Кіріспе

Американдық бағбан (1887–1976) Харви Смит Ладью II (6 сәуір 1887 – 28 шілде 1976) – американдық топиар өнерінің жанашыры және түлкі аулауға құштар адам, Мэриленд штатының Монктон қаласында Ладью топиарлық бақтарын құрған. Ладью бала кезінде ағылшын тілінен бұрын француз тілінде сөйлеген, ал Метрополитен өнер мұражайының кураторларынан сурет салу сабақтарын алған. Ладью отбасы Еуропаға жиі саяхаттап, көбінесе Еуропадағы туыстарын аралаған. Ладью Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Еуропада болды және содан кейін соғыста американдық күштер үшін армия байланыс офицері ретінде қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін Ладью үйіне оралып, отбасылық бизнестің белсенді басқаруынан бас тартып, өзінің қызығушылықтарын іздеуге кірісті. Осы қызығушылықтарының бірі – түлкі аулау. 1914 жылдан бері түлкі аулаумен айналысып келген Ладью өмірінің басында көп уақытын Лонг-Айлендте жылқыға мініп өткізген. Ладью түлкі аулауға ғана емес, сонымен қатар Англия, Ирландия және Францияда да қатысқан. Ол бірде Атлантика мұхитының екі жағында 72 сағат ішінде иттерге міну арқылы түлкі аулаудан халықаралық рекорд орнатқан. Бұл үшін Атлантика мұхитын амфибиялық ұшақпен кесіп өтуге тура келді. 1928 жылы ол Мэриленд штатының Монктон қаласына көшіп, мұнда үй сатып алды. Иелікті қайта жаңғырту және кеңейтуден кейін, 1937 жылы Ладью үйдің айналасындағы жерде кең топиарлық бақ құруға кірісті (төменде сипатталған). Ладью өмірі бойы бірнеше марапаттарға ие болды. Ол бірнеше жыл бойы Элкирдж Харфорд Ойынының басшысы болды және "Америкадағы ең көрнекті топиарды кәсіби көмексіз дамыту және сақтауға қосқан үлкен үлесі үшін" Америка Бақша өнер клубының Еңбегі үшін медалін алды. Өмір бойы бойдақ болған Ладью 1976 жылдың 28 шілдесінде 89 жасында Мэриленд штатының Монктон қаласында қайтыс болды.

Мұра

Ладеудің көптеген таныстарының арасында Т. Е. Лоуренс, Ричард Роджерс, Коул Портер, Ноэль Кауард, Чарли Чаплин, Кларк Гейбл, Сомерсет Моэм және еуропалық ақсүйектердің әртүрлі өкілдері болды. Оны сатып алған кезде үйдің жағдайы қиын болды. Ладеу үйдің бөліктерін қайта жаңартып, заманауи жабдықтарды қосып, кең ауқымды қалпына келтіру жобасын бастады. Жаңадан салынған үйдің ішінде 15 бөлме болды, оның ішінде "Америкадағы ең әдемі 100 бөлмеге кіретін" овал кітапханасы да бар еді. 1937 жылы үйдің құрылысы аяқталды, содан кейін Ладеу жерге назар аударды. 1920 жылдары Англияда, Глостерширдегі тікұшақтың үстінде аң аулау сахнасын көргенде ол топиар өнерін таныған. Англия мен Италияға жасаған сапарларынан ол қандай бақ құруды қалайтынын білді. Бақта екі басты ось болуы керек еді, бұл итальян бақтарындағыдай, әр осьтен ұзақ көріністерді және "бақша бөлмелерін" жасауға мүмкіндік беретін еді. Осьтер Ұлы Шоққа орталықта орналасқан Ладеудің овалды бассейнінде қиылысады. Ол түлкі мен итті, желкені бар қытай кемесін, аққуларды және жирафты бейнелейтін топиарлар жасады. Бұрын егін және мал шаруашылығы үшін пайдаланылған 22 акр (89 000 м²) жерді бау-бақшаға айналдыру нәтижесінде Плезант Вэлли фермасы Америка Бау-бақша клубы тарапынан "Америкадағы ең тамаша топиар бағы" деп танылды. Кейіннен "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "таңғажайып бақша шаруашылығы" деп жариялады. Ладеу өзінің бағын барлығына сақтап қалуға ниеттенді, сондықтан ол "Ладеу Топиарлық бақтары" атты коммерциялық емес ұйым құрды, оның мақсаты – "Харви С. Ладеудің шығармашылық рухына сай, бақтарды, үйді және ғимараттарды күтіп ұстау және дамыту, сондай-ақ халыққа пайдалы болу және білім беру, ғылыми және мәдени ізденістерді қолдау". Үй, бақшалар және жер 1971 жылы көпшілікке ашылды және жыл бойына бірнеше шаралар өткізіледі.