Кіріспе
Артис Гилмор аға (Artis Gilmore Sr., 1949 жылдың 21 қыркүйегінде туған) – американдық кәсіпқой баскетболшы, Американдық баскетбол лигасы (ABA) және Ұлттық баскетбол лигасы (NBA) құрамында ойнаған. Гилмор 2011 жылдың 12 тамызында «Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына» енгізілді. Джексонвилл университетіндегі екі жылдық баскетбол карьерасында жұлдызды орталық шабуылшы Гилмор 1970 жылы «Дельфин» командасын NCAA I дивизионының чемпионатына жеткізді, онда олар «UCLA Bruins» командасынан 80:69 есебімен жеңіліске ұшырады. Гилмор I дивизион тарихында бір ойындағы доптарды жинау бойынша үздік көрсеткішті сақтап тұр. Гилмор ABA-дағы «Кентукки полковниктері» командасымен өткізген бес «All-Star» маусымынан кейін 1976 жылғы ABA тарату сайысында бірінші таңдауға ие болды, бұл сайыс ABA клубтарының, мысалы «полковниктердің» ойыншыларын NBA-ға қосылмаған жағдайда таратуға арналған болатын. Мансабында Гилмор 11 рет «All-Star» атанды, ABA-ның «Жыл жаңашылы» және ABA-ның «Ең құнды ойыншысы» (MVP) наградаларын жеңіп алды. «А пойыз» деген лақап атымен танылған 2 метрлік Гилмор бір кезде қатарынан 670 матч өткізген.
Artis Gilmore Sr. (born September 21, 1949) is an American former professional basketball player who played in the American Basketball Association (ABA) and National Basketball Association (NBA). Gilmore was inducted into the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame on August 12, 2011. A star center in his two years of college basketball at Jacksonville University, Gilmore led the Dolphins to the NCAA Division I championship game in 1970, where his team was beaten 80–69 by the UCLA Bruins. Gilmore remains the top player in rebounds per game in Division I history. Gilmore followed five All Star seasons with the Kentucky Colonels of the ABA by becoming the first overall pick in the 1976 ABA Dispersal draft, which dispersed the players in the ABA clubs, such as the Colonels, that did not join the NBA. During his career, Gilmore was an 11 time All Star, the ABA Rookie of the Year, and an ABA Most Valuable Player (MVP). Nicknamed "The A Train", the 7 feet (2 m) Gilmore once played in 670 consecutive games.
Алғашқы жылдар
Гилмор Флорида штатының Чипли қаласында 10 баланың бірі болып дүниеге келді. Ол сол жерде өсіп, Роульхак орта мектебінде оқыды. Гилмор 15 жасында 195 см (6'5") бойға жетті. Алғашқыда футбол ойнауға ниеттенгенімен, оның әкесі, балықшы болғандықтан, оның қатысуына қажетті сақтандыру төлемін көтере алмады. Мемлекеттік мектептер біріктірілген соң, ол Чипли орта мектебінде бір апта оқыды, содан кейін үйден шығып, солтүстікке қарай 35 миль жерде орналасқан Алабама штатының Дотан қаласындағы Карвер орта мектебіне барып оқыды. 1967 жылы Дотан қаласындағы Карвер орта мектебін бітірді, сол кезде 183 см (6'10") бойымен Үшінші команданың АҚШ құрамасына іліккен.
Колледж мансабы
Гилмор 1967 жылдан 1969 жылға дейін Солтүстік Каролина штатының Буйлинг-Спрингс қаласындағы Гарднер-Уэбб колледжінде баскетболмен айналысты. Жатықтырушы Эдди Холбруктың жетекшілігімен Гилмор 1968 және 1969 жылдары Гарднер-Уэбб командасын NJCAA турниріне алып шықты, ол жерде Джордж Адамспен бірге ойнады. Екі маусым ішінде Гилмор орташа есеппен 22,5 ұпай және 16,0 допты қайтаруды (ребоунд) жинады, Гарднер-Уэббтегі карьерасы барысында 1,530 ұпай және 1,150 допты қайтаруды (ребоунд) көрсетті. Жатықтырушы Холбрук еске алғандай: «7 фут 2 дюйм (шамамен 2,18 метр) бойы бар және көп нәрсені жасай алатын Артис сияқты ойыншыны алу көп назар аударды. Бірақ Артис осы назарға лайық екенін көрсетті. Артис пен Джордж Адамс – мен жаттықтырған ең еңбекқор ойыншылардың екеуі еді деймін. Олар тынбай жұмыс істеді. Олардан не сұрасаңыз да, не талап етсеңіз де, олар оны істеді – немесе оны жасауға тырысты.»
Джексонвилл университетінде Гилмор карьерасы барысында орташа есеппен кемінде 20 ұпай және 20 допты қайтаруды (ребоунд) жинаған бес колледж баскетболшысының бірі болды – 24,3 ұпай және 22,7 допты қайтару (ребоунд).
Кентукки полковниктері (1971-1976)
Гилмор 1971 жылы Америка баскетбол қауымдастығының драфтында «Кентукки полковниктері» және 1971 жылы НБА драфтында «Чикаго Буллз» командасы таңдады. ABA командалары Гилморды ABA-да ұстауға қызығушылық танытты және оны қолдауға шамасы бар командамен келісімшартқа отыруын қамтамасыз етуді қалады. Сондықтан ол Кентуккиге 7-ші нөмірмен барып, 10 жылдық 2,5 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. НБА командалары Гилмор келісімшартқа қол қоймайтынын білгендіктен, «Буллз» Гилмордың болашақтағы құқығын алу үшін 7-ші раундты стратегиялық түрде пайдаланды. Ол бірден өте күшті ойнады, нәтижесінде 1971–1972 жылдары ABA «Жылдың жаңашылы» және ABA «Ең құнды ойыншы» сыйлықтарын алудың сирек мүмкіндігіне ие болды. «Кентукки» 68–16 есебімен аяқтады, ал бұрынғы маусымда 44–40 есебімен аяқтаған еді. Келесі маусымда Гилмордың күшті ойыны жалғасты, ол және Дэн Иссел команданы 56–28 есебімен және 1973 жылғы ABA плей-оффына жеткізді. Ақырында, жеті ойындық дивизиондық финал сериясында «Каролина Кугарсты» жеңгеннен кейін, Гилмор және «Полковниктер» ABA финалына өтті, бірақ тағы бір қиын жеті ойындық серияда «Индиана Пейсерске» ұтылып қалды, Гилмордың орташа көрсеткіші 22,1 ұпай, 17,3 ребаунд, 5,3 нәтижелі пас және 4 блок болды. Бес жылдық ABA мансабында Гилмор ребаунд орташасы бойынша ABA-ны төрт рет, далалық голдың тиімділігі және ойынға блоктар бойынша екі рет, ал жеке қателер бойынша бір рет жеңіп шықты. Ол бес рет үздік ABA бірінші командасына, төрт рет үздік қорғаныс командасына енді. Ол лигада өткізген бес жыл бойы ABA All-Star ойынында ойнады және 1974 жылғы ойынның MVP-сі атанды. 1974–1975 жылдары Гилмор, командаласы Дэн Исселмен бірге 1974–1975 жылғы «Кентукки полковниктерін» 1975 жылғы ABA чемпионатына жеткізді, Гилмордың өте күшті ойынының арқасында ол ABA плей-оффының ең құнды ойыншысы атанды. Серияның соңғы ойынында «Индиана Пейсерске» қарсы Гилмор 28 ұпай жинап, 31 ребаундты 16 000 жанкүйердің алдында «Freedom Hall» аренасында алды. Ол сондай-ақ бір ойындағы ең көп ребаунд рекордын (40) жасады. 5 маусым және 440 ABA ойынында ол орташа есеппен 22,3 ұпай, 17,7 ребаунд, 58,5% ату тиімділігі, 3,4 блок және 3,0 нәтижелі пас көрсетті. 1977 жылдың 18 наурызында Гилмор НБА мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 42 ұпай жинады, сонымен қатар 15 ребаундты алды және 9 нәтижелі пас берді, «Канзас-Сити Кінгс» командасын 114–112 есебімен жеңді. Алайда, 1977 жылғы НБА плей-оффында «Буллз» бірінші раундта болашақ чемпион «Трейл Блейзерске» 2–1 есебімен ұтылды. Барлығында Гилмор Чикагодағы бес баскетбол маусымында төрт рет All-Star ойынына қатысты (ойынға орташа есеппен 19,3 ұпай және 11,1 ребаунд).
56–28 record and the 1973 ABA Playoffs. Eventually, after beating the Carolina Cougars in a seven game division finals series, Gilmore and the Colonels made it to the ABA Finals, but lost to the Indiana Pacers in another hard fought seven game series, despite Gilmore averaging 22.1 points, 17.3 rebounds, 5.3 assists, and 4 blocks per game. Over his five year ABA career, Gilmore led the ABA four times in rebounding average, twice in both field goal percentage and blocks per game, and once in personal fouls. He was named to the All ABA First team five straight seasons, and the All Defense team four times. He played in the ABA All Star Game all five years he was in the league, earning the 1974 game's MVP. In 1974–75, Gilmore, alongside teammate Dan Issel led 1974–75 Kentucky Colonels to the 1975 ABA championship, as Gilmore was dominant, being named the ABA Playoffs Most Valuable Player. In the final game of the series against the Indiana Pacers, Gilmore scored 28 points and grabbed 31 rebounds in front of 16,000 fans at Freedom Hall. and rebounds in a game (40). He averaged 22.3 points and 17.7 rebounds, 58.5% shooting, 3.4 blocks and 3.0 assists per game in his 5 seasons and 440 ABA games" On March 18, 1977, Gilmore scored an NBA career high 42 points, along with grabbing 15 rebounds and recording 9 assists, in a 114–112 win over the Kansas City Kings. However, in the 1977 NBA Playoffs, the Bulls lost to the eventual champion Trail Blazers 2–1 in the first round. In total Gilmore received four All Star selections in five solid basketball seasons in Chicago (19.3 points per game and 11.1 rebounds per game).
Сан-Антонио Спёрс (1982-1987)
Гилмор 1982 жылғы шілдеде Дейв Корзин, Марк Олбердинг және ақшалай сыйлықтар үшін Сан-Антонио Спёрс клубына ауыстырылды. Онде Стэн Альбек басшылығымен, 6’8” бойлы, ұзын денелі шабуылшы Джордж “Мұз адам” Гервинмен бірге ойнап, "Спёрс" командасына тиімді шабуыл мен қорғаныс ойынын сыйлады. 1982-83 жылғы Сан-Антонио Спёрс маусымында, командамен алғашқы ойынында Гилмор командаға 53–29 есебімен дивизионында бірінші орынға шығуға көмектесті. Плей-офф кезінде Гилмор мен "Спёрс" командасы Гилмордың бұрынғы Кентукки полковнигінің ойын серігі Дэн Иссел мен "Денвер Наггетс" командасын екінші раундта жеңіп, Батыс конференциясының финалында "Лос-Анджелес Лейкерс" командасымен кездесті. Серияның екінші ойынында Гилмор 27 ұпай, 20 допты қайтару және 5 блокпен 122–113 есебімен "Спёрс" командасын жеңіске жеткізді. Дегенмен, "Спёрс" командасы ақтық нәтижеде "Лейкерс" командасына алты ойыннан кейін есе жіберді. "Спёрс" командасы келесі жылдары да плей-оффқа қатысып тұрса да, Гилмордың командадағы тұсында бірінші раундтан әрі өте алмады. Ол 1987 жылға дейін Сан-Антониода екі рет "All-Star" атағын жеңіп алды.
Чикаго Буллс (1987)
Гилмор 1988 жылғы маусымның бір бөлігінде "Буллс" сапына қайта келді, бірақ кейін босатылды.
Бостон Селтикс (1988)
Гилмор өзінің NBA карьерасын 1988 жылы «Бостон Селтикс» командасымен аяқтады. Гилмор мен «Селтикс» командасы конференция финалына өтті, бірақ ол резервтік ойыншы ретінде плей-офф ойындарының әрқайсысында 6 минуттан сәл астам ғана ойнады.
Италия лигасы
Гилмор 1988–89 маусымды итальян лигасының «Аримо Болонья» командасында өткізді, онда ол орташа есеппен 12,3 ұпай және 11,0 допты қайтарып алды, сондай-ақ Еуропалық жұлдыздар құрамасына ілікті.
НБА жетістіктері
Гилмор барлығы алты рет NBA All Star ойындарына қатысты. Ол төрт маусым қатарынан НБА-дағы ең жоғары пайызды гол соғу көрсеткішінде көш бастады, оның ішінде 1980–81 маусымында мансабындағы ең жақсы көрсеткішін – 67%-ды көрсетті, сол кезде бұл НБА тарихындағы үшінші ең жоғары көрсеткіш болатын. 1989 жылы зейнетке шыққан кезде Гилмор 59,9% көрсеткішпен (кемінде 2000 гол соғылған) далалық голдар пайызы бойынша НБА-ның үздік ойыншысы болды.
Жеке өмір
1972 жылы Гилмор колледж кезіндегі сүйіктісі Энола Гейге үйленді. Олардың бес баласы бар. Гилмор Джексонвилл университетінің WJXL бас станциясында радиода ойынды түсіндіруші ретінде жұмыс істейді. Гилмор WJXL арнасындағы "Al Edwards-пен баскетбол" бағдарламасына да жиі шақырылатын қонақ болды.
Құрметтер
1993 жылы Гилмор Stars Hollow University атақ-даңқ залына енгізілді. 1995 жылы Гилмор Гарднер Вебб Атлетикасының атақ-даңқ залына енгізілді. Бірнеше статистикалық көрсеткіш бойынша кәсіби баскетболдағы барлық уақыттардағы көшбасшылардың бірі болып зейнеткерлікке шықса да, Гилмор 2011 жылдың сәуір айына дейін Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына сайланбады. 2012 жылдың мамырында Гилмор Алабама спорт даңқы залына енгізілді.