Кіріспе

Роберт Э. Говардтың ойдан шығарылған кейіпкері. Атлантиданың Куль немесе Куль-Жеңімпаз – жазушы Роберт Э. Говард жасаған ойдан шығарылған кейіпкер. Бұл кейіпкер Говардтың кейінгі туындысы, "Барбариялық Конанға" қарағанда көбірек ойлы болды, ал оның алғашқы пайда болуы қабылданбаған Куль әңгімесінің қайта жазылуында болды. Оның алғаш рет жарияланған нұсқасы – "Weird Tales" журналындағы "Көлеңкелі Корольдық" (тамыз, 1929). 1997 жылы актер Кевин Сорбо "Куль-Жеңімпаз" фильмінде Куль рөлін ойнады.

Жеке тұлға және мінез

Кулл көп жағынан Конанға ұқсайды. Ол - қатал жауынгер, шайқаста өте қайратты және батыл, бірақ зұлматшыл немесе қатыгез емес. Оның қадір-қасиет пен ізгілік сезімі күшті. Конаннан өзгеше, Кулл философиялық көзқарастарымен және ойлылығымен ерекшеленеді. Ол өзінің айналасындағылардың тағдырына қатысты шешімдерді қабылдау кезінде көп ойланып, ең адал жолын іздейді. Ол патшалыққа көңілі тола бермейді және әскери қолбасшының өмірін ұнатады.

Атлантистегі өмір

Кулл шамамен б.з.д. 100,000 жылы, Атлантидада дүниеге келді, сол кезде ол жерді варвар тайпалары мекендеген. Атлантиданың шығысында ежелгі Турия құрлығы жатқан, оның солтүстік-батыс бөлігі бірнеше мәдениетті мемлекеттерге бөлінген. Олардың ең қуаттысы Валусия болды; басқалары Коммория, Грондар, Камелия, Туле және Верулия. "Турия" сөзі Куль туралы ешбір әңгімеде кездеспейтінін ескеріңіз. Говард бұл терминді 1936 жылы жазылған "Гибория дәуірі" атты мақаласында Куль әлемін Конан әлемімен байланыстыру үшін қолданды. Куль Атлантиданың Барыс аңғарында қоныстанған тайпада дүниеге келді. Куль әлі нәресте кезінде аңғар мен тайпа су тасқынынан қирады, нәтижесінде жас Кульл көп жыл бойы жабайы бала ретінде өмір сүрді. Кульл Теңіз таулары тайпасы тарапынан тұтқынға алынып, кейіннен олар оны асырап алды. "Атлантидадан қуылған" әңгімесінде, жасөспірім Кульл бір әйелге жылдам өлім сыйлап, оны халықтың өртеуінен сақтайды. Осы қайырымдылық әрекеті үшін Кульл Атлантидадан қуылды.

Құл, қарақшы, заңнан тыс адам және гладиатор

Куль Тюрияға жетуге тырысты, бірақ оны Лемуриялық қарақшылар тұтқындады. Ол бірнеше жыл бойы галереяда құл болып жұмыс істеді, содан кейін бүлік кезінде бостандыққа шықты. Өз жасөспірім кезеңінің соңы мен жиырма жасына дейін ол қарақшылықпен айналысты. Оның жауынгерлік шеберлігі мен батырлығы өз кемесінің капитаны болуға мүмкіндік берді. Көп ұзамай Кулл Атлантида мен Тюрияны қоршаған теңіздерде қадірлі де қорқынышты абыройға ие болды. Валузия жағалауындағы теңіз шайқасында ол кемесі мен экипажын жоғалтты, бірақ тағы да аман қалды. Ол Валузияда заңнан тыс адам ретінде қоныс тепті. Бірақ оның қылмыстық өмірі ұзаққа созылмады, өйткені оны валусиандықтар тұтқындап, түрмеге қамады. Оған өлім жазасы немесе гладиатор болып қызмет етудің таңдауын ұсынды. Ол екіншісін таңдады. Ареналардағы жақсы жауынгер екенін дәлелдеп, елордада атаққа ие болғаннан кейін, көптеген жанкүйерлер оның бостандығын қайтаруға көмектесті.

Валусияның сарбазы

Кулл Валузиядан ешқашан шықпады және заңнан тыс өмірге қайта оралмады. Оның орнына ол патша әскеріне жалдамалы сарбаз ретінде қосылып, шенді жоғарылатуға ұмтылды. "Алтын бас сүйегінің қарғысы" повесінде, отыз жасқа жуып қалған Кулл Валусия королі Борнаның Лемурияның амбициялы сиқыршысы Ротатқа қарсы миссияға қатысу үшін шақырылады. Кулл тиімді кісі өлтіруші екенін дәлелдеді. Борна Куллді жалдамалы әскерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады. Алайда Борнаның өзі қатыгездігімен және зәулімдігімен танымал болды. Ақсүйектер арасында Борнаның билігіне наразылық болды, бұл соңында азаматтық соғысқа әкелді. Жалдамалы әскерлер Куллға басқа ешбір басшыға қарағанда адал болды, осылайша оған олардың көтерілісіне жетекшілік етуге мүмкіндік берді.

Валусия патшасы

Кулл Борнаны өлтіріп, әлі отыздан аспаған шағында таққа отырды. "Қараңғылық патшалығында" Куль Валусия тағында алты ай өткізіп, оған қарсы алғашқы қастандыққа тап болады. Осы серияда Куль патшалық тәжді алудан гөрі оны сақтап қалу қиын екенін түсінеді. Ол серия бойында көптеген ішкі және сыртқы сынақтарға ұшырайды. Сарайдағыларының құйрық сөздері Кульды өмірі мен тағы үшін үнемі қауіпте қалдырады. Қартайған патша мұраға алған Дамокл қылышын жақсы сезінеді. "Тузун Тунның айналарында" Куль көбірек өзін-өзі зерделейтін болады. Бұрынғы шабандоз философиялық ойларға беріліп, терең ойға шомып кетеді. Конанның "Жұмырдың көлеңкесі" атты әңгімесінде Конанның Кульдің тікелей ұрпағы екені айтылады. Дегенмен, бұл әңгімені Кульдің түпкілікті авторы Роберт Э. Говард жазбаған.

Жалын

Брюл - найзашы, апат алдындағы пикт және Куллдың досы. Пикттер мен атланттар арасындағы антагонизмге қарамастан, Брюл Куллға адал дос және кеңесші.

Ту

Бірінші кеңесші Ту – сенімді әкімші, бірақ сонымен бірге Валусияның дәстүрге бағынған заңдары мен әдет-ғұрыптарын үнемі еске түсіретін адам.

Қа-Ну

Ка Ну (кейде Канану деп аталады), Валусияға Пиктілердің елшісі және дана адам, Атланттар мен Пиктілер арасындағы ежелгі адыстыққа қарамастан, Кулл мен Брульдің достығына себепкер.

Борна

Валузияның соңғы патшасы, зұлым және тирандық билеуші, Куль мен оның әскерлері оны тақтан түсірді.

Тулса Дум

Куллдің өлімге дейін жек көретін жауы – сиқыршы Тулса Дум. Хауард "Мысық пен бас сүйек" әңгімесінде Тулса Думды "көз ұяларында күйдіретін жантүршікті от отқан, жалаңаш ақ бас сүйектей" бетімен сипаттайды. Ол көрінеу зақымсыз, Куллдың серігінің бірі басып кеткеннен кейін, жарақаттанғанда "біршама суықтық ғана" сезінетінін айтып, тек "өз уақыты келгенде ғана басқа бір әлемге өтетінін" мақтанады.

Шығармалары

+АтауыЖарнама күніЖарнама түріЕскертулер"Көлеңкелі патшалық" 1929 жылдың тамызы"Таңғажайып әңгімелер" Хауардтың өмірлік кезеңінде жарияланған."Тузун Тунның айналары" 1929 жылдың қыркүйегі"Таңғажайып әңгімелер" Хауардтың өмірлік кезеңінде жарияланған."Түннің патшалары" 1930 жылдың қарашасы"Таңғажайып әңгімелер" Хауардтың өмірлік кезеңінде жарияланған."Құрбандық аласы мен сарылан" 1967 жыл"Қара қала" 1967 жыл"Қара тұңғиық" деп те аталады."Осы балтаммен билеймін" 1967 жыл Король КуллӘңгіме Хауард бұл әңгімені Конанның "Қылыштағы Феникс" әңгімесіне қайта жазған."Алтын бас сүйегінің қарғысы" 1967 жыл көктемі"Ховард коллекционері" #9"Делькардестің мысығы" 1967 жыл Король Кулл"Мысық және бас сүйек" деп те аталады."Атлантистің шеттеуі" 1967 жыл Король КуллӘңгіме"Күн шығысынан арғы саяхаттар" 1978 жыл (Лин Картер редакциялаған нұсқа алғаш рет "Король Кулл", 1967 жылы жарияланды) Кулл: Тамаша жауынгер патшаӘңгіме Бұрын атауы болмаған, атауын Лин Картер жасаған. Бастапқы әңгімені Хауард аяқтаған жоқ."Сайттың бас сүйегі" 1967 жыл Король КуллӘңгіме"Сайттың айқайлайтын бас сүйегі" деп те аталады."Гонгтың соққысы" 1976 жыл (Лин Картер редакциялаған нұсқасы алғаш рет "Король Кулл", 1967 жылы жарияланды) Роберт Э. Ховардтың екінші кітабы"Көктемді патшалықтың қылыштары" 1967 жыл Король КуллӘңгіме"Соқпақшы және жауынгер" 1978 жыл (Лин Картер редакциялаған нұсқасы алғаш рет "Король Кулл", 1967 жылы жарияланды) Кулл: Тамаша жауынгер патшаӘңгіме Бұрын атауы болмаған, атауын Лин Картер жасаған."Патша мен емен" Өлең

Стиль

Кулл – Конанның тікелей әдеби алдасты. Конанның алғашқы әңгімесі (жазба және жарияланған түрінде) – "Қылыштағы Феникс", ол бұрынғы Кулл әңгімесі "Осы балтаммен мен билеймін" қайта жазылған нұсқасы. Конан нұсқасының мүлдем жаңа тарихы, азырақ философиясы, көбірек әрекеті және түрлі мистикалық элементтері бар. Екі әңгіменің көптеген бөлімдері әлі күнге дейін сөзбен-сөз сәйкес келеді. Бірінші суреттемесін Мари Северин және оның ағасы Джон Северин жасаған. Ол сондай-ақ "Конанның қаһарлы қылышы" сериясында және басқа антологиялық кітаптарда бірнеше рет пайда болды. "Кулл: Көлдің аңғары" атты тағы бір комикс 1989 жылы жарық көрді. 2006 жылы Dark Horse Comics компаниясы Куллді пайдалану құқығын сатып алды. "Көлбеу патшалық" негізінде жасалған алғашқы серия "Кулл" деп аталды. 2012 жылға дейін үш мини-серия жарық көрді: "Кулл", "Кулл: Жек көруші әйел колдовник" және "Кулл: Мысық және бас сүйек". Роберт Э. Говардтың "Savage Sword" журналында қосымша қайта басылымдар жарық көрді. 2017 жылы IDW Publishing лицензия алып, "Kull Eternal" басылымын шығара бастады, "Tuzun Thune айналары" Куллдың қазіргі заманғы ортадағы тарихының негізі ретінде пайдаланылды.

Фильм

1997 жылы шыққан "Қолл - жаулаушы" фильмінде Кевин Сорбо бас рөлді ойнады. Бұл фильм бастапқыда "Конан" фильмі болуы жоспарланған еді, және оның кейбір элементтері әлі де сақталған. Сюжет негізі мен бірнеше есімдер тікелей Роберт Говардтың "Аждаһаның сағаты" әңгімесінен алынған. 1982 жылы Арнольд Шварценеггер бас рөлде ойнаған "Конан варвар" фильмі Говардтың "Кулл" әңгімелерінен көптеген элементтерді қарыз алған. Басты жау Тулса Дум және оның құланға табынушылар сектасы – бәрі де "Кулл" сериясынан шыққан. Конанның фильмде құл және гладиатор ретіндегі ерте өмірі Кульдің өмірбаяннан көп нәрсені алған, ал Конанның әдеби түпнұсқасымен тек ұсақ-түйек мәліметтермен ғана байланысты; Говардтың әңгімелерінде Конан ешқашан құл немесе гладиатор болған емес, және Киммерияны өз еркімен тастап кеткен.

Басқа көркем шығармалардағы есімдер

Қалл, Fawcett Comics суперзұлымдарының бірі – Кульль патшасының атына бастау болуы мүмкін, ол Капитан Марвелдің жауы еді және кейін DC Comics сатып алды. Бұл Кинг Кулл варварлық элементтерді комикс кітаптарының алтын дәуіріндегі Капитан Марвел оқиғаларында жиі кездесетін ерекше ғылыми-фантастикалық элементтермен үйлестіреді.

Хронологиясы

Роберт Ховардтың "Түннің патшалары" әңгімесінде, Рим империясы дәуірінде өмір сүрген бір кейіпкер Куллдың құрдасының "біздің уақыт есебімізше, жүз мың жыл бұрын қаза тапқанын" айтады.

Авторлық құқық және тауар белгісі

Kull атауы 1985 жылы Kull Productions компаниясы сауда белгісі ретінде тіркелді. Бұл сауда белгісі қазір Роберт Э. Говард Пропертис компаниясына тиесілі. Project Gutenberg австралиялық сайтында Роберт Э. Говардтың көптеген әңгімелері, оның ішінде бірнеше Kull әңгімелері бар. Бұл, олардың пікірінше, сайтта орналастырылған әңгімелер авторлық құқықтан босатылған және кем дегенде Австралия заңдарына сәйкес, кез келген адам оларды пайдалана алады дегенді көрсетеді. Басқа авторлар жазған кейінгі әңгімелер сол уақыттағы авторлық құқық заңдарымен қорғалады.