Кіріспе

Шотландиядағы ауыл

Қор

Ардойн ауылы 1815 жылы кәсіпкер Майкл Эндрюс өзінің дамаск фабрикасын Кіші Йорк көшесінен көшірген кезде пайда болды. Фабрикадан басқа, ол өзі үшін үлкен үй және қызметкерлері үшін отыз үй салды. Ауыл өсіп дамыған сайын, оның төңірегінде тағы да көп фабрикалар салынды. 1850 жылға қарай аймақта үш қосымша фабрика жұмыс істеді, олар өсіп келе жатқан тұрғындарға жұмыс орындарымен және тұрғын үйлермен қамтамасыз етті. Эндрюстің тұрған үйі қазір жоқ. Оның орнында Ардойнның басында, Балхолм драйвінде орналасқан Крамлин Стар әлеуметтік клубы бар.

Крамлин жолы

Ардойн батысында Крамлин жолымен шектеседі, бұл аймақта көбінесе протестант тұрғындары басым, және ол қақтығыс аймағы болып табылады. Көптеген жылдар бойы, 12 шілде күні және шеру маусымы бойында Оранж Орденінің ұйымдастырған шерулері екі қауым арасында қақтығысқа себеп болды. Шерулерге қатысты екі қауымның әртүрлі көзқарастары дау тудырды, Оранж Ордені мен олардың қолдаушылары дәстүрлі шеру маршруттарын ұстанып отырғанын алға тартса, ал ұлтшыл сыншылары шерулерді мақтан тұтушылық, қауқыпты және өз аймақтарында қажет емес деп санайды. Көбінесе Парадтар Комиссиясы 12 шілде шерулеріне Крамлин жолындағы айналма жолға жақын Ардойн дүкендерінің жанынан өтуге рұқсат берді, ол Вудвейл жолына да қосылады. Конфликттің бір себебі, бұрын шерушілер Ольстер еріктілері күштері мен Ольстер қорғаныс қауымдастығының (жарымәскери лоялисттік ұйымдар) туларын алып жүргені және лоялист әндерін орындағаны болды. Алайда, 2010 жылы Шэнкхилл Стар флейта тобына UVF мүшесі Брайан Робинсонды бейнелейтін даулы баннерді алып жүруге тыйым салынды. Елді мекеннен тек екі шығу жолы болғандықтан, Крамлин жолының (Маунтинвью) қарсы жағындағы тұрғындар полиция мен армия тарапынан бірнеше сағатқа көшелеріне тосқауыл қойылып, шеру өтетін таңда және қайтып келетін кеште жабылып қалады. Жергілікті тұрғындар мұны өздерінің адам құқықтарын бұзу деп санайды. Полиция Омбудсмены осы пікірмен келіседі, бірақ тосқауылдар қауіпсіздік үшін қажет деп санайды. Юнионистер республикалық ұйымдардың наразылық акцияларында атқарған рөлін атап өтті, соның ішінде шеру кезіндегі зорлық-зомбылықтан кейін тұтқындалған Шон Келли сияқты IRA-ның белгілі айыпталған мүшелері де болды. Жергілікті қоғамдық топ, Ардойн шерулері жөніндегі диалог тобы, және шеру өкілдері, Солтүстік және Батыс Белфаст шерулері форумы шеруге шарттар қойылған келісімге келгеніне қарамастан, шерушілер тарапынан гольф доптары мен тастар лақтырылды. 2010 жылғы шерулерден кейін болған тәртіпсіздіктерге Синн Фейннің Джерри Келлисі аймақтағы жағдайды шиеленістірген Реал ИРА мүшелерін кінәлады.

Қасиетті Крест туралы дау

Ардойн аймағына қызмет ететін, бірақ көршілес лоялисттік Жоғарғы Ардойн / Гленбрин аймағында орналасқан қасиетті Крест қыздар мектебі – католиктік бастауыш мектеп, 2001-2003 жылдар аралығындағы шиеленістің көрінісі болды. Лоялистер республикашылдардың қысым көрсеткені және мектептің ИРА барлау миссияларын жасыру үшін пайдаланылғаны туралы айыптаулар жасады, нәтижесінде наразылық білдірушілер көптеп жиналып, оқушылардың мектепке өтуін тоқтатты. Лоялист наразылық білдірушілердің ата-аналар мен балаларға қарсы зорлық-зомбылық көрсеткені, соның ішінде, әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды және 2001 жылдың күзінде Ардойн ғана емес, сонымен қатар лоялисттік Тайгер шығанағы және республикалық Ньюингтон мен Нью-Лодж аудандары арасында да секталық қақтығыстар тізбегіне әкелді.

12 шілдедегі тәртіпсіздіктер

Қасиетті Крест дауы кезінде 12 шілде күні Orange Order шеруінен кейін Ардойнде де тәртіпсіздіктер болды.

Ардойнның қабырғалық суреттері

Белфасттың көптеген жұмысшы табының аудандары сияқты, Солтүстік Ирландияның басқа да аймақтарында Ардойн қабырғаларында саясат пен мәдениетке қатысты көптеген қабырға суреттері бар, бірақ 2009 жылдан бері республикалық тақырыптарға көңіл бөлгені азайды. Осы қабырға суреттерінің көпшілігін Ардойн тұрғыны Майкл Доэрти салған. Ардойн даңғылындағы бір сурет аштықтан зардап шеккендерді "An Gorta Mor (Ұлы аштық) – Бізді көмексіз де, табытсыз да жерледі" деген жазумен бейнелеген, бірақ ол кейін алынып тасталды. Сол көшеде әлі де жаппай дұға оқылатын жерді бейнелейтін сурет сақталған, бірақ Ардойн даңғылында Кухулин мен итті, "Ard Eoin Fleadh Cheoil" деген жазумен салған тағы бір сурет те алынып тасталды. Жақын орналасқан Бервик жолында да бірнеше суреттер салынған. Синн Фейн жастарының RUC-ті таратуды және республикалық тұтқындарды босатуды талап ететін белгісі, сондай-ақ Джеймс Конноллидің портреті де алынып тасталды.

Спорт

Футбол аймақта кеңінен таралған және көптеп бақыланатын спорт түрі. Ардойн Ирландия футбол лигасының "Клифтонвилл" клубының үй стадионына жақын орналасқан, сондықтан клуб аймақта кең қолдауға ие. Ардойнның өзінде "Crumlin Star F. C." аралық деңгейдегі футбол клубы бар, ол қазіргі уақытта Солтүстік Әуесқой Футбол Лигасының Жоғарғы дивизионында ойнайды. Алайда, Ардойнде бастау алған және бас кеңсесі осы аймақта орналасқан болса да, клубтың жергілікті стадионы жоқ және 2013–14 маусымында өз ойындарын Ларндағы "Клифф" стадионында өткізеді. Глазго клубы аймақта және жалпы ұлтшыл қауымдастықта үлкен танымалдылыққа ие. Гейлдік спорт қауымдастығы да аймақта "Ардойн Кикхэмс" жергілікті клубы арқылы өкілдік етіледі, ол "Антрим GAA" ұйымына қатысты.

Музыка

Бұл аймақта жыл сайын "Ард Эон Флид Чеойл" (Ардойн музыка фестивалі) өтеді. Фестивальге ең танымал ирландтық музыкалық топтар, соның ішінде "Wolfe Tones" қатысады. Ардойн Флид комитетінің төрағасы Эдди Коупленд. Соңғы жылдары Ардойн Флид Белфасттағы одақтастар тарапынан сынға ұшырады, себебі жетекші топтардың бірі – "The Druids" тобының мүшесі "жек көру тілінде" сөйлеген. Оқиғадан түсірілген видеода топтың бір мүшесі Ирландиядағы британдық әскерлердің "өз одақтастарымен бірге" Англияға қайтуы керек деседі.

Ардойн танымал мәдениетте

Ардойн – Анна Бернстің «Сүйек жоқ» және «Сүт иесі» романдарының оқиғасы орын алатын жер. Осы романдарда ол Қиын кезеңде Ардойнде өскен қыздың өмірін суреттейді. «Жас Платон» көркем деректі фильмі Белфаст қаласының Ардойн бастауыш мектебінде түсірілген. Фильмде Holy Cross Boys мектебінің инновациялық директоры Кевин МакАревидің арманы көрсетілген – сыншыл ойлау және рухани күтім арқылы 4-11 жастағы балаларды өз өмірінің шеңберінен тысқары қарауға және мүмкіндіктерін кеңейтуге қалай көмектесетіні баяндалады.