Кіріспе

Бангладеш ғалымы және жазушысы Мұхаммед Зафар Иқбал (; ; 1952 жылдың 23 желтоқсанында туған) – Бангладештің ғылыми фантастика жазушысы, физик, академик, қоғамдық белсенді және бұрынғы компьютер ғылымдары мен инженерия профессоры, сондай-ақ Шахжалал ғылым және технология университетінің (SUST) Электр және электрондық инженерия кафедрасының бұрынғы меңгерушісі. Ол Вашингтон университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Калифорния технология институтында және Bell Communications Research-те 18 жыл ғалым болып жұмыс істегеннен кейін, Бангладешке оралып, Шахжалал ғылым және технология университетінде Компьютер ғылымдары мен инженерия профессоры болып жұмыс істеді. 2018 жылдың қазан айында оқыту қызметінен зейнетке шықты. Ол Бангладештің ең танымал ғылыми фантастика жазушыларының бірі саналады.

Ерте өмір және білім

Мұхаммед Зафар Иқбал 1952 жылы 23 желтоқсанда сол кездегі Шығыс Пәкістанның Силхет қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Файсур Рахман Ахмед Бангладеш Азаттық соғысында қаза тапқан полиция қызметкері болды. Оның інісі Ахсан Хабиб – карикатурашы, «Unmad» сатиралық журналының редакторы. Оның үш қарындасы бар: Суфия Хайдер, Момтаз Шахид және Рухсана Ахмед. 1968 жылы Иқбал Богра-Зилла мектебінен SSC емтиханын, ал 1970 жылы Дакка колледжінен HSC емтиханын тапсырды. 1976 жылы Дакка университетінде физика мамандығы бойынша бакалавр және магистр дәрежесін алып, одан кейін Вашингтон университетінде 1982 жылы философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Содан кейін Bell Labs (қазіргі Telcordia Technologies) компаниясынан бөлек корпорация Bell Communications Research (Bellcore) компаниясына ғылыми қызметкер ретінде қабылданды. 1994 жылы институттан кетті. Бангладешке оралғаннан кейін Иқбал SUST университетінің CSE факультетіне оқытушы болып орналасты. Иқбал Бангладеш математикалық олимпиада комитетінің вице-президенті қызметін атқарады. Ол Бангладеш математикалық олимпиадасын құруға белсенді үлес қосты және математиканы жергілікті және халықаралық деңгейде бангладештік жастар арасында танымал етті. 2011 жылы білім беру саласына қосқан үлесі үшін Rotary SEED сыйлығына ие болды. 2013 жылдың 26 қарашасында Иқбал мен оның әйелі, профессор Хаке, SUST және Jashore ғылым және технология университетінің біріктірілген қабылдау емтиханы кейінге шегерілгеннен кейін, қызметтен кету туралы өтініш берді. Бірақ, университет басшылығы біріктірілген емтихандарды өткізуді жалғастыру туралы шешім қабылдағаннан кейін, олар келесі күні өтініштерін кері тартып алды. 2017 жылдың қараша айында NCTB оқулығын «оңай» және «оқушыға ыңғайлы» ету мақсатында 2018 жылғы 9-10 сыныптарға арналған орта білім беру оқулықтарына жаңа редакция енгізілді, оның алты кітабы Иқбал мен Мұхаммед Қайкобадтың басшылығымен қайта қарастырылды. Ол сонымен қатар 2023 жылғы бірнеше жаңа NCTB оқулықтарының бірінші автор-тең авторы және бас редакторы, соның ішінде 7-сыныптың «Ғылым (зерттеу жұмысы)» оқулығы, онда National Geographic Education Resource Library веб-сайтынан алынған кейбір мәтіндер мен суреттер плагиатталған. Оқулықтың бенгал тіліндегі нұсқасында қате аудармалар болғандықтан, мәтіндер «Google Translate» арқылы аударылған деген айыптаулар туды. Кейін ол плагиат мәселесін мойындап, бас редактор ретінде өзінің кінәсін мойындады.

Әдебиет

Икбал өте ерте жастан әңгімелер жазуға кірісті. Алғашқы әңгімесін жеті жасында жазды. Икбалдың әкесі Джамаат көшбасшысы Делвар Хоссейн Саидидің қолынан қаза тапқан деген күдік бар. Ол 2013 жылдың 5 қаңтарында Бангладештегі 10-шы парламент сайлауын өткізуге қарсы шыққан БАҚ-тың бір бөлігін қатты сынады. Басты оппозициялық партия бойкот жариялаған кезде, ол сайлау процесін тоқтатуға шақырушылардың ішкі мақсаты – Джамаат-и Ислами партиясының сайлауға қатысуын қамтамасыз ету екенін айтты. Бангладештегі Халықаралық қылмыстар трибуналында өткен соғыс қылмыстарына қатысты сот процестерін қолдап, 2013 жылғы Шахбаг наразылықтарына белсенді қатысты. Икбал 2018 жылдың 3 наурызында Силет қаласындағы СУСТ кампусында марапаттау рәсімінде бас жағына пышақпен шабуылдан аман қалды. 25 жастағы шабуылшы Фойзур студенттер ұрып-соққаннан кейін қамауға алынды. Шабуылшы оны "исламның жауы" деп есептегендіктен өлтіруге тырысқанын мәлімдеді. Ол Бангладештің қазіргі авторитарлық режимін қолдағаны үшін көп сынға ұшырады. 2018 жылғы жалпы сайлаудан кейін ол халық биліктегі авторитарлық режимге үлкен жеңіс сыйлады, бірақ кейін бұл сайлаудың сахналағандыққа ұқсас екені дәлелденді.

Жеке өмір

Иқбал 1978 жылы Ясмин Хакеге үйленді. Ол Сүлейман Сұлтан университетінде (SUST) Өмір ғылымдары факультетінің деканы және Физика факультетінің профессоры болған. Олардың Набил Иқбал есімді ұлы Дурхам университетінде ғалым болып жұмыс істейді, ал қызы Ешим Иқбал Нью-Йорк университетіндегі Global TIES балалар орталығында ғылыми зерттеуші болып жұмыс істейді, бұрын сол мекемеден докторлық диссертациясын қорғаған.