Кіріспе

5 ғасыр б.з.д. мидиялық/парсылық адмирал

Датис немесе Датус (Δάτης, көне иран: *Dātiya, Ахеменидтік эламдық: Da ti ya) – Дарий I-нің тұсында Парсы империясына қызмет еткен мидиялық ақсүйек және адмирал. Ол грек мәселелерін жақсы білген және грек көшбасшыларымен байланыс ұстаған. Датис және Артаферн есімді тағы бір офицер Мардоний атты қолбасшыны алмастырды. Датиске Афина мен Эретрияны құлдыққа салу және грек құлдарын Ахеменид патшасының алдына әкелу тапсырылды. Осы мақсатқа жету үшін Датис Грекияның шығыс жағалауында плацдарм құруға тырысты. Б.з.д. 490 жылы Датис Ион теңізінен Самосқа жүзіп келді, содан кейін Икария теңізі арқылы Делос және Наксос аралдарына жетті. Датис келген кезде арал тұрғындары қашып кетті. Датис оларға зиян келтірмейтінін хабарлады. Датис Аполлонның алтарында көп мөлшерде құрбандық шалды. Датистің әскерлері грек жағалауымен қаладан қалаға көшті. Карист есімді қала Датиске қарсылық көрсетті. Сондықтан оның 80 мың сарбазы мен 200 триремасы қалаға қоршау салды. Ол қала маңындағы егістіктерді жойып, қоршауды бастады. Ақырында қала басылып алынып, берілді. Б.з.д. 490 жылы Эретрияны қоршау кезінде эретриялықтардың көптеген түрлі стратегиялары болды. Кейбір эретриялықтар қаланы тапсырып, Грекия тауларында партизандық соғыс жүргізуді қаласа, ал кейбіреулері қаланы парсыларға беруді ұсынды. Эретрияны қорғауға Халкистен 4 мың афиналық қоныс аударған адам келді. Датис эретриялықтарға шабуыл жасады, көптеген адамдар қаза тапты. Қоршаудың жетінші күні эретриялықтар қарсылық көрсетуді тоқтатты, ал қаладағы барлық храмдар гректердің бұрын Сардисті өртеп жібергеніне кек ретінде өртелді. Датис сол жылы Марафон шайқасында афиналықтарға қарсы парсы әскерлеріне басшылық етті. Книдтік Ктесий Датистің Марафонда қаза тапқанын және афиналықтардың оның денесін беруден бас тартқанын айтады. Алайда бұл Геродоттың Датис шайқастан аман қалғаны туралы мәлімдемесімен қайшы келеді.

Отбасы

Датистің Хармамифрес және Титей атты екі ұлы болды. Оның екі ұлы да кавалерия офицерлері болып, Ксеркс І-нің қызметінде болды.