Кіріспе

Гопинат Балакриш Наир (5 қаңтар 1954 жылы туған) – холераны зерттеген үнді микробиологы. Қазіргі таңда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Жұқпалы аурулар департаментінің ғылыми-зерттеу саясаты және ынтымақтастық бөлімінің өңірлік кеңесшісі қызметін атқарады. ДДСҰ-ға қосылмас бұрын, ол Үндістанның Фаридабад қаласындағы Трансляциялық денсаулық сақтау ғылымы және технология институтының (THSTI) атқарушы директоры болды. THSTI-ге келмес бұрын NICED-де директор болып жұмыс істеген. Бұрын Халықаралық диареялық ауруларды зерттеу орталығының (ICDDR, B), Дакка, Бангладеш зертханалық ғылымдар бөлімінің директоры болып та қызмет еткен.

Білім және мансап

1975 жылы Мадрас университетінен бакалавр, 1977 жылы Аннамалай университетінен теңіз биологиясы бойынша магистр, ал 1982 жылы Аннамалай университетінен доктор ғылымы дәрежесін алды. 1981 жылы ол Калькуттадағы Ұлттық холера және ішек аурулары институтының (NICED) микробиология бөліміне, Индия Медициналық зерттеулер кеңесінің құрамына кіретін және Диареялық аурулар бойынша зерттеу және оқыту жөніндегі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) ынтымақтастық орталығына қатысты. Ол 2000 жылдың 5 сәуіріне дейін сонда жұмыс істеді, содан кейін қазіргі қызметіне кірісті. Ол кішек патогендерін зерттеумен айналысады, әсіресе холера ауруын қоздыратын Vibrio cholerae бактериясына ерекше назар қояды.

Зерттеу жолдары

1987–1988 жылдары Токио қаласындағы Ұлттық балалар медициналық зерттеу орталығының жұқпалы аурулар зерттеу кафедрасында доктор Тэ Такедамен бірге *V. cholerae* бактериясының жылуға төзімді энтеротоксинін зерттеді. 1994–1995 жылдары профессор Йошифуми Такедамен бірге Киото университетінің микробиология кафедрасында *V. cholerae* бактериясының молекулалық эпидемиологиясы бойынша ғылыми тағылымдамадан өтті. 1992 жылы үш айға Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінің Халықаралық денсаулық сақтау кафедрасына қонақ ғалым ретінде барды, онда доктор Дэвид Сакпен, ал 1985 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Оттава қаласындағы Ауруларды бақылау орталығының зертханасында доктор Герми Лиормен жұмыс істеді.

Комитеттің жұмысы

Доктор Наир 1986 жылдан бастап Халықаралық жүйелі бактериология комитетінің Вибрионацеялар таксономиясы кіші комитетінің сайланған мүшесі болып табылады. 1996 жылдың тамызында Иерусалимде өткен ИУМС конгресінде ол осы кіші комитеттің хатшысы болып сайланды. 1994 жылдың 7 шілдесінде Прагада (Чехия) өткен Халықаралық микробиологиялық қоғамдар одағының (IUMS) атқарушы кеңесінің мәжілісінде ол толық құқықты мүше болып сайланды және 1999 жылдың тамызына дейін бұл лауазымды атқарды. Ол IUMS атқарушы кеңесінде қызмет еткен алғашқы үнді микробиологы. 1995 жылы Үндістанның Ұлттық ғылым академиясының (FNASc) мүшесі, 1997 жылы Гуха зерттеу кеңесінің (GRC) мүшесі және 2002 жылы Үндістанның Ұлттық ғылым академиясының (FNA) мүшесі болып сайланды. 2002 жылдың 30 сәуірінде доктор Наир АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды, ал 2004 жылдың 26 қарашасында ол Үшінші әлем ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, бұл академия қазір дамушы елдер ғылым академиясы деп аталады.

Құрметтер

1994 жылғы наурыз айында доктор Наирге АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC), Атланта, Джорджия, *Vibrio cholerae* және холера бойынша халық денсаулығын сақтау білімін таратуға қосқан еңбегі үшін Құрмет грамотасы табысталды. 1998 жылғы 5 қаңтарда оған Үндістан физиологиялық қоғамының профессор С. С. Махаланобис атындағы естелік сыйлығы берілді және ол Хайдарабадта өткен Үндістан ғылым конгресінде естелік лекция оқыды. 1998 жылы медицина ғылымдары саласындағы Шанти Сваруп Бхатнагар сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлық, қазір әлемдік деңгейде *Vibrio cholerae* O139 Bengal деп танылатын жаңа холераға себеп болатын серотопты ашқаны және *Vibrio cholerae* штаммдарынан жасушаны дөңгелектеу факторын сипаттағаны үшін берілді.

Әдеби мансап

Доктор Наир бірнеше журналдың редакциялық алқасында, оның ішінде «Journal of Clinical Microbiology» (Американдық микробиологиялық қоғамның жарияланымы), «Epidemiology and Infection» (Кембридж университетінің баспасы), «Microbes and Environment», «Indian Journal of Medical Research», «Indian Journal of Experimental Biology» және «Indian Journal of Microbiology» журналдарында қызмет етеді. Доктор Наирдің жетекшілігімен 25 студент докторлық диссертациясын қорғап, ғылым кандидаты атағын алды. Ол клиникалық микробиология, молекулалық эпидемиология және ішек бактерияларының молекулалық патогенезі саласында 400-ден астам ғылыми мақаланың авторы.