Кіріспе

Стритам ( /ˈstriːtəm/ STRETəm) – Англияның оңтүстік Лондондағы аудан. Орталығы Шаринг-Кроссқа қарай 5 миль (8 км) оңтүстікте орналасқан. Көбінесе Лондонның Ламбет ауданында жатыр, ал кейбір бөліктері көршілес Вандсворт ауданына дейін созылады. Стритам 1889 жылы Лондон графтығының құрамына кіргенге дейін Суррейде болған, ал 1965 жылы Ұлы Лондонның бөлігіне айналды. Лондон жоспарында бұл аудан Ұлы Лондонның 35 маңызды орталығының бірі ретінде көрсетілген.

Тарих

Стритхэм "көшедегі шағын елді мекен" дегенді білдіреді. Бұл көше, Лондон-Брайтон жолы, Римдіктердің астанасы Лондондиумнан Портслейдке жақын оңтүстік жағалауға дейінгі жолы болған. Мақсатты жер – қазір жағалау эрозиясынан жоғалған Рим порты болғанға ұқсайды, ол Птолемейдің "Географиясында" "Novus Portus" деп аталған. Кейбір дереккөздерде бұл жол Stane Street (Тас көше) деп аталады және Кеннингтондағы негізгі Лондон-Чичестер жолынан бөлініп өтеді. Стритхемнің алғашқы приход шіркеуі, Сент-Леонард, саксон дәуірінде салынған, бірақ ерте Тюдор мұнарасы ғана 1831 жылға дейін шіркеу ғимараты қайта жаңартылғанға дейін сақталған. Орта ғасырлық приход Балхам мен Тутинг Бек кіретін кеңірек аумақты қамтыды. Қазіргі Стритхемнің оңтүстік бөлігі Тоутинг Грейвенидің ежелгі приходының бір бөлігін құрады. Жарғы бойынша, VII ғасырдың соңында Эркенвальд пен Фритвальд Стритхем мен Тутинг Грейвенидегі жерді Чертси аббаттығына сыйға берген, бұл сыйлық 933 жылы Ательстан тұсында расталған. Стритхем 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында Estreham деп тіркелген. Ол Нормандиядағы Бек-Хеллуин аббаттығына Ричард де Тонбриджден берілді. Оның "Domesday" активтері: 2 hide (жер өлшемі), 1 virgate (жер өлшемі) және 6½ ploughlands (егістік жер өлшемі) егістік жер, сондай-ақ шалғын мен шөптектік жерлер. Жыл сайын ол өз иелеріне 4 фунт 5 шиллинг 0 пенни төлеуге міндетті болған. Римдіктер кеткеннен кейін, Стритхем арқылы өтетін басты жол маңызды саяхат жолы болып қала берді. 17 ғасырдан бастап ол Кройдон мен Шығыс Гринстедке, содан кейін Ньюхейвен мен Льюске бағытталған басты дилижанс жолы ретінде пайдаланылды. 1780 жылы ол Лондоннан Брайтонға дейінгі тоқсандық жолға айналды, кейіннен қазіргі A23 тас жолының негізі болды. Осы жол (және оның көлігі) Стритхемнің дамуын қалыптастырды.

Стрейтэм ауылы мен Стрейтэм құдыры

Ауыл 18 ғасырға дейін көбінесе өзгеріссіз қалды, содан кейін оның табиғи бұлақтары, Стрейтхем Веллс деп белгілі, денсаулыққа пайдалы қасиеттері үшін алғаш рет мақтан тұтты. Спаның атағы мен жақсартылған жолдар Лондон қаласының бай саудагерлері мен басқаларын Стрейтхемдегі ауылдық үйлерін салуға ынталандырды. Лондонның кеңеюіне қарамастан, 19 ғасырдың екінші жартысында ауылда шектеулі даму болды, ал Стрейтэм Вейл оңтүстікке қарай одан кейін пайда болды. Стрейтхем ортақ станциясының жанындағы дүкендер қатары халық арасында Стрейтхем ауылы деп белгілі болды. Бұрын Лихем Лейн деп аталған Уэллфилд жолы, Стрейтхем орталығынан бір-бір ұңғымаға дейінгі басты бағыт ретіндегі рөлін көрсету үшін қайта аталды. Тағы бір минералды құдық Стрейтхем Комонның оңтүстік жағында, қазір Роукеринің бөлігін құрайтын жерде орналасқан, оны әлі де ресми бақтар ішінде көруге және баруға болады.

Стрейтхам паркі немесе Стрейтхам ордасы

1730 жылдары Ральф Тралл сыра қайнатқышы Бедфордтың төртінші герцогынан сатып алған жерге Стрейтэм Парк, грузин стиліндегі ауылдық сарай салды. Стрейтэм Парк кейін Ральфтің ұлы Генри Тралға өтті, ол әйелі Гестер Тралмен бірге сол заманғы көрнекті әдеби және өнер қайырмандарымен, ең әйгілісі – лексикограф Сэмюэл Джонсонмен кездесті. Ас бөлмесінде Генридің достарының суретшісі Джошуа Рейнольдс салған 12 қонағының портреттері ілінген. Фанни Берни осы суреттерді әдепті түрде "Стрейтэмнің құрметті азаматтары" деп атады. Стрейтэм Парк кейін премьер-министр лорд Шелбернге жалға берілді және 1783 жылғы бейбітшілік шартына әкелген Франциямен алғашқы келіссөздер осы жерде өтті. Стрейтэм Парк 1863 жылы бұзылды.

Парк-Хилл

Стритхэм Комонның солтүстік жағында сақталған Парк Хилл – үлкен үй. Ол 19 ғасырдың басында Лиф отбасы үшін қайта салынды. Кейіннен бұл үй сэр Генри Тейттің, қант өңдеуші, Оңтүстік Лондондағы, соның ішінде Стритхэм кітапханасындағы жергілікті кітапханаларға көмек көрсеткен меценат және Миллбанктегі Тейт галереясын құрған адамның үйі болды.

Қалалық даму

1856 жылы Лондонның батыс жағындағы Стритэм Хилл теміржол станциясы мен Кристал Пэлас теміржолы ашылғаннан кейін даму қарқыны артты. Қалған екі теміржол станциясы да он бес жыл ішінде салынды. Стреэтэм Хиллдің батысындағы Телфорд Паркі сияқты кейбір аудандар кең жоспарланып, теннис клубтары сияқты мүмкіндіктермен жабдықталды. Бедфорд герцогтерімен жергілікті байланысы болғанына қарамастан, қазіргі Лондондағы Бедфорд Паркімен ешқандай байланыс жоқ. Тағы бір кең ауданы – Роупелл Паркі, ол Крайстчерч жолының жанындағы жерді Роупелл отбасы дамытқан. Басқа көшелер дәстүрлі қала маңындағы көшелердің жоспарын қабылдады. Өсіп келе жатқан аймаққа қызмет ету үшін Иммануил және Сент-Эндрю (1854), Сент-Петр (1870) және Королева Маргарет (1889) сияқты тағы үш шіркеу салынды. Қазір бұл жерде соңғы 200 жылдың барлық сәулеттік дәуірлерінен салынған ғимараттарды кездестіруге болады.

Соғыс аралығы

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Стрейтхэм ойын-сауық орталығы ретінде дамыды, Стрейтхэм Хилл театры, үш кинотеатр, Локарно би залы және Стрейтхэм мұз айдыны "Оңтүстік Лондонның Батыс аймағы" деген атаққа ие болды. Электр трамвай қызметінің енгізілуімен ол оңтүстікке қарай кең аумақты қамтитын сауда орталығы ретінде де өсті. 1930 жылдары Бас жол бойында көптеген тұрғын үйлер салынды. Бұл жобалар бастапқыда сәтті болмады. Олар Гитлер Германиясының үстемдігінде болған елдерден эмигранттар Лондонға келгеннен кейін ғана толтырылды. 1932 жылы Стретхэм Вейлде Уильям Уилберфорстың еңбегін еске алу үшін Киелі Құтқарушы шіркеуі салынды.

Бөлшек сауданың құлдырауы мен қалпына келуі

1950 жылдары Стритхем Оңтүстік Лондондағы ең ұзын және ең жұмыспаздық сауда көшесіне ие болды. 1951 жылы Express Dairies Premier Supermarkets алғашқы дүкенін ашқанда Стритхем Ұлыбританиядағы алғашқы супермаркет болып танылды; кейіннен 1955 жылы Waitrose Стритхемде өзінің алғашқы супермаркетін ашты, бірақ ол 1963 жылы жабылды. Дегенмен, бірнеше факторлардың үйлесуі 1970 жылдары біртіндеп төмендеуге, ал 1980 жылдары одан да жылдам төмендеуге әкелді. Оларға Кройдон, Кингстон және Саттон қалаларына халықтың ұзақ мерзімді қоныс аударуы, A23 тас жолында (Лондон орталығынан Гатвик әуежайы мен Брайтонға дейінгі басты жол) көлік қозғалысының күшеюі және қала орталығында қайта дамытуға жарамды жерлердің жетіспеуі кірді. Бұл 1990 жылы Джон Льюис серіктестігі 1940 жылдан бері басқарып келе жатқан, Виктория дәуіріндегі мата дүкенінен департаменттік дүкенге айналған Праттс дүкенінің жабылуымен және қала орталығынан жарты миль оңтүстікке қарай орналасқан үлкен Sainsbury супермаркетінің ашылуымен бірге болды, ол Streatham Hill теміржол станциясының қарсы жағындағы кішкентай Sainsbury дүкенін алмастырды. Argos, Lidl және Peacocks сияқты бірнеше жаңа дүкендер Праттс жеріндегі жаңа сауда алаңдарында орналасқан, бірақ басқа да үлкен көшелер сияқты, сауданы қалпына келтіру баяу болды және бос орынның көп бөлігін мейрамханалар, барлар мен кофеханалар иеленді. 2011 жылдың тамызында Стритхем Лондон мэрінің Сыртқы Лондон қорының 1-ші кезеңінен үлес алатын аймақтардың бірі болып таңдалды, 300 000 фунт стерлинг көлемінде қаржыландыру алды. Кейін Стритхемге тағы 1,6 миллион фунт стерлинг бөлінді, ал Ламбет оған қосымша 1 миллион фунт стерлинг қосты. Бұл қордан түскен қаражат Стритхемдегі көшелер мен қоғамдық кеңістіктерді жақсартуға жұмсалды. Бұл дүкендердің сыртқы жағын бояу және тазалау, жалюзилер мен таңбаларды ауыстыру, сондай-ақ "The Stables" қоғамдық орталығы сияқты негізгі көшенің артындағы мүмкіндіктерді ашуға көмектесу сияқты жұмыстарды қамтыды. Стритхем кітапханасы да 1,2 миллион фунт стерлинг көлемінде күрделі жөндеуден өтті. Кітапхананың артындағы Тюдор залы кездесулер мен іс-шаралар өткізуге арналған Mark Bennett Centre ретінде қайтадан қоғамдық пайдалануға берілді. Streatham Skyline Стритхемнің ең тартымды ғимараттары мен ескерткіштерін жарықтандыру үшін жаңа жарықтандыруды енгізді, қауіпсіздікті арттыру және ауданның жалпы тартымдылығын жақсарту мақсатында. Бұл BBC Today бағдарламасы мен CABE ұйымдастырған сауалнамада көрінді, ол негізінен High Road бойымен өтетін көліктердің үстемдігін көрсетті. Инвестициялар мен жаңару жоспарлары сайлау алдында басталды, жергілікті қоғамдық ұйым Стритхем қоғамы экологиялық жақсартулар үшін орталық үкіметтен қаржыландыру алу бойынша сәтті серіктестікке жетекшілік етті. Жұмыс 2003-2004 жылдары қысқы маусымда басталды, Стритхем Гриннің жөнделуі және Сент-Леонард шіркеуі мен Одеон кинотеатры арасындағы жоғарғы жолдың қайта жабылуы және қайта жарықтандырылуы жүзеге асырылды. 2005 жылы Стритхем Грин астаналық қоғамдық бақтар қауымдастығының "Лондон Spade" сыйлығын астанадағы ең жақсы ашық кеңістіктік жоба үшін жеңіп алды. Сауалнама Ламбет Лондонның аудандық кеңесі мен Лондонның көшелерді басқару бөлімінің жолдарды жақсарту үшін бірлескен қаржыландыру туралы келісімге келуіне ықпал етті, бұл Сент-Леонард пен Стритхем станциясының арасындағы High Road учаскесіне және Одеонның солтүстігіндегі Вудборн даңғылына дейінгі бөлікке пайда әкелді. Вудборн даңғылы мен Стритхем Хилл станциясының арасындағы бөлім 2015 жылға дейін аяқталмады. Стритхем Хиллдің солтүстігіндегі одан әрі жақсартулар TfL-дің бюджеттік тапшылығына байланысты тоқтатылды. Стритхем фестивалі 2002 жылы құрылды. Ол барларда, шіркеулерде, саябақтарда және жастар орталықтарында өткізілетін 50-ден астам іс-шараны қамтиды, оған 3000-нан астам адам қатысады. Бірнеше жылдық кешігулер мен кезеңдерге қатысты даулардан кейін, 2011 жылдың күзінде Стритхем теміржол станциясының жанындағы үлкен жаңаруға арналған Streatham Hub құрылысы басталды. Жобаны Ламбет кеңесі мен Tesco бірлесіп жүзеге асырды. Жобаға Streatham Ice Arena, Streatham Leisure Centre және бұрынғы Streatham Bus Garage-ді бұзу және оларды жаңа демалыс орталығымен және оның үстінде 250 пәтерлі Tesco дүкенімен ауыстыру кірді. Streatham Leisure Centre 2009 жылдың қарашасында бассейн залының төбесінің бір бөлігі құлаған кезде денсаулық пен қауіпсіздік мәселелеріне байланысты жабылды. Streatham Ice Arena 2011 жылдың 18 желтоқсанында жабылды, 2011 жылдың ақпан айында жұмыс істеуінің сексен жылдығын тойлады. Екі жыл бойы Брикстонның Попс жолында уақытша мұз айдыны қызмет етті. 2013 жылдың қарашасында жаңа Streatham Ice and Leisure Centre көпшілікке ашылды. Бос уақытты өткізу орталығында 60 м х 30 м жабық мұз айдыны, жоғарғы қабаттарында 1000 орындық, алты жолақты 25 м-лік жүзу бассейні, 13 м-лік оқу бассейні, төрт алаңдық спорт залы және 100 станциясы бар спортзал бар. Jazz орталығы Hideaway Стритхемнің ұзаққа созылған ойын-сауық дәстүрін жалғастыруда. Онда джаз, фанк, свинг және соул музыкасының тікелей орындалулары, сондай-ақ стендап комедия кештері өтеді. Ол 2011 жылғы Парламенттік джаз сыйлықтарындағы "Жылдың джаз орталығы/промоутері" номинациясын жеңіп алды. 2020 жылдың 2 қаңтарында шамамен сағат 14:00 GMT-де Судеш Мамур Фараз Амман Стритхемдегі High Road-да екі адамды мачетемен шауып жарақаттады, бұл полицияның террористік шабуыл деп жариялаған оқиғасы болды. Мачетемен қатар Амман импровизациялық жарылғыш құрылғылар сияқты көрінетін компоненттері бар жилет киген. Ол қарулы полиция қызметкерлерімен қуып жетеліп, Boots дәріханасының сыртында атып тасталды. Стритхем High Road Cat's Whiskers дүкеніне де ие болды, ол 1990 жылдардың басында 2005 жылға дейін Caesar's түнгі клубына айналды, ол жаңадан салынған пәтерлер блогының орнына, Marks and Spencer супермаркеті мен Starbucks дүкенімен алмастырылды.

Әкімшілік

Стрейтхэм Ламбет Лондон қалалық кеңесінің құзыретінде болады және сол аттас парламенттік округтің ішінде жатыр.

Демография

2011 жылғы халық санағында Стрейтхэм, Стрейтхэм Хилл, Стрейтхэм Саут және Стрейтхэм Уэллс округтерін қамтиды, ақ немесе ақ британдық (55,3%), қара немесе қара британдық (24,1%), азиялық немесе азиялық британдық (10%), аралас/көп этникалық топтар (7,5%) және басқа этникалық топ (2,2%) құрады. Ең ірі жеке этностық топ – ақ британдықтар (35,5%).

Темір жол станциялары

Стритхемде үш теміржол станциясы бар: , , және жақын жердегі Балхем және .

Метро станциялары

Ең жақын метро станциялары — , Виктория желісінде, және — , Солтүстік желісінде орналасқан.