Кіріспе

"V" пішіміндегі екі цилиндрлі поршенді қозғалтқыш – екі цилиндрлі V қозғалтқышы.

V-төс қозғалтқышы, сондай-ақ V2 қозғалтқышы деп аталатын бұл қозғалтқыш, цилиндрлердің "V" пішімінде орналасуымен және ортақ коленвалды бөлісуімен сипатталатын екі цилиндрлі поршенді қозғалтқыш. V-төс қозғалтқыштары көбінесе мотоциклдермен байланысты, әдетте бойлық, бірақ кейде көлденең орнатылады. Олар сонымен қатар құрлықтағы, әуедегі және теңіздегі түрлі көлік түрлерінде, әрі өнеркәсіптік салаларда қолданылады. V-төс дизайны 1880 жылдардың соңында пайда болған.

Краншафт конфигурациясы

Көптеген V тәрізді қозғалтқыштарда екі білегі сақинасымен ортақ болатын бір кранкпиль болады. Білегі сақиналары ығысқан цилиндрлермен қатар орналасуы мүмкін, немесе ығысқан цилиндрлердің тудыратын бұрылу күштерін болдырмайтын "шанышқы және пышақ" тәрізді білегі сақиналарына ие болуы мүмкін. Кейбір ерекше жағдайларға 1935 жылғы Moto Guzzi 500cc мотоциклінде қолданылған 180° кранкпиль ығысуы, 1983 жылғы Honda Shadow 750 мотоциклінде қолданылған екі кранкпильді конфигурация және 1987 жылғы Suzuki VX 800 мотоциклінде қолданылған 75° кранкпиль ығысуы (АҚШ-та 45° ығысуы) жатады.

V бұрышы

Теориялық тұрғыдан V-тәрізді қозғалтқыш үшін нөлден 180 градусқа дейінгі кез келген "V-бұрыш" (цилиндрлердің екі қанаты арасындағы бұрыш) мүмкін болса да, практикада 40 градустан кіші бұрыштар көбінесе қолданылмайды. V-тәрізді қозғалтқыштың ең көп таралған V-бұрышы 90 градус, бұл Ducati, Moto Guzzi, Honda RC51, Suzuki TL1000S және TL1000R сияқты толық негізгі тепе-теңдікке (дұрыс қарсы салмақ қолданылса) қол жеткізе алады. Дегенмен, мұндай құрылымда ату реті біркелкі болмайды, екінші цилиндр бірінші цилиндрден кейін 270 градус өткен соң, ал бірінші цилиндр қайтадан атуға дейін 450 градус аралықта атуға келеді. 90 градустық қозғалтқыштар кейде V-тәрізді емес, L-тәрізді деп аталады (TL1000R немесе TL1000S-дегі "L" сияқты). Атулар арасындағы кезектесетін ұзақ және қысқа аралықтар V-тәрізді қозғалтқыштың ерекше "фут-фут фут-фут фут-фут фут-фут" дыбысын тудырады. Егер 90 градустан кіші V-бұрыш қолданылса, толық негізгі тепе-теңдікке тек ығысқан кривошиптер (offset crankpins) қолданылса ғана қол жеткізіледі. Әйтпесе, дірілді азайту үшін тепе-теңдік біліктері (balance shafts) қажет, мысалы 1940–1948 жылдардағы Zündapp KS 750 (170 градус).

Мотоциклдер

Басқа автокөліктердегідей, ұзындығы бойынша орналасқан қозғалтқыш және көлденеңі бойынша орналасқан қозғалтқыш терминдері көбінесе коленвалдың рамаға қатысты бағытын білдіреді. Дегенмен, кейбір компаниялар кері терминология қолданады, яғни "көлденең" V-тәрізді қозғалтқышта цилиндрлер мотоциклдің екі жағына орнатылады (соның салдарынан коленвал рама бойымен жүреді), ал "ұзындығы бойынша" V-тәрізді қозғалтқышта цилиндрлер алдыңғы және артқы жақтарында орналасқан. Осы терминологияны итальяндық Moto Guzzi компаниясы қолданады. Мұндай беймаздықтан сақтану үшін кейбір адамдар "көлденең коленвалды қозғалтқыш", "ұзындығы бойынша коленвалды қозғалтқыш" немесе "көлденеңге орнатылған цилиндрлер" сипаттамаларын пайдаланады.

Көлденең қозғалтқыш

Ең көп таралған тәсіл – қозғалтқышты коленвалы рамаға көлденең бағытта орналастыру. Бұл орнатудың артықшылығы – мотоциклдің ені бойлық орналасқан V-тәрізді қозғалтқышқа қарағанда кішірек болуы мүмкін. Ауамен салқындатылатын қозғалтқыштар үшін осы конфигурацияның кемшілігі – екі цилиндрге әртүрлі ауа ағыны түседі және артқы цилиндрдің салқындауы шектеледі (бірақ бұл тепе-тең емес салқындату параллельді екі цилиндрлі қозғалтқыштағыдай айқын емес, онда цилиндрлердің ішкі жақтары ешқандай ауа ағынына ұшырамайды). Кейбір көлденең V-тәрізді қозғалтқыштар екі цилиндрді қамтамасыз ету үшін V бұрышының ортасында бір карбюраторды қолданады. Бұл екі карбюратор қажеттілігін болдырмаса да, ыстық газ шығару порты мен құбырын цилиндрдің артқы жағына орналастырады, онда салқындату ауа ағыны аз болуы мүмкін, соның салдарынан артқы цилиндрдің салқындатылуына қосымша қиындықтар тудырады. Көлденең V-тәрізді қозғалтқыштар Harley Davidson, Ducati және көптеген қазіргі жапон мотоциклдерінде, мысалы Suzuki SV650-де қолданылған. Кейбір Ducati V-тәрізді қозғалтқыштары алдыңғы цилиндр тік, ал артқы цилиндр көлденең болғандықтан "L-тәрізді" қозғалтқыш деп сатылады, осылайша "L" пішінін құрайды.

Ұзындықты қозғалтқыш

Көбінесе қозғалтқышты бойлық бағытта орнату кездеседі. Осы орналастырудың артықшылығы – екі цилиндр басы да ауа ағынына шығып, бірдей мөлшерде салқындатылуы мүмкін (әсіресе ауамен салқындатылатын қозғалтқыштар үшін). Сонымен қатар, беріліс қозғалтқыштың артында орналасқандықтан, оны стандартты мотоцикл рамасына орнату оңайырақ, ал карданды берілісі бар мотоциклдерде жетек білігінің бастапқы бөлігінде 90° бұрышты беріліс қажет болмайды. Барлық бойлық қозғалтқыштар сияқты, мұндағы кемшілік – айналу моментінің реакциясы мотоциклді бір жаққа бұруы мүмкін (мысалы, кенеттен жылдамдау/баяулау кезінде немесе бос күйде газ бергенде), ал емес алдыңғы және артқы дөңгелектер арасындағы салмақ тепе-теңдігін өзгерту. Дегенмен, көптеген заманауи мотоциклдер бұл әсерді азайту үшін инерциялық дөңгелектерді немесе генераторларды коленвалға қарама-қарсы бағытта айналдырады. Honda CX сериясы мен бірнеше Moto Guzzi мотоциклдерінде бойлық V-тәрізді қозғалтқыштар қолданылған.

Автомобильдер

Көбінесе автомобильдер үш немесе одан көп цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталады, алайда бірнеше кіші автомобильдер V тәрізді қос қозғалтқыштармен шығарылды, әсіресе 1912-1920 жылдар аралығында көптеген компаниялар циклкарлар жасаған кезде (қолайлы салық жағдайына байланысты). Олардың көпшілігі өндірушілердің қозғалтқыштарын пайдаланды, яғни, қосалқы арбаларға қолданылатын үлкен мотоцикл қозғалтқыштарын (ірі бір цилиндрлі немесе V тәрізді қос қозғалтқыштарды) бейімдеді, немесе J. A. Prestwich Industries ('J. A. P.' қозғалтқыштары) немесе F. E. Baker Ltd ('Precision' қозғалтқыштары) сияқты циклкарлар үшін арнайы жасалған қозғалтқыштарды қолданды. 1912 жылы Humber компаниясы 998 см³ көлемді V тәрізді екі клапанды қозғалтқышы бар Humberette деп аталатын жеңіл автомобиль шығарды. Қозғалтқыш тікелей қосылған әлдебіршелік, 3 жылдамдық беріліс қорабы және артқы дифференциалға қуат беру білігімен жабдықталған. 1914 жылы осы қозғалтқыштың сумен салқындатылатын нұсқасы қолжетімді болды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс 1915 жылы Humberette өндірісін тоқтатты. 1911 жылдан 1939 жылға дейін әртүрлі Morgan үш дөңгелекті модельдері V тәрізді қос қозғалтқыштармен жабдықталды. Содан кейін үш дөңгелекті модельдердің өндірісі 2012 жылдан бері Morgan 3 Wheeler арқылы қайта жаңғыртылды. Сонымен қатар, Ұлыбританияда Birmingham Small Arms Company (BSA) өздерінің V тәрізді мотоцикл қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін бірнеше автомобильдер шығарды. Олар 1921-1926 жылдары (төрт дөңгелекті модельдер) және 1929-1936 жылдары (үш дөңгелекті және төрт дөңгелекті модельдер) өндірілді. Бірнеше өндірушілер түпнұсқа Morgan үш дөңгелекті көлігінен шабыттанған модельдерді шығарды, мысалы, 1978 жылдан бері Triking Cyclecar (Moto Guzzi қозғалтқышын пайдалана отырып), 2006 жылдан бері Ace Cycle Car (Harley Davidson қозғалтқышын пайдалана отырып) және 1990 жылдан бері JZR Trikes жинақ машинасы (бірнеше өндірушілердің қозғалтқыштарын пайдалана отырып). Mazda-ның алғашқы көлігі, 1960-1966 жылдардағы Mazda R360 артқы қозғалтқышты kei көлігі, Mazda V тәрізді қос қозғалтқышымен жабдықталған. 1961-1962 жылдардағы Mazda B360 алдыңғы қозғалтқышты жеңіл коммерциялық көлігі осы қозғалтқыштың нұсқасын пайдаланды.

Өнеркәсіптік қозғалтқыштар

Өнеркәсіптік қолданыс үшін, қысыммен жуу машиналары, газон және бақша тракторлары, топырақ өңдеу машиналарын, генераторларды және су сорғыларын сияқты түрлі V-тәрізді екі цилиндрлі қозғалтқыштар жасалған. Қозғалтқыштар көбінесе 90° V бұрышымен ауамен салқындатылады. Қолданылуына қарай, қозғалтқыштың орналасуы көлденең немесе тік коленвалды білікке ие болуы мүмкін. Коммерциялық V-тәрізді екі цилиндрлі қозғалтқыштарды өндірушілердің қатарында Briggs & Stratton (Vanguard, Professional және Intek V-тәрізді серияларымен), Honda (V-тәрізді сериялы қозғалтқыштарымен), Kawasaki (FD, FH, FR, FS және FX серияларымен), Subaru (EH сериясымен), Tecumseh (OV691EA және TVT691 қозғалтқыштарымен) және Kohler кіреді.