және жұлдыздық тұтылуларды болжау үшін қолданылатын астрономиялық модел. ACRM-де 1605 жылға дейінгі есептеу, байланыс және білім тарихына қатысты тарихи кітаптардың, құжаттардың және артефакттардың кең жиынтығы бар, соның ішінде Фрэнсис Бэкон мен Рене Декарттың түпнұсқа қолжазбалары, Ньютонның «Principia» және «Opticks» еңбектерінің, сондай-ақ Локктың «Адам санасы туралы эссесінің» түпнұсқалары. Мұражайда сонымен қатар ерте кеңсе технологияларының мол жиынтығы бар, оның ішінде арифмометр сияқты механикалық қосу машиналарын, электромеханикалық/электрондық калькуляторларды (Friden, SCM, Monroe, Mathatron, Anita, Cal Tech (калькулятор) және Wang), телефондарды, телеграфтарды, теріс машиналарды, кассалық аппараттарды және бірнеше телефондық коммутаторларды қамтиды. Сондай-ақ, IBM 409 (релелік табулатор) және IBM 604 (вакуумдық түтік калькуляторы), механикалық қосу машиналарын және түрлі сызғыштар жиынтығы да бар. Мұражайда Minuteman 1 зымыранды басқару компьютері және Norden бомбалау құрылғысы сияқты әскери технологиялар да бар. Мұражай коллекциясына механикалық, электрлік және электрондық ойыншықтар, өнеркәсіптік робот және Hubot сияқты алғашқы тұтынушы роботтары кіреді. Сонымен қатар, мұражайда оның өнертапқышы Джордж Р. Стибиц мұражай үшін жасаған алғашқы екілік қосылғыш Model K-нің көшірмесі сақталған. ACRM 1950-1990 жылдар аралығындағы көптеген мейнфрейм компьютерлері мен оларға байланысты аппараттарды, соның ішінде IBM 1620 Model II, IBM System/360 Model 20, Burroughs 205, PDP 8, PDP 8/ және UNIVAC 1004-ті қамтиды. ACRM-дегі қолтаңбаланған артефакттардың ішінде Эд Робертс қол қойған түпнұсқа Altair 8800 және Стив Возняк қол қойған және мұражайға сыйға тартқан түпнұсқа Apple I бар. Мұражайда сондай-ақ 1975 жылғы қаңтардағы Popular Electronics журналында Эд Робертс, Билл Гейтс, Пол Аллен және Монте Дэвидофф қол қойған Altair туралы хабарламасы да бар.