Кіріспе

Батыс Австралиядағы қала. 2018 жылы сол кездегі мэр Вуси Тшабалала жемқорлық айыптары бойынша қызметтен алынғаннан кейін муниципалитет басқаруға берілді.

Тарих

Қала 1849 жылы құрылған және британдық губернатор сэр Гарри Смиттің құрметіне аталған. Ол Вуртректерді Кейп колониясын тастамауға көндіруге тырысты. Қаланың бастапқыда Роберт Моффет қазіргі орналасқан жерінен 25 шақырым қашықтықта, қазіргі Эландс өзені бойындағы Аберфелдиде салып бастаған. Бірақ ол жерде су жетіспейтіні анықталды, сол себепті 1850 жылдың қаңтарында Харрисмит қазіргі орнына көшірілді. Жиырма төрт жыл өткен соң қала муниципалитет болып құрылды, ал Кимберлидегі алмастар асығыс іздеу кезінде Харрисмит Натал тасымал маршрутындағы маңызды тоқталған жерге айналды. Осының нәтижесінде қонақүйлер, дүкендер мен қоғамдық ғимараттар бой көтерді. 1880 жылдарға қарай қала Оранж еркін мемлекетіндегі екінші ірі қала ретінде танылды. Аймақтағы инфрақұрылым мен көлік ағынының артуы Вильге өзенін кесіп өтуді қиын етіп берді. Көп жауыннан кейін өзеннің суы көтеріліп, байланысты үзуге, тасымалдарды тоқтатуға және адам өмірін алуға себеп болды. Үкіметке шағымданылып, 1884 жылы екі көпір салынды: біреуі Бейтлехемге қарай алты шақырым жерде, екіншісі қазіргі Суинбурнда. Осы көпірлерді пайдалану үшін 1905 жылға дейін салық алынды. Харрисмит Оңтүстік Африка (Англо-Бур) соғысы кезінде маңызды база болды және келушілер сол кезеңнің блокпосттарын, инженерлік құрылыстарын және әскери зираттарын көре алады. Қаланың басты көшесі, Уорден көшесі, сол кездегі Блумфонтейнде тұратын британдық резидент, майор Генри Д. Уорденнің есімімен аталады. Қала Бетлехемнен шамамен 90 шақырым шығысқа қарай, ал Футадиджабадан 45 шақырым солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Жақын маңдағы Суинбурн ауылы алтын іздеуші, сэр Джон Суинбурнның құрметіне аталған. Харрисмитпен байланысты қалалар – солтүстікте Интабазве және батыста Тшиаме.

Қазіргі күн

Харрисмит N3 тас жолындағы түнеу немесе тамақтану орны ретінде жақсы танымал, сондай-ақ жүк көліктері мен көлік құралдары үшін ыңғайлы жанармай құю орны, бірақ оның ұсынып берері одан да көп. Тас жолдың ар жағында, бұрын таза болған, 19 ғасырдың соңында қиылған құмтаспен салынған әсем ғимараттары бар қала орналасқан. Көптеген қонақ үйлер мен жекеменшік қонақтарға арналған орындар бар. Бұл Солтүстік Дракенсбергке, оның ішінде Тугела сарқырамасына және Монт-Окс көздеріне (Сентинель жаяу жолы арқылы, Фри-Стейт штатының КваКва аймағында, Харрисмиттен оңтүстік-батысқа қарай 80 км қашықтықта) барудың ең қолайлы жері. Сондай-ақ, Стеркфонтейн тоғанының табиғат қорығы (Р74 тас жолымен қаладан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км), Корольдік Наталь паркі және uKhahlamba / Дракенсберг паркі ЮНЕСКО-ның Мәдени мұрасы тізіміне енген (Стеркфонтейн тоғанынан асып, Оливьершоек жотасы арқылы оңтүстік-шығысқа қарай 66 км) және таңғажайып Алтын қақпа таулы аймағының ұлттық паркі (қаладан оңтүстік-батысқа қарай 50 км, R712 тас жолымен) де жақын жерде орналасқан. Харрисмит Оңтүстік Африкадағы жүн өндіретін бес ауданның бірінің орталығы. Қала Оңтүстік жарты шардағы ең ірі жүк көлігі тоқтағысы – Highway Junction-ның орналасқан жері. Харрисмитте сондай-ақ шағын Харрисмит әуежайы бар. Әлемде осы атпен тағы екі жер бар: Барбадостегі Боттом шығанағының жанындағы Харрисмит жағажайы мен Харрисмит үйі және Батыс Австралияның Будабай аймағындағы Харрисмит.

Туристік жерлер

Харрисмит қала әкімдігі 1907 жылы салынған әсем құмтас және кірпіштен тұрғызылған ғимарат, сонымен қатар Ұлттық ескерткіш. Платтберг қорығы – Шығыс Ерік Мемлекетінің ең танымал нысандарының бірі, 9 шақырымдық Платтберг тауы. Қорық таудың батыс беткейлері мен шыңын қамтиды, оның ішінде бұрынғы Дракенсберг ботаникалық бағы (1967 жылы ұлттық ботаникалық бақша ретінде құрылған, алайда қазір тоқтатылған), көптеген жолдар мен таудың шыңына дейін созылатын Есек асуы жолы бар. Бұл қорық жаяу серуендеушілер мен тау велосипедімен жүруді ұнататындар үшін танымал. Бұрынғы гүлзардағы екі тоған – тау басындағы Гибсон тоғанынан ағып келетін суарналардың бір бөлігі. Олар Оңтүстік Африка соғысынан кейін қала мен мұнда орналасқан британ әскерін сумен қамтамасыз ету үшін салынған. Бұл су көзін сол кезден бері сақталған құмтастан жасалған бекініс қорғайды. Таудың оңтүстік беткейлерінің көп бөлігі эвкалипт, ваттл және басқа да экзотикалық ағаштардан тұратын ормандық алқаптармен жабылған. Аскербос – 1947 жылы Елизавета II-ні қоса алғанда, британ монархиясының сапары кезінде демалыс орны болған емен ағаштарының тобы. Қорықта елланд, қара гну, блесбок және тау қамысқайыры, сондай-ақ суқайыры мен көгершін сияқты жаңадан әкелінген түрлер мекендейді. Жыл сайынғы Платтберг тау жарысы – 15 шақырымдық жаяу жүгіру, оның ішінде тауға қалыпты емес көтерілу және түсу кіреді. Бұл жарыс Berg Bohaai фестивалінің (африкаанс тілінде "тау қызығуы") бөлігі болып табылады. Бұл жарысты Уолли Хейвард "дүниедегі ең қиын марафон" деп атаған. Ол 1922 жылы британдық сарбаз, майор А. Э. Белчер екінші буар соғысы кезінде 42-ші төбеге жақын орналасқан Харрисмитке оралғанда басталды. Ол Платбергті "сендердің кішкентай төбелерің" деп атады, ал жергілікті тұрғындардың бірі оған 60 минуттан кем уақытта шыңға жете алмайтынына тікелей шарт түсті. Ол бұл шартты қабылдап, сегіз минут артық қалғанда қашықтықты жүріп өтті. Содан кейін майор Белчер таудың шыңына бірінші жеткен спортшыға сыйлық ретінде берілетін жүлделі кубок тапсырды (қазіргі рекордтық уақыт 22 минут 9 секунд). 15 шақырымдық жарыс қаланың спорт алаңынан басталады, маршрут Платтбергтің беткейлерімен жоғары көтеріліп, бұрынғы концлагерь орналасқан жерден өтеді. Шыңына Екінші буар соғысы кезінде салынған бекініс жақын орналасқан. Ұзындығы шамалы болатын жоғарғы бөлігінен кейін, Zig Zag асуы арқылы түсіп, жарыс спорт алаңында аяқталады. Харрисмит гольф алаңы – 18 шұңқырлы гольф алаңы, Оңтүстік Африкадағы үшінші ең көне алаң (Роял Кейп және Джордж гольф клубтарынан кейін), ол 1887 жылы құрылған. Dirty Harry – N3 Toll компаниясының демеушілігімен өткізілетін тау велосипеді жарысы. Dirty Harry де танымал Berg Bohaai фестивалінің бір бөлігі болып табылады. Бұл фестиваль жыл сайын қазан айының басында өтеді. Керкенберг – Вуртрекерлер осы аймақта тоқтаған, ал олардың басшысы Пит Ретиф Квазулу-Наталға Зулу басшысы Диганемен жер туралы келіссөздер жүргізу үшін түскен. Ретифтің қызы әкесінің атын жазып, оның туған күнін шіркеуде өткізілген қызметке арналған тасқа түсірген. Стеркфонтейн бөгеті – Оңтүстік Африкадағы үшінші ірі бөгет. Судың көбі Квазулу-Наталдан қауырсын арқылы көтеріледі. Лесотоның биік жерлеріндегі су жобасы дамығанға дейін салынған, бұл су Гаутенг үшін маңызды көз болды. Су спортымен айналысушылар мен балық аулаушылар үшін өте қолайлы. Стеркфонтейн бөгеті желкендесушілердің арасында ерекше танымал. Бұшман суреттері – Қаладан 5 шақырым қашықтықтағы жергілікті үңгірлердің бірінде жақсы сақталған бұшман суреттерін табуға болады. Нео суреттері – Қаладан 5 км қашықтықта, Стеркфонтейн бөгетіне жақын үңгірлерде сурет салған сото патшасының суреттері сақталған. Президент Брэнд паркі – Харрисмит қаласында орналасқан көп мақсатты стадион. Қазіргі уақытта ол көбінесе футбол матчтары үшін пайдаланылады және Харрисмит Юнайтед ФК-нің үй алаңы болып табылады.

Қалалық (1)

1931 жылға қарай Харрисмит қалалық кеңесі псевдо-геральдикалық елтаңбаны қабылдады. Елтаңбаның қалқаны көлденең сызықпен екіге бөлінген, жоғарғы жартысында күміс түстегі үш тік жүгері мен үш бидай башағы бейнеленген, ал төменгі жартысында – мұңғылқұр. Төбесінде сапа бейнеленген, ал ұраны – Grandescunt aucta labore (яғни, еңбек арқылы барлық нәрсе өседі және дамиды).

Қалалық (2)

1970 жылдары (Шалк Пиенаар) ресми елтаңба жасалды және 1977 жылдың қыркүйегінде Геральдика бюросында тіркелді. Елтаңбаның сипаттамасы: күміс қалқанда, жоғарыдан төменге қарай, дұрыс бейнеленген піл, көк түсті шеврон және қызыл тісті дөңгелектің жартысы салынған. Қалқанның екі жағында да жасыл түсті иінді бөліктерде алтын түсті бидай бастары бейнеленген. Елтаңбаның төбесі саба болды, ал ұраны – Grandescunt aucta labore.