Кіріспе

Лондонның солтүстік-шығыс бөлігі, Ұлыбритания. Лондонның солтүстік-шығыс бөлігі, Англия, Ұлыбритания.

Шығыс Лондон – Англияның Лондон қаласының солтүстік-шығыс бөлігі, ежелгі Лондон қаласының шығысында және Темза өзенінің кеңейе бастаған тұсындағы солтүстігінде орналасқан. Шығыс Лондон Лондонның кемежайлары және негізгі өнеркәсіптік орталығы ретінде дамыды. 19 ғасырдағы теміржолдардың кеңеюі Лондонның Шығыс бөлігінің шығысқа қарай кеңейуіне және жаңа қала маңындағы аудандардың көбеюіне себеп болды. Шығыс Лондонның өнеркәсіптік аймақтары бүгінде қайта құру аймағы болып табылады, олар Канарьи Уорф сияқты жерлерде жақсы дамыған, ал басқа жерлерде әлі де жалғасып жатыр.

Топонимика

Лондонның этимологиясы белгісіз, бірақ ол ежелгі атау екені мәлім. Шығыс Лондонның жеке аймақ ретінде қалыптасуы салыстырмалы түрде жаңа құбылыс. Джон Стриптің 1720 жылғы картасында Лондон төрт бөліктен тұрады: Лондон қаласы, Вестминстер, Саутуарк және Тауэрден тыс жер. 1902 жылы Бут бұл аймақты "нағыз Шығыс Енд" деп санады, ал оның назары Лия өзенінен шығысқа қарай Батыс Хэм ауданына ауды, ол сол кезде Лондоннан тыс, географиялық тұрғыдан Эссекс округінде орналасқан, бірақ ешкімнің билігінде болмады; 1857 жылы Чарльз Диккенс оны "Шекара сыртындағы Лондон" деп атады. Уолтер Бесант Шығыс Лондонды Темзаның солтүстігінде және Лондон қаласының шығысында, Чингфорд пен Эппинг Орманына дейін созылған аймақ деп сипаттады, бұл 1950 жылы Роберт Синклер қолданған анықтамаға ұқсас, ол шығысқа қарай Баркинг пен Дагенхэмді де қамтиды. Бұл сол кездегі қаланың шығысындағы және Темзаның солтүстігіндегі Метрополитен полициясының ауданымен сәйкес келді, ал қазір Үлкен Лондонның Баркинг және Дагенхэм, Хакни, Хаверинг, Ньюхэм, Редбридж, Тауэр-Хамлетс және Уолтем-Форест аудандарына сәйкес келеді.

Шығу

Лондонның шығыс бөлігі, қазіргі Шығыс Лондонның ескі ядросы, орта ғасырлық Лондонның қала қабырғасынан тыс өсуімен, Бишопскейт және Олдгейтке қарай созылған римдік жолдар бойында, сондай-ақ өзен арнасымен бірге басталды. Шығыстағы өсім әлдеқайда баяу болды, ал батыстағы үлкен қала маңындағы шағын кеңейтімдер солтүстік жағындағы қабырғаға жақын орналасқан Мурфилдс батпақты ашық кеңістігімен бөлінді, бұл сол бағыттағы құрылысқа кедерес келтірді. 16 ғасырда қала құрылысы қарқындады және кейін Шығыс шеті деп танылатын аймақ пішіне бастады.

Өсу

1700 жылға дейін Лондон қаласының қабырғаларынан асып кетпеген. Дегенмен, Лондон қаласының шығысындағы аудандардың халқы артып, Степнидің үлкен ежелгі приходын тиісті діни және әкімшілік басқару үшін кішірек бөліктерге бөлу қажеттігі туды. Өсімді Темаза өзенімен байланысты кеме жасау және доктар сияқты салалар ынталандырды, ал 1650 жылға қарай Шэдвелл дамыған теңіздік елді мекенге айналды. Тауэр-Хамлетс доктары 19 ғасырдың басында толуға бет алды, ал 1855 жылы Ньюхемде Корольдік Виктория догы ашылды. 1882 жылы Уолтер Бесант және тағы басқалар Шығыс Лондонды оның үлкен өлшемі мен Лондонның қалған бөлігінен әлеуметтік жағынан оқшауланғандығына байланысты дербес қала деп сипаттады.

Темір жолды кеңейту

Шығыс Лондонның темір жол желісінің көп бөлігі 1839 жылдан бастап елу жыл ішінде салынды. Аймақтан алғаш өткен жол – Миль-Эндтен Ромфордқа дейін созылған, 1840 жылы Шордичке дейін ұзартылған Шығыс округтері темір жолы болды. Лондон және Блэкволл темір жолы сол жылы Минориден Блэкволлға дейін желі салды, ал Солтүстік және Шығыс темір жолы Лиа көпірі мен Тоттенхэмді Стратфордтағы Шығыс округтерімен байланыстырды. Шығыс округтері және Темза қосылысы темір жолы 1847 жылы Стратфордтан Кэннинг Таунға, Кеден үйіне және Солтүстік Вулвичке дейінгі жолаушылар тасымалын бастады. Бұл Стратфордты маңызды темір жол түйіні және темір жол жұмыстарының орнына айналдырды. Шығыс және Батыс Үндістан доктері мен Бирмингем қосылысы темір жолы 1850 жылы Кингслендті Боумен және Поплармен байланыстырды және 1853 жылы Солтүстік Лондон темір жолы деп қайта аталды. 1854 жылы Лондон, Тилбери және Саутхенд темір жолы Шығыс округтеріндегі Форест Гейтті Баркинг пен Рейнхеммен байланыстырды. Шығыс Лондон темір жолы 1869 жылы ашылды. Ұлы Шығыс темір жолы 1870 жылы Лиа көпірін Уолтемстоумен байланыстырды, ал 1872 жылы Бетнал Гриндегі Шығыс округтері желісінен Хакни Даунсқа дейін қосымша желі салды. Бұл желі 1873 жылы Уолтемстоу желісіне қосылып, Чингфордқа дейін ұзартылды. Лондон және Блэкволл 1872 жылы Ит аралында Миллволл мен Солтүстік Гринвичке дейін желіні кеңейтті, ал Шығыс округтері және Темза қосылысы темір жолы 1873 жылы Бектонға, ал 1880 жылы Галлионға дейін кеңейтілді. Лондон, Тилбери және Саутхенд темір жолы 1885 жылы Баркингті Дагенхэм, Хорнчерч және Апминстермен, ал 1893 жылы Ромфордты Апминстермен байланыстырды. Алғашқы темір жол құрылыстарының соңғы бөлігі – 1903 жылы Вудфордты Фейрлоп арқылы Ильфордпен байланыстыратын Ұлы Шығыс шеңберлік желісінің салынуы болды. Шығыс аймақтары Виктория және Эдвард дәуірлерінде, 19 ғасырда темір жолдың кеңеюінен кейін дамыды. Жеке сатуға арналған қала маңындағы үйлердің салынуы кейіннен 1920 жылдары Беконтриде және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гарольд Хиллде ірі әлеуметтік тұрғын үйлермен толықтырылды. Алайда, 1878 жылы Эппинг орманды қорғау және кейіннен Метрополитен жасыл белдеуін құру қалалық кеңістікті шектеді. Соғыс аралық кезеңде даму қарқыны артты және Дагенхемдегі Форд сияқты жаңа өнеркәсіптер пайда болды.

Өнеркәсіптік құлдырау және қалпына келтіру

Өнеркәсіп 20-ғасырдың соңғы бөлігінде (және одан бұрын) төмендеді, бірақ Шығыс Лондон қазір қайта жаңғыру аймағы болып табылады. Лондон доктары 1980-ші жылдары Лондон доктарын дамыту корпорациясының бақылауындағы қайта дамыту аймағы ретінде белгіленді. Темза қақпасы Шығыс Лондонға екі белсенді аймақпен созылады: Олимпиада алаңы маңындағы Төменгі Лиа аңғары және Темзаға жақын Лондон өзен жағасы.

География

Шығыс Лондон Темза өзенінің төменгі аңғарында орналасқан. Шығыс Лондонның маңызды өзендері – оңтүстік шекараны құрайтын Темза, Тауэрл-Хэмлетс/Хакни және Ньюхэм/Уолтем-Форесттің шекарасын құрайтын Лиа, Ньюхэм пен Баркинг және Дагенхэм/Редбридждің шекарасын құрайтын Родинг, сондай-ақ Баркинг және Дагенхэмнің Хаверингпен шекарасын құрайтын Бим. Бұрын Уэппингтен Рейнхэмге дейін созылған Темза бойындағы батпақтардың көбі жоғалып кеткен. Шығыс Лондон, Темзаның кеңдігіне байланысты, Лондонның төрт бағытының ішіндегі ең төменгі жатқан аймақ болып есептеледі; мұндағы жалғыз төбелер Хаверинг, Редбридж және Уолтем-Форест аудандарында, өзеннен шалқары орналасқан солтүстік бөліктерде кездеседі.

Өзен өткелдері

Лондон қаласы мен Батыс Лондон Оңтүстік Лондонмен отыздан астам көпір арқылы байланысады, ал Шығыс Лондон тек Тауэр көпірімен оның ең ішкі жағынан ғана байланысады. Мұның себептері Темза өзенінің шығысқа қарай кеңейе түсуі және стратегиялық Лондон доктарының өзен арқылы жүретін көліктеріне кедергі келдірмеу қажеттілігі, бұл жақында ғана қанағаттандырылды. 20-шы ғасырдың соңына дейін Шығыс пен Оңтүстік тек бір теміржол желісімен – Шығыс Лондон желісі арқылы байланысты. 1999 жылы ашылған Юбилей желісінің кеңейтілуі Доклендс жеңіл теміржолы мен Элизабет желісінің кеңейтілуімен толықтырылды. 2012 жылы кабельдік жол қызметі іске қосылды. Ротэрхитте және Блэкволлде автомобильдік туннельдер бар, ал шығысқа қарай Вулвич паромдары бар. Сонымен қатар, Гринвич пен Вулвичке дейін жаяу өтетін туннельдер де бар.