Кіріспе

Гуамның 2-ші және 4-ші губернаторы Рикардо Жером "Рикки" Бордалло (/b//ər/'/d//æ//l//j//oʊ/; 1927 жылдың 11 желтоқсаны – 1990 жылдың 31 қаңтары) – американдық саясаткер және кәсіпкер, 1975 жылдан 1979 жылға дейін вице-губернатор Руди Сабланмен және 1983 жылдан 1987 жылға дейін вице-губернатор Эдвард Диего Рейеспен бірге Гуамның 2-ші және 4-ші губернаторы қызметін атқарды. Гуамның Демократиялық партиясының мүшесі Бордалло 1957 жылдан 1971 жылға дейін Гуам заң шығарушы жиналысында сенатор болып қызмет еткен.

Ерте өмір

Бордалло 1927 жылғы 11 желтоқсанда Гуамның Хагатна қаласында дүниеге келген. Ол Балтазар Джеронимо "БДЖ" Бордаллоның (8 тамыз 1900 жыл - 10 мамыр 1984 жыл) – кәсіпкер, және Жозефина Торрес Пангелинанның (18 желтоқсан 1904 жыл - 2 желтоқсан 1945 жыл) ұлы. БДЖ Бордалло 1930-1950 жылдары танымал саясаткер болған. Рикардо Бордалло – бұрынғы сенатор Пауль Жозеф Бордаллоның (1930-2007) бар отбасының аға баласы. Рикардо Бордалло Гуамға оралғанға дейін Сан-Франциско университетінде оқыды, содан кейін сәтті кәсіпкер және автокөлік сатушысы болды. Басқа да қызметтерінің ішінде ол Гуамның Тамунинг қаласындағы "Риккидің қала маңындағы клубы" мейрамханасы мен барының иесі болды. Бордалло 1950 жылдардың ортасында "Риккидің автокомпаниясын" құрды, ол Toyota компаниясының алғашқы американдық дилеріне айналды.

Жеке өмір

Бордалло 1953 жылы Мадлен Зейен Бордаллоға үйленді; олардың бір қызы Дебора және бір немересі Николь Нельсон бар. Бордаллоның әйелі 1990 жылы губернаторлыққа үміткер болғанмен сәтті болмады, 1995 жылдан 2003 жылға дейін Гуамның вице-губернаторы қызметін атқарды, ал 2003 жылдан бастап 2018 жылғы сайлауда қайта сайланудан айырылғанға дейін АҚШ Өкілдер палатасына Гуамның өкілі болды.

Гуам заң шығарушы органының сенаторы

Бордалло алғаш рет 1956 жылы Гуам заң шығарушы органына Халықтық партияның мүшесі (Гуам Демократиялық партиясының ізашары) ретінде сайланды. Бордалло 1957 жылдан 1970 жылға дейін аумақтық заң шығарушы органда қызмет етті және екі рет Гуам Демократиялық партиясының төрағасы болды. Сенатор ретінде ол АҚШ Конгресіне Гуамның бейресми делегатын алғаш құрған заң жобасын ұсынды.

Бордалло-Тайтано губернаторлық билеті (1970)

Бордалло алғаш рет 1970 жылғы сайлауда губернаторлыққа кандидат болды, бұл Гуам халқына өз губернаторын сайлауға рұқсат етілген алғашқы сайлау еді. Ол сенатор Ричард "Дик" Тайтаномен бірге тағы екі бұрынғы губернаторлық командаға қарсы күресті: бұрынғы губернатор Мануэль Герреро және оның серігі доктор Антонио С. (Тони) Ямашита, сондай-ақ адвокат және бұрынғы спикер Хоакин С. "Кин" Ариола мен зейнеткер судья және бұрынғы сенатор Висенте Бамба. Бордалло Тайтано алғашқы сайлауда Герреро-Ямашитадан шамалы артық дауыспен жеңіске жетті, содан кейін екінші турда да жеңіске қол жеткізді. Дегенмен, қатысты демократтық науқанның нәтижесінде Бордалло Тайтано жалпы сайлауда үстемдік танытқан Карлос Г. Камачо мен Курт С. Мойланның республикалық командасына есе жіберді. Бұл сайлау Бордалло үшін маңызды болды, себебі ол және Дик Тайтано Гуамның ауылдарындағы алғашқы "халықтық" саяси ұйымын құрды.

Бордалло-Саблан губернаторлық билеті (1974)

Бордаллоның әйелі Мадлен де белсенді және қажырлы болды, ол көптеген қолдаушыларды ұйымға тартуға көмектесті. Бұл ұйым және оның жақтастары Бордалло 1974 жылғы сайлауда қайтадан қатысқан кезде құнды болып шықты. Мадлен Бордалло өзінің гуманитарлық қызметімен танымал болды. Ол көптеген азаматтық-мәдени шараларды, соның ішінде Гуам симфониясын және балаларға скрипканы Судзуки әдісімен оқыту бағдарламасын демеушілік етті. Бордалло 1974 жылы екінші рет губернаторлыққа үміткер болды, бұл жолы Рудольф "Руди" Герреро Сабланмен бірлесіп. Олар төрт басқа демократиялық билетке қарсы шықты: Мануэль Герреро және оның серігі Дэвид Д. Л. Флорес; Педро С. Санчес және Эстебан У. Торрес; сондай-ақ Хоакин С. "Кин" Ариола мен Теодор "Тед" Нельсон. Дик Тайтано Бордалло-Саблан сайлау штабының жетекшісі болды және 1970 жылы құрылған ұйымды кеңейтті. Бұл ұйым шешуші рөл атқарды, нәтижесінде Бордалло-Саблан басқа демократиялық командаларды оңай жеңді. Бордалло-Саблан командасы содан кейін алғашқы сайлауда Пауль Кальво мен Антонио Паломодан шамалы басымдықпен жеңіске жеткен Камачо-Мойлан командасын жеңді. Кальво жалпы сайлауда Камачо-Мойланның қолдауымен жазылған үміткер ретінде қатысты, ал Бордалло-Саблан 22 мыңнан астам дауыстан 600-ден аз дауыс айырмасымен жеңіске жетті.

Бірінші семестр 1975-1979

Бордаллоның 1975 жылдан 1979 жылға дейінгі алғашқы қызмет мерзімі шиеленісті болды. Ол өте харизматикалық, бірақ бірқатар даулы мәселелерге қатысты тұлға ретінде танылды. Ол кез келген мәселе бойынша пікірін ашық білдіруден тартынбады. Осы кезеңде сайлаушылар тәуелсіздік, мемлекеттік мәртебе, одақтастық немесе АҚШ-тың тәуелді аумағы ретінде қалу мәселесін дауысқа салды. Оның інісі, сенатор Пол Бордалло тәуелсіздікті қолдады. Бірақ сайлаушылар тәуелді аумақ мәртебесін сақтап қалуға шешім қабылдады. Бордалло тайфуннан келген зардапты жоюға, инфрақұрылымды жақсарту жобаларына және Гуам үкіметінің инвестицияларына 367 миллион доллар бөлуге қол жеткізді. Гуам Мемориалдық ауруханасы үшін жаңа жабдықтар сатып алынды.

Бордалло-Санчес губернаторлық билеті (1978)

1978 жылы Бордалло Гуам университетінің бұрынғы президенті доктор Педро С. Санчеспен губернатордың орынбасары лауазымына кандидат ретінде сайлауға түсті. Вице-губернатор Саблан губернаторлық сайлауға кандидаттығын жариялады және 1978 жылдың қыркүйегінде Демократиялық партияның ішкі сайлауында, өз орынбасары – адвокат Хосе Иглесиас Леон Герреромен бірге бақ сынасты. Бордалло Демократиялық партияның ішкі сайлауында жеңіске жетіп, Саблан-Леон Герреро штабынан көп дауыспен басым түсті. Дегенмен, Бордалло губернаторлық жалпы сайлауда республикашыл Кальво-Ада командасына еңсеге тіреді.

Бордалло-Рейс губернаторлық билеті (1982)

Бордалло 1982 жылы үшінші рет саяси аренаға Әуе күштері полковнигі, саясатта белгілі емес Эдди Рейеспен бірге түсті. Ол Демократиялық партияның ішкі сайлауында Карл Гутьеррес пен Джон П. Агуонды жеңіп, тағы да үкіметке сайланды. Гуамды экономикалық дағдарыстан шығаруға және одақтастық мәртебесіне қол жеткізуге уәде берген Бордалло-Рейес сайлауалды науқаны 1982 жылғы сайлауда қолданыстағы губернатор Кальвоны жеңіп шықты.

Екінші мерзім 1983-1987

Бордаллоның екінші өкілеттік мерзімі 1983 жылдан 1987 жылға дейін созылды. Екінші мерзімінде Бордалло өзін-өзі анықтау комиссиясын басқарды және 1986 жылдың 4 маусымына дейін дайындалған Гуам Одақтастығы заңының жобасын жасауды жетекке алды. Ол 1983 жылғы «Үздікке жол» жоспары арқылы Гуамдағы білім беру мәселелерін шешуге тырысты және Гуам университетінің аккредиттелу мәртебесімен айналысты. 1985 жылдың 20 қаңтарында ол конгрессмен Бен Блэйзбен бірге Вашингтон қаласына, Офицерлер клубына және Эндрюс әуе күштері базасына барды.

Бордалло-Рейс губернаторлық билеті (1986)

Бордалло вице-губернатор Эдвард Д. Рейеспен бірге қайта сайлануға түсті. Олар бастапқы сайлауда сенатор Гутьеррес пен сенатор Джон П. Агуонды жеңіп, Демократиялық партияның тізімінен кандидат атанды. Бордалло бас сайлауда бұрынғы вице-губернатор Ада мен сенатор Франк Ф. Бластан жеңілді.

Қылмыстық жаза

1987 жылдың ақпан айында Бордалло жемқорлық жасағандығы туралы он айып бойынша сотталды және тоғыз жылға бас бостандығынан айырылып, 100 000 доллардан астам сомада айыппұл төлеуге міндеттелді. Ол лауазымында сайлауалды үгіт науқанына қаржылай көмек көрсеткендігі үшін 100 000 доллардан астам сомада пара алып, қорқытып-үркіткендігі айыпталды. Оның пара алу және қорқытып-үркіту бойынша сегіз айыбы 1988 жылдың тамызында күштен шығарылды, соның салдарынан әділетке кедергі келтіру және куәлерге әсер ету айыптары қалды. 1989 жылдың 13 желтоқсанында ол қалған айыптаулар бойынша төрт жылға бас бостандығынан айырылды.

Өзін-өзі өлтіру

АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануы қабылданбағаннан кейін, Бордалло 1990 жылдың 1 ақпанынан бастап төрт жылға ең төменгі қауіпсіздік деңгейі бар федералдық түрмеде жазасын өтеуге үкім шиғылды. 1990 жылдың 31 қаңтарында Калифорния штатындағы Борон қаласындағы түрмеге ауыстырылуы жоспарланған үш сағат бұрын, бұрынғы губернатор Хагатнада Гуамның туына оранып, Гуамның алғашқы басшысы Кепуханың (сондай-ақ Кипуха, Гуамның Рим католицизміне бірінші болып өткен тумасы) мүсініне тізбектеп байлап, өзін-өзі .38 калибрлі тапаншамен атты. Ол сонымен қатар ескерткіштің төңірегіне төрт тақта орнатты, олардың бірінде Нейтан Хейлдің соңғы сөздерінің мағынасы келтірілген: "Аралым үшін тек бір ғана өмір бергенім үшін өкінемін". Бордалло 62 жасында сағат 16:28-де Әскери ауруханада миына ауыр зақым алып қайтыс болды. Ол Батыс Хагатнадағы Пиго зиратында жерленді.

Құрметтер

1997 жылдың қаңтар айында аумақтық басқару орталығының ғимараты оның құрметіне Рикардо Ж. Бордалло губернаторының кешені деп ресми түрде аталды.