Жозеф Дэй: Екі тактілі қозғалтқыштың жасаушысы және өмірінің тарихы
Joseph Day (inventor)
Жозеф Дэй: екі тактікті қозғалтқыштың жасаушысы. 1889 ж. құрастырған, бүгінгі күнге дейін қолданылатын, құрылымы жайлы мақала. Қозғалтқыш, инженер, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық сенатор Джозеф Дей (1855 – 1946) – аса танымал емес ағылшын инженері, ол өте кеңінен қолданылатын картерлік қысымды екі тактілі бензиндік қозғалтқышты жасаған, ол кішкентай қозғалтқыштарда, газон кескіштерден бастап мопедтер мен шағын мотоциклдерге дейін қолданылды. Ол Лондондағы Кристалл Палас инженерлік мектебінде инженерлік білім алды, Бат қаласындағы Стотерт пен Питт компаниясында жұмыс істей бастады және 1889 жылы бүгінде кеңінен танылған картерлік қысымды екі тактілі қозғалтқышты (Дугальд Клерк екі тактілі қозғалтқышынан өзгеше) – клапансыз екі тактілі қозғалтқышты жобалады. 1878 жылы ол өз кәсібін ашты, басқа да заттармен қатар крандар, ерітілген тас ұнтақтағыштар және компрессорлар шығаратын темір құю зауытын құрды.
English engineer
the Canadian Senator
Joseph Day (1855 – 1946) is a little known English engineer who developed the extremely widely used crankcase compression two stroke petrol engine,
as used for small engines from lawnmowers to mopeds and small motorcycles. He trained as an engineer at the Crystal Palace School of Engineering at Crystal Palace in London, began work at Stothert & Pitt in Bath, and in 1889 designed the crankcase compression two stroke engine as it is widely known today (in contrast to the two stroke engine designed by Dugald Clerk), the Valve less Two Stroke Engine. In 1878 he started his own business, an iron foundry making cranes, mortar mills and compressors amongst other things.
Клапансыз екі соққылы қозғалтқыш
Дейдің жаңа компаниясы жарнамалаған өнімдердің бірі – Эдмунд Эдвардстың патенті бойынша лицензиямен жасалған клапансыз ауа компрессорлары болды. 1889 жылға қарай, Дей төрт тактілі қозғалтқыштың Оттоның патентіне қайшы келмейтін қозғалтқыш жобасымен айналысып, оны кейіннен Клапансыз екі тактілі қозғалтқыш деп атады. Шындығында, Жозеф Дейдің бастапқы жобасында кем дегенде бір клапан болды – кіріс портындағы қарапайым кері клапан, ол тікелей картермен байланысады, ал қазіргі екі тактілі қозғалтқыштарда сіз қамыс клапанын кездестіресіз. Оның 1891/2 жылғы No.6,410 патенті портымен басқарылатын немесе поршеньнің басындағы қосымша кері клапан арқылы картерден цилиндрге жанғыш қоспаның өтуін қамтамасыз ететін нұсқаларды қамтыды. Екіншісі Лондонның Ғылым мұражайында сақталады.
One product advertised by Day's new company was a range of valveless air compressors, built under licence from the patentee Edmund Edwards. By 1889, Day was working on an engine design that would not infringe the patents that Otto had on the four stroke and which he would eventually call the Valveless Two Stroke Engine. In fact there was at least one valve in Joseph Day's original design, a simple check valve in the inlet port communicating directly with the crankcase, where you would probably find a reed valve on a modern two stroke. His patent No.6,410 of 1891/2 covered variants with a piston controlled transfer port or an additional check valve in the crown of the piston through which the combustible mixture could pass from the crankcase to the cylinder. the other in the Science Museum in London.
Америка патенті
1894 жылы алғашқы американдық патент тіркелді, ал 1906 жылға қарай оннан астам американдық компания лицензия алды. Олардың бірі, Коннектикут штатындағы «Палмерс» компаниясы, кәсіпкер Юлиус Бринер басқаруымен, 1912 жылға дейін 60 000-нан астам екі тактілі қозғалтқыш өндірді. Осы алғашқы қозғалтқыштардың көптегені мотоциклдерге немесе қайықтардың арт жағына орнатылды.
The first American patent was taken out in 1894, and by 1906, a dozen American companies had taken licences. One of these, Palmers of Connecticut, managed by entrepreneur Julius Briner, had produced over 60,000 two stroke engines before 1912. Many of these early engines found their way into motorcycles, or onto the back of boats.
Монша фабрикасы
Баттағы компаниясы жалпы инженерлік кәсіпорын болды, ал оның двигательдері қосалқы шаруа еді. Оның табысының көп бөлігі нан пісіру машиналарын жасаудан түсті, ал ғасырдың басында бидай бағасы өте құбылмалы болды. Дэйдің зауытының пайдасы да сондай құбылмалылықты көрсетті. Шешікті серіктестік идеясының алғашқы кезеңі болатын, акционерлер, сол кезде де, қазір де, қорқынышқа біліп, қауіп төнді деп ойлаған компанияны құлатуға тырысатын. Жағдайды нашарлататын нәрсе – қауесет тарату немесе баспасөзде мақсатты жарнамалық науқандар ұйымдастыру болды.
His company in Bath was a general engineering one, and his engines were a sideline. Much of his money came from the manufacture of bread making machinery, and the prices of wheat were very turbulent around the turn of the Century. The profitability of Day's factory fluctuated just as wildly. These were early days for the idea of the limited company, and shareholders, then as now, could panic and bring down a company that they thought to be under threat. The problem was made worse by the publication of rumours, or the deliberate orchestration of publicity campaigns in the press.
Сот іс-әрекеттері
Жозеф Дей жоғарыда аталған екі оқиғаға қатысқандығынан зардап шекті, нәтижесінде оның фирмасы банкротқа ұшырады. Одан кейін көптеген сот процестері болды, онда Дей талапкер немесе айыпталушы ретінде фигурациялады. Қаржы министрлігі оны АҚШ-тан экстрадициялауға тырысты, себебі ол ақша табу үшін АҚШ патенттерін сатуға кеткен еді. Ақырында сот қазылар алқасы Дейдің жауап беруге негізі жоқ екенін анықтады, бірақ бәрі тым кеш болды, ол теңіз жағасында дерлік зейнетке шықты. Оның қозғалтқышын дамыту одан әрі Америкадағы лицензия иелеріне берілді, олардың роялтилері оның қаржысын қалпына келтіріп, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа, керемет кәсіпорын құруға мүмкіндік берді. Бұл жаңа кәсіпорын – мұнайды іздеу.
Joseph Day suffered from his involvement with both of the aforementioned, with the result that his firm was driven into bankruptcy. A flurry of lawsuits followed, with Day as either plaintiff or defendant. The Treasury Solicitor even tried to have him extradited from the USA where he had gone to try to sell his US patents in order to raise money. The case was eventually settled when the jury found that Day had no case to answer, but it all came too late, and he went into virtual retirement by the seaside. The development of his engine then passed to his licence holders in America, whose royalties restored his finances sufficiently to allow him to launch a spectacular new venture after the First World War. This new enterprise was the exploration for oil.
Қараңғылық пен өлім
Дей Англияның шығысындағы Норфолк аймағында мұнай іздеу кезінде байлығының көп бөлігін жоғалтты. Екінші қаржылық апат шегіне келді, және Жүсіп Дей 1925 жылдан 1946 жылы қайтыс болғанға дейін көпшілік назарынан тыс қалды. Оның беймәлімдігі соншалық, оның өлімінен кейін бес жыл өткен соң Ғылым мұражайы оның өмірбаяны туралы ақпарат жинау үшін жариялы түрде шақыру жасады, бірақ ешқандай нәтиже болмады.
Day lost most of his fortune exploring for oil in Norfolk in the east of England. A second financial disaster was the last straw, and Joseph Day disappeared from public view between 1925 and his death in 1946. His obscurity was so complete that a mere five years after his death, the Science Museum made a public appeal for biographical information about him – with no apparent result.