Кіріспе
Камден ауданы (Лондон, Англия)
Хэмпстед ( /ˈhæmpstɪd/, /stɛd/) – Англияның Лондон қаласында орналасқан аудан. Ол Чаринг-Кросс орталығынан солтүстік-батысқа қарай 6 шақырым (4 миль) қашықтықта жатыр және A5 тас жолымен (Римдік Уотлинг көшесі) басталып, үлкен, төбелі Хэмпстед Хит паркіне дейін созылады. Бұл аймақ Лондонның Камден боровінің солтүстік-батыс бөлігін құрайды, ал бұл борові Лондон жоспары мақсатында Орталық Лондонның бір бөлігі ретінде белгіленген. Хэмпстед интеллектуалдық, либералдық, көркемдік, музыкалық, саяси және әдеби байланыстарымен танымал. Онда Бург Хаус, Кенвуд Хаус, Испан қонақ үйі және әлемдегі ең көне кинотеатрлардың бірі – Эвримен кинотеатры сияқты бірнеше ескерткіш ғимараттар бар. Лондонның ең қымбат тұрғын үйлері орналасқан Хэмпстед Лондонның байлар мен танымал адамдардың мекені ретінде белгілі. Бұрынғы және қазіргі жергілікті тұрғындарының арасында Хелена Бонхам Картер, Уилл Чемпион (Coldplay), Агата Кристи, Т. С. Элиот, Зигмунд Фрейд, Стивен Фрай, Рикки Гервейс, Джим Хенсон, Джордж Оруэлл, Гарри Стайлз, Элизабет Тейлор бар. Хэмпстедте Ұлыбританияның басқа аймақтарына қарағанда көбірек премьер-министрлер тұрған, және оның шекарасында миллиондаған адамдар бар. Хэмпстедтегі Стэнфилд залында 2022 жылға дейін Англияның розенкрейцерлер қоғамының ұлттық бас кеңсесі орналасқан.
Топонимика
Атауы англосаксон тіліндегі "ham" және "stede" сөздерінен шыққан, олар "шаруашылық" немесе "үй" дегенді білдіреді және қазіргі ағылшын тіліндегі "homestead" сөзімен туыс.
1900 жылға дейін
Хэмпстед Хиттен археологиялық қазбалар нәтижесінде табылған заттар, оның ішінде мезолит дәуірінің кремнезный құралдары, шұңқырлар, тіреу қазбалары және күйдірілген тастар, б.з.д. 7000 жыл шамасында аңшы-жинаушылар қауымы болғанын көрсетеді. Well Walk маңынан табылған 70-120 жылдарға жататын көмір шайырлары мен қабірлік заттар, жақын жерде римдік елді мекен немесе жол болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Хэмпстедтің алғашқы жазбалары 986 жылы Вестминстердегі Санкт-Петер монастырына Етельред Дайынсыз патшаның берген жер сыйлығында кездеседі. 1086 жылғы Domesday Book-та ол Оссолстоунның Мидлсекс жүзіндегі елді мекен ретінде тіркелген. Вест-Энд және Норт-Эндте шалғайдағы кіші елді мекендер дамыды. Сонымен қатар, Понд көшесі көп ғасырлар бойы елді мекеннің оңтүстік шекарасын құрады. Хэмпстедтің өсуі көбінесе 17 ғасырға дейін жетеді. 1700 жылы құдықтың қамқоршылары шалыбат суының (темірмен қаныққан минералды су) емдік қасиеттерін жарнамалай бастады. Well Walk-та, жақын жердегі Well Road-тағы бұлақтардан сумен қамтамасыз етілген сорғы бөлмесі мен жиналыс залы салынды. New End Road, New End Square және Church Row көшелерінде әсем тұрғын үйлер салынды. Хэмпстед Уэллс бастапқыда ең сәнді және танымал болғанымен, 19 ғасырда басқа лондондық шипажайлармен бәсекелесуінен оның танымалдылығы төмендеді. Шипажай 1882 жылы бұзылды, бірақ су көзі сақталды. Хэмпстед 1860 жылдары Солтүстік Лондон темір жолының (қазіргі Лондон Overground, Transport for London жүзеге асыратын жолаушылар қызметі) ашылуынан кейін кеңейе бастады, ал 1907 жылы ашылған Чаринг-Кросс, Юстон және Хэмпстед темір жолы (қазіргі Лондон метросының Солтүстік желісінің бөлігі) Лондонның орталық бөлігіне жылдам қатынау мүмкіндігін ұсынып, одан әрі кеңейді. 1870 және 1880 жылдары қазіргі Фрогнал мен Фитцжонс округінің аумағында көптеген сәнді тұрғын үйлер салынды. Осы тұрғын үйлердің көпшілігі бүгінгі күнге дейін сақталған.
География
Хэмпстед 1889 жылы Лондон графтығының құрамына енді, ал 1899 жылы Хэмпстед метрополитендік округі құрылды. Хаверсток төбесіндегі қала әкімдігі, сонымен қатар тіркеу кеңсесі орналасқан жер, көптеген мәшһүр тұлғалардың азаматтық некелерін көрсететін кинохроникалық кадрларда кездеседі. 1965 жылы метрополитендік округ таратылып, оның аумағы Холборн және Сент-Панкрас метрополитендік округтерімен бірігіп, қазіргі заманғы Лондонның Камден ауданын құрады. Кейбір адамдар үшін бүгінгі Хэмпстед аймағы негізінен Хэмпстед Таун және Фрогнал & Фицжонс (сайлау) округтерінен тұрады; ал басқалары Оңтүстік Хэмпстед, Белсайз Парк және Батыс Хэмпстедті қамтитын кеңірек анықтаманы жақтайды.
Саясат
Хэмпстед 2010 жылғы жалпы сайлауда құрылған Хэмпстед және Килберн сайлау округінің құрамына кіреді. Бұрын ол Хэмпстед және Хайгейт сайлау округінің бөлігі болған. 2022 жылдың шілдесінен бері бұл аймақты Камден кеңесінде Консервативтік партиясынан Стивен Старк және Либералды демократтар партиясынан Линда Чунг өкілдік етеді.
Хэмпстед либерализмі
Бұл аймақта білімді либералды гуманизмнің қалыптасқан дәстүрі бар, оны кейде "Хэмпстед либерализмі" деп атайды (көбінесе сыни тұрғысынан). 1960-шы жылдары Daily Telegraph газетінің Питер Симпл Хэмпстед либералын Леди Датт Паукер кейіпінде әйгілі түрде сатиралады. Ол – өте бай аристократ социалист, оның Хэмпстедтегі Марксмаунт үйінде Бухариннің нағыз тіс протезінің жұбы, бағалы Минг вазалары, неоконструктивтік өнер және Сталиннің толық шығармалары қойылған. The New Yorker журналының тілшісі Майкл Идов бұл қауымды "ақшалы либералды интеллигенцияның бекінісі, сәнді бірақ еңгешелік емес" деп сипаттады. Жеке адамға қатысты "Хэмпстед либералы" термині "шампанмен ішетін социалист" терминімен толықтай сәйкес емес, бірақ олардың арасында ортақ белгілер бар. Бұл термин де шатастыруға болады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Хэмпстедтің құрамына кіретін округтер (Оңтүстік Хэмпстед, Фрогнал, Хэмпстед Таун және Белсиз) әртүрлі өкілдікке ие. Фрогнал округі екі консерватор кеңесшіні, Белсиз округі үш либерал-демократ кеңесшіні, Оңтүстік Хэмпстед үш лейборист кеңесшіні сайлайды, ал Хэмпстед Таун округін бір либерал-демократ және бір консерватор кеңесшісі білдіреді. Оңтүстік Хэмпстед – лейбористтер мен консерваторлардың бәсекелес округі, Белсиз – либерал-демократтар мен консерваторлардың бәсекелес округі, ал Фрогнал – консерваторлардың сенімді округі. Хэмпстед Таун (Хэмпстед Виллидж және Саут-Энд Грин аймағын қоса алғанда) консерваторлар мен либерал-демократтардың бірнеше тартысты сайыстарын көрді, және соңғы онжылдықтарда округте әртүрлі өкілдік болды.
Brexit туралы референдум
2016 жылы Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігі жөніндегі референдумда Лондонның Камден ауданындағы сайлаушылардың 75%-ы Еуроодақта қалуға дауыс берді. Нәтижесінен кейін көптеген сарапшылар Хэмпстедті Еуроодақта қалуды қалаған аймақтардың үлгісі ретінде пайдаланды. Бұл мәселе көбінесе Хартлпул және Халл сияқты, өнеркәсіптен кейінгі солтүстік қалаларға, Еуроодақтан шығуды қолдаған қалаларға қарама-қарсы айтылды.
Сайттар
Хэмпстедтің солтүстігінде және шығысында, оны Хайгейттен бөліп тұрған, Лондонның ең үлкен ежелгі саябағы – Хэмпстед Хит орналасқан. Оның құрамына Парламент төбесінен Лондон көкжиегінің әйгілі және заңмен қорғалған көрінісі кіреді. Хит – лондондықтардың серуендеп, ауаға шығуға арналған маңызды орны. Мұнда үш ашық ауадағы жүзу тоғаны бар: біреуі ерлерге, біреуі әйелдерге, ал үшіншісі аралас жүзуге арналған. Бұлар бастапқыда ауыз суға арналған су қоймалары және Флит өзенінің бастауы болған. Суреттегі көпір жергілікті тұрғындар арасында «Қызыл аркалар» немесе «Виадукт» деп белгілі. Ол 19 ғасырда Хитте тұрғын үйлер салуды күтіп, нәтижесіз салынған. Жергілікті шараларға Кенвуд үйінің төменгі беткейлерінде жазғы сенбі кештерінде өтетін ірі ашық ауадағы концерттер, FT Weekend фестивалі, кітаптар мен поэзия оқулары, Хиттің төменгі бөлігіндегі ойын-сауық жәрмеңкелері, Фентон үйіндегі клавесин концерттері, Хэмпстед ғылыми қоғамы мен Хэмпстед фотосуретшілер қоғамы кіреді. Хэмпстедтегі ең ірі жұмыс беруші – Понд-стриттегі Корольдік тегін аурухана, бірақ аймақта орналасқан көптеген шағын кәсіпорындардың халықаралық маңызы зор. Джордж Мартиннің Lyndhurst Road-дағы бұрынғы шіркеу ғимаратында орналасқан AIR студиясы – осыған бір мысал. Бұрын оның орнында Джим Хенсонның Creature Shop болған, бірақ ол Калифорнияға көшірілген. Аймақта Изокон ғимараты сияқты ерекше архитектуралық ескертулер бар, ол Лаун-роудта орналасқан және I санаттағы коллективтік тұрғын үй салудағы тәжірибелі жоба. Бұрын Агата Кристи, Генри Мур, Бен Николсон және Уолтер Гропиус осында тұрған. Жақында ол Ноттинг-Хилл Тұрғын үй қорымен қайта жаңартылды.
Ресторандар
Хэмпстед көптеген кафелер мен мейрамханалар үшін сынақ алаңы болды, кейін олар сәтті желілерге айналды. Олардың қатарында "Жираф әлемінің асханасы", "Гейл" және "Бейгел көшесі" бар. Осының салдарынан Хэмпстедте француздықтан тайлыққа дейін әртүрлі мейрамханалардың алуан түрлі жиынтығы бар. Он жылдан астам дау-дамайлар мен жергілікті тұрғындардың сот шараларынан кейін, McDonald's 1992 жылы Хэмпстедте ашылуға рұқсат алды, сотта өз құқығын қорғап, дүкен фасадының бұрынғыдан мүлдем жаңа дизайнына келісті, бұл оның сыртқы көрінісі мен логотипінің көзге түсуін азайтты. Ол 2013 жылдың қараша айында жабылды. Жергілікті танымал тамақ орнының ішінде көшеде тамақ сатушылар да бар, мысалы, La Creperie de Hampstead, оны елді және әлемдік жұлдыздар жиі бағалайды.
Фильм түсіру орындары
Хэмпстедтің ауылдық атмосферасы фильмдерде түсіруге өте қолайлы, мысалы, Берил Рид пен Сюзанна Йорк ойнаған "Джордж әпкесінің өлімі" (1968) фильмі. Фильмнің басында Ридтің кейіпкері Джун Хэмпстедтің көшелері мен аллеяларында, Хит көшесінің батысында, Маунт скверінің маңында серуендейді. Джун фильмнің басында ішетін Гранби маркизінің пабы шындығында 22 Холли Маунттағы Холли Буш пабы болған. Тағы бір мысал – Теренс Стамп пен Саманта Эггардың қатысуымен түсірілген "Жинаушы" (1965) фильмі, ондағы ұрлау эпизоды Маунт Вернон жерінде орын алады. "An American Werewolf in London" (1981) фильмінің бірнеше сахналары Хэмпстед-Хитте, Велл Уокта және Хаверсток-Хиллде түсірілген. Жақында ғана "Ноттинг Хилл" (1999) фильміндегі "фильм ішіндегі фильм" сахнасы Кенвуд үйінде түсірілді. Дебра Мессингтің қатысуымен түсірілген "The Wedding Date" (2005) фильміндегі ашық ауадағы сахналарда Парламент төбесінің алаңы көрсетілген, ол Лондонның батысына қарайды. Парламент төбесі "Notes on a Scandal" (2006) фильмінде де пайда болады, сонымен қатар жақын орналасқан Gospel Oak және Camden Town аудандары да көрсетілген. "Төрт той мен бір жерлеу" (1994) фильмінде Хаверсток-Хиллдегі ескі Хэмпстед қалалық залы бейнеленген. "Scenes of a Sexual Nature" (2006) фильмі толығымен Хэмпстед Хитте түсірілді, онда "Жұмылатын бақтар" және Кенвуд үйі сияқты әртүрлі көрнекті орындар көрсетілген. Аймаққа арналған музыкалық туынды, "Les Bicyclettes de Belsize" (1968) жас жігіттің Хэмпстедтің айналасында велосипедпен саяхаттау оқиғасын баяндайды. Ол жарнама плакатына соқтығысып, оның суретіне ғашық болады. 2016 жылдың ақпан айында Роберт Земекистің Брэд Питт пен Марион Котилардтың қатысуымен түсірілген "Союзниктер" соғыс фильмі үшін түсірілімдер Хэмпстедтегі Крайстчерч Хилл мен Уиллоу Роудтың бұрышында орналасқан отбасылық үйден басталды. "101 далматин" (1996) және "102 далматин" (2001) фильмдеріндегі Cruella de Vil үйі (Sarum Chase) Батыс Хит жолында орналасқан.
Демография
2021 жылғы санақ бойынша Hampstead Town округінің халқының 77,7% ақ нәсілді (46,7% британдық, 28% басқа, 2,4% ирландтық) болды. Ақ нәсілді емес ең ірі топ – азиялықтар 8,9% құрады. Аймақтың діни мәліметтері көрсеткендей, 32,6% христиан, 37,9% дінсіз және 11% еврейлерді құрады. Халқының 2,7% жұмыссыз және жұмыс іздеп жатыр; бұл көрсеткіш округ бойынша 5,1% құрады.
Автобус
Хэмпстед Хит станциясының жанында (Royal Free Hospital-дің жанында) ірі автобус терминалы орналасқан, оған Лондон автобустарының 24 және 168 маршруттары қызмет көрсетеді. 46, 268, C11 және N5 маршруттары да Royal Free Hospital-ге қызмет көрсетеді. Хэмпстед метро станциясы мен Жоғары көшеге 46, 268, 603 және N5 маршруттары қызмет көрсетеді. 210 маршруты Хэмпстедтің ең солтүстік жиегімен өтеді және Джек Строу замогында тоқтайды.
Велоспорт
Хэмпстедте велосипед инфрақұрылымы нашар дамыған. 2016 жылдың басында Transport for London (TfL) Swiss Cottage мен West End арасындағы жаңа "Велосипедтік супермагистралі" (CS11) жобасы бойынша халықпен кеңес өткізді, бұл жоба Хэмпстедтен Лондон орталығына дейін үздіксіз, көбінесе көлік қозғалысы жоқ велосипед жолын қамтамасыз ететін еді. 2018 жылы Вестминстер қаласының сотқа шағымдануы нәтижесінде жоба тоқтатылды. A41/Финчли жолында велосипедшілерге пайдалануға рұқсат етілген автобус жолақтары бар. Бірлесіп пайдалануға арналған жол Парламент төбесінен Хэмпстед Хиттің орталығы арқылы Джек Строудың қамалы/Хайгейтке дейін созылады.
Жол
A41/Finchley Road Хэмпстедті солтүстіктен оңтүстікке қарай кесіп өтеді. Бұл жол аймақты тікелей Мэрилебонмен және Оксфорд көшесімен оңтүстікке байланыстырады. Маршрут солтүстікке қарай Голдерс Грин, Брент Кросс, M1 тас жолы және Уотфордқа дейін созылады. A502/Hampstead High Street оңтүстіктегі Камден Таунынан, Хэмпстед арқылы, солтүстік-батыстағы Голдерс Грин мен Хендонға дейін өтеді.
Жақын жерлер
Royal Free Hospital және жедел жәрдем бөлімі Хэмпстедте орналасқан.
Атақты тұрғындар
Хэмпстед ұзақ жылдардан бері жазушылар, композиторлар, балериналар және зиялылар, актерлер, суретшілер мен сәулетшілердің мекені ретінде танымал – олардың көптегені 19-ғасырдың соңында богемиялық қауымдастық құрған. 1917 жылдан кейін және 1930 жылдары ол авангардтық суретшілер мен жазушылар қауымының орталығына айналды, сондай-ақ Ресей революциясы мен нацистік Еуропадан келген эмигранттар мен жер аударылғандарды қабылдады.
Көк пластиналар
Хэмпстедте кем дегенде 60 «Ағылшын мұрасы» көк тақтасы орнатылған, олар онда тұрған көптеген түрлі тұлғаларды еске түсіреді.
Жергілікті газеттер
2014 жылға дейін жергілікті газеттер "Хэмпстед және Хайгейт экспресс" (жергілікті жерде "Ham and High" деп белгілі) және тегін "Камден Нью Джорнал" болды. Аймақта сол жақтанғы лейбористік "Трибун" журналы мен "Хэмпстед Виллидж Войс" сатирикалық журналы да бар.