Кіріспе

Альдегидтер мен кетондарды ажыратуға қолданылатын химиялық реагент – Толенс реагенті (химиялық формуласы Ag(NH3)2OH). Бұл реагент альдегидтер мен кетондарды, сондай-ақ альдегидтерге таутомерлене алатын кейбір α-гидроксикетондарды ажырату үшін қолданылады. Реагент күміс нитраты, аммоний гидроксиді және күміс нитратының негіздік pH деңгейін сақтау үшін натрий гидроксидінен тұрады. Ол оны ашқан неміс химигі Бернхард Толленстің құрметіне аталған. Толенс реагентімен жүргізілген оң сынақ элементтік күмістің түзілуімен белгіленеді, көбінесе реакциялық ыдыстың ішкі бетінде ерекше "күміс айна" пайда болады.

Түске бояу

Анатомиялық патологияда аммиакты күміс нитраты Фонтана-Массон бояуында қолданылады, бұл тіндік кесімдерде меланин, аргентафин және липофусцинды анықтауға арналған күміс бояу техникасы. Меланин және басқа хромаффиндер күміс нитратын металл күміске дейін тотықтырады.

Күміс айналысты

Тольенс реагенті шыны ыдыстарға күміс жалатылуын жасау үшін де қолданылады; мысалы, жылу сақтайтын вакуумдік колбаның ішкі бетіне. Бұл химиялық процеске күміс жалатылу реакциясы дейді. Мұндай жағдайларда, глюкоза (алдегид) тотықтырғыш зат ретінде қолданылады. Сапалы жалатылу үшін таза шыны ыдыстар қажет. Жалатылу жылдамдығын арттыру үшін, шыны беті тұз қышқылында тұрақталған қалайы(II) хлоридімен алдын ала өңделуі мүмкін. Астрономиялық телескоптардағы айналар сияқты ең жоғары оптикалық сапаны талап ететін жағдайларда, қалайы(II) хлоридін қолдану қиындық тудырады, себебі ол нанодеңгейдегі тегіссіздіктерді жасайды және жарық шағылысу қабілетін азайтады.

Қауіпсіздік

Ескірген реагентті күміс нитридінің, өте жарылғыш қосылыс, түзілуін болдырмау үшін сұйылтылған қышқылмен жоюға болады.