Кіріспе

Роберт Э. Говард жасаған ойдан шығарылған дәуір. Говардтың «Гибориан дәуірі» атты эссесінде сипатталған дәуір.

Гибориан дәуірі – Роберт Э. Говард құраған жасанды мифологиядағы Жер тарихының ойдан шығарылған кезеңі. Бұл дәуір Конан Варвардың қылыш пен сиқыр туралы әңгімелері үшін оқиға орны ретінде қызмет етеді. «Гибориан» сөзі ежелгі гректердің аңызға толы солтүстік елі – Гипербореядан алынған, және Говардтың «Гибориан дәуірі» эссесінің алғашқы нұсқасында осылай берілген. Говард Гибориан дәуірінің Атлантида батқаннан кейін және жазба тарихтың басталуына дейін болғанын айтқан. Кейінгі редакторлар мен бейімдеушілер, мысалы Л. Спраг де Камп және Рой Томас, Гибориан дәуірін шамамен б.з.д. 10 000 жылға жатқызды. Соңғы кезде Дейл Риппке Гибориан дәуірін одан да ертерек, шамамен б.з.д. 32 500 жылға, соңғы мұз дәуірінің ең жоғары нүктесі басталар алдында орналастыруды ұсынды. Алайда, Риппкенің бұл пікірі Джеффри Шенкспен дау тудырды, ол соңғы мұз дәуірінің соңындағы дәстүрлі орналасуды қолдайды. Говард тарих пен тарихи драмаларды өте жақсы көрді, бірақ сонымен бірге тарихи дәлдікті сақтау үшін қажетті қиындықтарды және көп уақытты талап ететін зерттеулерді де мойындады. Уақыттан тыс ортаны – жоғалған дәуірді ойлап табу арқылы және біздің тарихымызға ұқсайтын есімдерді мұқият таңдау арқылы Говард тарихи анахронизмдердің алдын алды және ұзақ түсіндірулер қажеттігінен құтылды.

Қасіретке ұшыраған ата-бабалар

Говард өзінің "Гибориан дәуірі" атты эссесінде гибориан өркениетінің пайда болуы мен тарихын түсіндірді. Эссе Тюриан дәуірінің аяқталуымен (Говардтың Кулл патшасы туралы әңгімелерінің оқиға ортасы) және оның Лемурия мен Атлантис өркениеттерінің геологиялық апаттың салдарынан құрылуымен басталады. Осы апаттан кейін аман қалған адамдар алғашқы қалыпқа түсіп, технологиялық деңгейі неандертальдықтардан жоғары болмады. Осы тайпалардың бірнешеуі қырылудан қашу үшін Тюриан құрлығының қалған бөлігінің солтүстік аймақтарына көшіп кетті. Олар бұл аймақтың қауіпсіз екенін, бірақ қармен жабылғанын және онда қатыгез ақ түкті маймылдар мекендегенін анықтады. Адамдар маймылдарды Солтүстік мұздық шеңберінен әрі қарай қуғанша, аумақ үшін қатал соғыс болды. Адамдар маймылдардың жойылуға тағдырланғанын ойлап, олардың қатал жаңа мекенін игеруге кірісті.

Гибориан ата-бабалары

Осыдан бір мың бес жүз жыл өткен соң, осы алғашқы топтың ұрпақтары "гибориандар" деп аталды. Олар ең жоғары дәрежелі құдайы Боридің атымен аталған. Эсседе Боридің бұрынғы өте көрнекті тайпа басшысы болғаны және кейін қасиетті саналғаны айтылады. Ауызша дәстүрлерде ол солтүстікке жасаған алғашқы қоныс аударуларында олардың жетекшісі ретінде еске алынады, бірақ оның өмір сүрген дәуірі асыра көрсетілген. Осы кезге дейін, бір-бірімен байланысты, бірақ тәуелсіз гибориан тайпалары өздерінің әлемнің солтүстік аймақтарына тараған. Олардың кейбіреулері жаңа жерлер іздеп, "бірқалыпты" қарқынмен оңтүстікке көшіп жатқан. Гибориандар әлі басқа мәдениеттермен кездеспеген, бірақ бір-бірімен соғысқан. Говард оларды ұзын бойлы, сары шашты, сұр көзді, күшті және соғысқа құмар халық ретінде сипаттайды. Олар мәдениет жағынан шебер суретшілер мен ақындар болған. Көптеген тайпалар әлі күнге дейін күн көрісі үшін аң аулауға тәуелді. Дегенмен, олардың оңтүстік тармақтары ғасырлар бойы мал өсірумен айналысқан. Басқа мәдениеттерден ұзақ уақыт оқшауланғандығына бірден-бір ерекшелік – эсседе аты аталмаған бір саяхатшының іс-әрекеттеріне байланысты болды. Ол Арктика шеңберінен өтіп, олардың ежелгі қарсыластары – маймылдардың толығымен жойылмағанын хабарлады. Олар адам-маймылға айналып, оның айтуынша, қазірдің өзінде көптеп табылды. Ол олардың адамға айналуы мүмкін екенін және болашақта гибориандарға қауіп тудыруы мүмкін екенін айтты. Ол оларға қарсы науқан жүргізу үшін үлкен әскери күш жинауға тырысты, бірақ көптеген гибориандар оның сөздеріне сенбеді; оның жорығына тек ақымақ жастардың шағын тобы ғана ілесіп кетті. Олардың ешқайсысы қайтып оралмады.

Гибориан дәуірінің басталуы

Хибориан тайпаларының саны артуымен қатар, жаңа жерлерге де қажеттілік артты. Гибориандықтар өздері таныс болған жерлерден тысқары таралып, көшпелілік пен жаулап алудың жаңа дәуірін бастады. 500 жыл бойы гибориандықтар өздерінің аты жоқ құрлығының оңтүстігі мен батысына қарай жылжыды. Олар мыңжылдықтар бойына басқа тайпалармен алғаш рет кездесті. Көптеген кішігірім, түрлі текті тайпаларды бағындырды. Жеңілген тайпалардың қалғандары жеңімпаздармен бірігіп, нәсілдік ерекшеліктерін гибориандықтардың келесі буындарына жеткізді. Араласқан қанды гибориандық тайпалар өз кезегінде, сол бағытта көшіп келген таза қанды гибориандық тайпалардан жаңа жерлерін қорғауға мәжбүр болды. Көбінесе жаңа шабуылшылар қорғаушыларды жоқ қылып, оларды сіңіріп алатын, нәтижесінде гибориандық тайпалар мен ұлттардың құрамында әртүрлі ата-тектік элементтер кездесетін күрделі жағдай туды. Ұйымдасқан алғашқы гибориан патшалығы – Гиперборея болды. Оны құрған тайпа, негізінен қорғану үшін тастан ғимараттар салуды үйреніп, неолит дәуіріне енді. Бұл көшпелілер жылқы терісінен тігілген шатырларда тұрған, бірақ оларды тастап, қарапайым, бірақ берік тас үйлерге көшті. Олар бекіністі мекендерде тұрақталып, қорғаныс қабырғаларын нығайту үшін алып тас қалау өнерін дамытты. Гиперборейлер сол кездегі гибориандық тайпалардың ең жетілгені болып есептелді және артта қалған көршілеріне шабуыл жасап, патшалығын кеңейтуді көздеді. Аумақтарын қорғаған тайпалар оларды жоғалтып, басқа жерге көшуге мәжбүр болды. Ал кейбіреулері Гипербореяның кеңеюінен бұрын қашып кетіп, соғысқа қатыспады. Осы арада Арктика шеңберіндегі маймыл тектес жандар ақ шашты, бойы биік адамдардың жаңа түрі ретінде пайда болды. Олар оңтүстікке қарай көшіп, гибориандық тайпалардың ең солтүстік тайпаларын ығыстыра бастады.

Батыс елдерінің билеушілері

Келесі мың жыл бойы соғысқа құмар гибориандық тайпалар атаусыз құрлықтың батыс аймақтарының билеушілеріне айналды. Олар пиктілерге кездесіп, оларды батыс шөл даласына, кейін "Пиктік даласы" деп аталған жерге ығыстырды. Гиперборейлік туыстарындарының үлгісімен, басқа гибориандар оңтүстікке көшіп, өздерінің патшалықтарын құрды. Ең оңтүстіктегі алғашқы патшалықтардың бірі – Шем жерінен солтүстікке орналасқан Кот патшалығы, ол көп ұзамай оңтүстік көшпенділеріне мәдени ықпалын таратуға кірісті. Пиктік даласының оңтүстігінде "Цинг" деп белгілі құнарлы аңғар жатқан. Оны бағындырған көшпелі гибориан тайпасы онда басқа да халықтардың қоныстанғанын анықтады. Олардың арасында Сем халқымен туысқан аталмаған егінші тайпа және оларды бұрын бағындырған соғысқа бейім пиктік тайпасы болды. Олар Зингара патшалығын құрып, жеңілген топтарды өздерінің тайпасына сіңірді. Гибориандар, пиктілер және шемиттердің аталмаған туыстары бірігіп, өздерін зингарандар деп атаған жаңа халыққа айналды. Ал континенттің солтүстігінде Арктика аймағынан келген сары шашты жаугерлер саны мен күші артты. Олар оңтүстікке қарай кеңейіп, өз кезегінде жеңілген гибориандарды оңтүстікке ығыстырды. Тіпті Гиперборея да осы жабайы тайпалардың бірінен бағындырылды. Бірақ жаулап алушылар патшалықты бұрынғы атымен сақтап қалуға шешім қабылдады, жеңілген гиперборейлермен бірігіп, гибориан мәдениетінің элементтерін қабылдады. Соғыстар мен көші-қондар континенттің басқа аймақтарының жағдайын тағы бес жүз жыл бойы өзгерте берді.

Әлем

Гибориан дәуірін автор Роберт Э. Говард өзінің Конан Киммериялық әңгімелері үшін Атлантидадан кейінгі орта ретінде ойлап тапты. Бұл Говардтың бұрынғы, бірақ аз танымал Куль туралы әңгімелерімен үйлеседі, олар Атлантида дәуірінде Тюриан дәуірінде болған. "Гибориан" атауы гректердегі "Гиперборея" деген жердің қысқартылған түрі, сөзбе-сөз "Солтүстік желдің ар жағында" деген мағынаны білдіреді. Бұл – суық емес және нәрселердің ескірмейтін мифтік жер, ол солтүстікке қарай орналасқан. Говардтың "Гибориан дәуірі" атты мақаласында сипатталған Гибориан дәуірі антропологтарға белгілі кез келген өркениетке дейінгі мифтік заман. Оның географиялық орны тарихқа дейінгі Еуропа және Солтүстік Африка (кейде Азия мен басқа құрлықтарға сілтемелер кездеседі). Говардтың Гибориан дәуірін бейнелеген картасында, оның Жерорта теңізі құрғақ деп көрсетілген. Нил өзені, ол оны Стикст деп атады, Нил дельтасынан кейін тік бұрылыс жасап, Гибралтар бұғазына жету үшін тауларды кесіп өтеді. Оның Қара теңізі де құрғақ болғанымен, Каспий теңізі, ол оны Вилает теңізі деп атады, солтүстікке қарай Арктикалық мұхитқа дейін созылып, оның әңгімелерінің ортасын қоршау үшін тосқауыл құрайды. Оның Балтық теңізі мен Ла-Манш каналы ғана емес, сонымен қатар Солтүстік теңіздің көп бөлігі және батыстағы кең аймақ, Ирландияны да қамтиды, құрғақ. Ал оның картасында Африканың батыс жағалауы теңіздің астында жатыр.

Ұлттар мен көрнекті жерлер

Говард өзінің хибориан дәуіріндегі қиял-ғажайыптарда ойдан шығарылған патшалықтарды құрды, оларға мифологиялық және тарихи дереккөздерден алынған немесе олардан бейімделген атаулар берді. Хитай – оның Қытай нұсқасы, алыс шығыста орналасқан; Коринфия – оның эллиндік өркениеті, Коринф қаласынан алынған атау және орта ғасырлардағы Каринтия императорлық иелігін еске түсіреді. Говард гибориандық пиктерді солтүстік-батыстағы кең аумақта қоныстандырған. Мүмкін аналогтар төменде тізілген; аналогтардың кейде өте жалпыланған және тарихи емес стереотиптермен бейнеленгеніне назар аударыңыз. Бұл сәйкестіктердің көпшілігі Л. Спраг де Камп пен Лин Картердің «Қонан қылышкер» кітабына қосылған «Гибориандық есімдер» атты қосымшадан алынған.

Патшалық, аймақ немесе этникалық топ – Мүмкін аналог(тар)

Ахерон – Рим империясына сәйкес келетін құлаған патшалық. Оның аумағы Аквилония, Немедия және Аргос аймақтарын қамтыды. Грек мифологиясында Ахерон – Адес өзендерінің бірі (қ. «Стигия»). Ахерон – діни қызметкерлердің патшалығы, олар өз қолдарымен адам құрбандығын жасаған дін қызметкерлерімен басқарылған.

Афғулистан – Ауғанстан. Афғулистан (кейде «Гулистан») – Гимель тауларындағы әртүрлі тайпалардың мекендеу ортасы. Атаудың өзі Гулистан мен Ауғанстанның тарихи атауларының қосындысы.

Алкмион – Дельфи. Атауы Дельфидегі Аполлон ғибадатханасының құрылысын қаржылаған Алкмеонидтерден алынған, онда оракул жұмыс істеген. Сондай-ақ, Алкмен Геркулестің анасы. Өлгеннен кейін ол Адеске барып, жер асты әлемінің бас судьясы Радамантиске үйленді.

Амазонка – Роберт Э. Говардтың «Гибориан дәуірі» эссесінде айтылғандай, Амазонка патшалығы грек Амазонкаларының әртүрлі аңыздарына немесе Дагомея Амазонкаларына қатысты. Классикалық аңызда Амазония – Кіші Азия мен Солтүстік Африкадағы жауынгер әйелдер елі. Бұл аңыз сарматтарға негізделген болуы мүмкін, олар көшпелі ирандық Кубан тайпасы, олардың әйелдері үйленер алдында жауды өлтіруге міндетті болған.

Аквилония – Орта ғасырлардағы Батыс Еуропаның және Солтүстік Американың отарлау элементтерінің ықпалында. Атауы қазіргі Венеза мен Беневентоның арасында орналасқан Оңтүстік Италиядағы Аквилония қаласынан алынған. Бұл Кимпердің көне атауы, сондай-ақ Англияның көп бөлігінде билік еткен Франциядағы Аквитания аймағына ұқсайды. Атауы латын тілінен алынған aquilo(n–), «солтүстік жел». Аквила латын тілінде «бүркіт» дегенді білдіреді.

Аргос – Жерорта теңізінің әртүрлі теңіз саудагерлері, мысалы Крит, Сардиния және Сицилия сияқты аралдар. Атауы аргонавттардың кемесі Аргодан немесе, мүмкін, қазіргі Нафплионға жақын Аргос шығанағының басында орналасқан Грекияның ең көне қаласы деп саналатын Пелопоннестегі Аргос қаласынан алынған. Сондай-ақ, жергілікті халықтың сыртқы келбеті, есімдері және мәдениеті туралы Италияға сілтемелер бар. Гибориан дәуірінің картографиясында Аргос Италиямен салыстырғанда шекараларында «аяқ киім» пішінін алады. Мессантия/Массантияның жағалау қаласы атын Сицилияның солтүстік-шығысындағы Мессина қаласынан алған.

Асгард (комикстегі Эсгаард) – Қараңғы дәуір Скандинавиясы. Асгард – скандинав мифологиясындағы Эсирлердің мекені. Говард Балтық теңізі апаттан кейін оның ойдан шығарылған Асгардын қазіргі Норвегия, Швеция және Данияға бөліп беретінін мәлімдейді.

Барачан аралдары – Кариб аралдары. Мүмкін Islas Borrachas («Мас аралдар») аралдарынан алынған. Тортедж деген қарақшы қаласы атын Тортугадан алған.

Шекаралық патшалықтар – Географиялық тұрғыдан қазіргі Германияның Балтық теңізінің жағалауында орналасқан. Бұл заңсыз аймақ қарақшылар мен жартылай варвар халықтарға толы. Конан бірде Немедияға бара жатқанда Шекаралық патшалықтарды аралап өтті. Төменгі елдер, Балтық және Шотландия мен Англияның шекаралық жерлері ұқсас мысалдар болуы мүмкін.

Боссон Марш – Уэльс, Солтүстік Американың отаршылдықтарымен. Мүмкін, Боссиниден, бұрынғы парламенттік округ, Корнуолл, Оңтүстік-Батыс Англия, оған Тинтегел қамалы кірген, Британия жырларымен байланысты.

Бритуния – Ұлыбританияға шабуыл жасаған англо-саксондардың континенттік отаны, бұл атаудың шығу тегі, бірақ Гибориан дәуіріндегі бритуниялықтар ертедегі славяндарға қатысты болуы мүмкін басқа топ. Семантикалық тұрғыдан алғанда, Brythunia атауы Уэльстің Brython, «Бритон» сөзінен шыққан, бұл латын тіліндегі Brito, Britannia сияқты түбірден шыққан, дегенмен Говард бұл атауды сол жерде қоныстанған Æsir және Nemedians сақтағанын, бұл Brythunians германдық немесе кельттік емес екенін білдіреді. Бұл жер қазіргі Польша, Литва және Латвияда орналасқан.

Киммерия – Говард «Гибориан дәуірінде» «ирландтар мен Шотландияның таулық аймақтарының ата-бабалары таза қанды киммериялық тайпалардан шыққан» деді. Ол Киммерияны кимрлік халықтармен, кимбрилермен, гимиррайлармен, скифтермен, киммериялықтармен және Қырыммен байланыстырды. Географиялық тұрғыдан қазіргі Ирландия, Шотландия, Уэльс және Англияда орналасқан. Атауы грек аңыздарынан алынған, солтүстік халықтары, олар өлілер еліне жақын тұман мен қараңғылықта өмір сүрген. Говард киммериялықтарды прото-индоевропалықтардың ата-бабалары деп атады.

Конажохара (Аквилония) – Атауы Кэнажохариден алынған болуы мүмкін.

Коринфия – Ежелгі Грекия, әсіресе географиялық тұрғыдан Македония. Коринфтен (Коринтос), классикалық Грекияның бай қаласынан алынған. Мүмкін, Говардқа Коринфтіктерге жазылған хаттар немесе Каринтия аймағынан ұсынылған болуы мүмкін. Бұл Коттан шығысқа орналасқан таулы ел.

Дарфар – Говард бұл атауды Солтүстік-Орталық Африкадағы Суданның Дарфур аймағынан алған. Дарфур – араб тілінде «Фурдың мекені» (dar) деген мағынаны білдіреді, бұл аймақтың басты халқы. Нағыз Дарфур қазір Судан Республикасының батыс бөлігі.

Гунланд – Мүмкін, Гесбайдың Гунланд графы, Меровингтер сарайындағы граф, немесе Нидерландтағы Гелдерланд провинциясы, немесе Бургундия королі Гунтер (Гундикар) немесе вандалдар королі Гундерик.

Гиперборея – Финляндия, Ресей және Балтық елдері (Гиперборея). Грек тарихшысы Геродотқа сәйкес, «соңғы солтүстіктегі» жер. Говард өзінің Гипербореясын Гибориан дәуіріндегі алғашқы патшалық деп сипаттайды, «бұл тайпалық шабуылдардан қорғану үшін үйілген тастардан жасалған қарапайым бекіністе басталды». Мүмкін скифтік ықпалдар.

Гиркания – Еуразиялық дала, әсіресе Говард өзінің Гибориан дәуіріндегі тұрғындарының ұрпақтары деп атаған түркі-моңғол халықтары. Гиркания, классикалық географияда, Каспий теңізінің оңтүстік-шығысындағы аймақ, қазіргі Иран провинциялары Голестан, Мазандаран және Гиланға сәйкес келеді. Атауы грек тіліндегі ежелгі парсы тіліндегі Варкана сөзінен алынған, бұл Ахеменид империясының сатрапияларының бірі, және Горган өзенінің атында сақталған. Түпкі мағынасы «жылқы жері» болуы мүмкін. Иран аңыздарында Гиркания өзінің сиқыршыларымен, демонмен, қасқырларымен, рухтарымен, әйелдерімен және вампирлерімен танымал.

Иранистан – қазіргі Иранға сәйкес келетін шығыс жері. Тарихи тұрғыдан, елдің аты Иран + парсы тіліндегі «стан» қосымшасынан шыққан, «ел» дегенді білдіреді.

Камбуджа/Камбулия – Камбоджаның бастапқы аты, сондай-ақ Кампучия деп белгілі.

Кешан – Атауы Мысырлықтардың Нубияға берген «Кеш» атауынан алынған.

Хауран – Атауы Сириядағы Хауран аймағынан алынған болуы мүмкін, бірақ оның орналасуы оны Македонияға жақын, Криттің ықпалында орналастырады. Көрінеді, Жаңа өсиеттегі Саломе осы патшалық үйдің ұрпағы.

Хитай – Қытай. Атауы Хитан империясынан (қытай тілінде 遼朝 Liáo cháo немесе Ляо династиясы) және сол елді билеген халықтан алынған. Атауы Хитан тілінен алынған, Хитан империясы, Mos diau d kitai huldʒi gur; қазіргі мандарин қытай тілінде 契丹國 немесе Qìdān guó. Гибориан дәуірінде Хитай – оңтүстіктегі Камбуджамен әрдайым соғыста болатын ежелгі империя. Көне заманда Хитай жаулап алушы империямен бағынышты болды...

Тәңірлер

Стигиандықтар Сет құдайына адамдық құрбандық шалып, жыланға табынады, ал Иштардың ізбасарлары дене қуаныштарын ұстанып өмір сүреді. Вендхьяда Асураның жақтастары физикалық әлемнің алдануынан арғы шындықты іздейді, ал Митраның гибориандық құлшынып табынушылары аскетизмді қайырымдылық пен әділдікке деген адалдықпен үйлестіруде христиан дініне ұқсас.

Кром

Кром – Роберт Э. Говардтың гибориан дәуіріндегі фантастикалық әңгімелеріндегі құдай. Ол басты кейіпкер Конан мен оның прото-келт киммериялық халқының басты құдайы ретінде танылады. Кром есімі, мүмкін, ежелгі ирланд құдайлары Кром Круах немесе Кром Дубхтан шыққан. Кром – киммериялық пантеонның басты құдайы, ол үлкен таудың үстінде тұрады және сол жерден апат пен өлім жібереді. Кромға дұға етудің қажеті жоқ, себебі ол әлсіздерді жек көретін қараңғы және қатыгез құдай. Дегенмен, Кром адамға батылдық, ерік бостандығы және жауларымен күресуге күш сыйлайды, киммериялықтар осыны одан қажет деп санайды. Кром адамның тірілігі мен өліміне мән бермейді, оның есімі көбінесе ант немесе қарғыс ретінде қолданылады. Ол – киммериялық пантеонда аты айтылатын жалғыз құдай. Роберт Э. Говардтың түпнұсқа Конан әңгімелерінде Кром ешқашан тікелей араласып немесе кез келген оқиғаның себебі болған емес. Оның шығармаларында Кромның шын мәнінде бар екенін көрсететін аз ғана дәлел бар, бұл "Аққош құдайы" және "Сары бұлақтағы мұнара" әңгімелеріндегі жын-перілер мен жоғары дамыған шетелдіктерден өзгеше. "Қылыстағы феникс" әңгімесінде Сеттің Х.П. Лавкрафттің Ұлы Ежелгілердің бірі екені айтылады. Говардтың "Қара Колосс" әңгімесінде Митра Конанды өзінің чемпионы ретінде таңдау үшін ханшайымға тікелей нұсқау береді, бірақ Кром мұндай көріністерде болмайды. Кром – тек киммериялық құдай, басқа өркениеттер оған көп көңіл бөлмейді, ал Конан Кромның есімімен ант еткенде, ол бірден киммериялық екенін көрсетеді.

Митра

Митра – сол дәуірдегі адамдар арасында жақсылықтың символы ретінде танымал. Ол, мүмкін, Веда және Зороастризмдегі сол аттас тұлғаның негізінде жаратылған, ал Гибориан әлемінде оның құлшынысы көбінесе христиандықты білдіреді. "Гибориан дәуірі" атты мақаласында Говард Митраның ізбасарларының жауларын кешіруге ұмтылатынын, бірақ көптегендерінің оны істемейтінін жазады. Митраның діні миссионерлік сипатта; оның жақтастары өз нанымын жауласқан халықтарға таратуға тырысып, кейде шейіт болады. Митраға табыну қазіргі Батыс Еуропаға сәйкес келетін Гибориан елдерінде үстемдік құрып, іс жүзінде мемлекеттік дінге айналған. Азия мен Африкаға сәйкес келетін аймақтарда Митра көптеген құдайлардың бірі ғана, ал Стигияда (Мысыр мен Солтүстік Африка) оған табынуға тыйым салынған. Митра – Аквилония, Офир, Немедия, Бритюния, Коринфия және Зингара сияқты өркениетті Гибориан патшалықтарының бас құдайы. Оның жақтастары біржақты құдайға табынушылар, себебі кем дегенде бір деректе Митраның дін қызметкерлері Сеттің бар екенін мойындайды. Ол "мейірімді" құдай ретінде сипатталады. Хоражда, Гибориан және Шемит патшалықтарының шекарасында орналасқан, Митраға табыну Шемит құдайларының пайдасына ұмытылып, бірақ қиын жағдайларда Хораждалықтар әлі де Митраға шақырып, жауап алады ("Қара Колосс"). Митра мен оның ізбасарлары Конан әңгімелерінде көбінесе жағымды бейнеленсе де, Говардтың "Аждаһаның сағаты" романында олар Асураның жақтастарын жазасыз қудалайды. Конан "варвар" болғандықтан, бұл "өркениетті" көзқараспен келіспейді және Асураның жақтастарын қорғайды, олар кейіннен көмектеседі. Митра культі құрбандық шалмайды және эстетикалық қарапайымдылықты бағалайды. Сондықтан оның киелі орындары әдетте әшекейленбеген, тек бір мүсіннен басқа ешқандай бейнелеу өнері болмайды. Бұл мүсін – шашы ұзын, сақалды ер адамның бейнесі және негізгі құлшынып табыну нысаны. Алайда, барлық жерде болуына және денесіздігіне байланысты Митра мүсінде тұрмайды және оның сыртқы түрімен ортақ емес. Говардтың жазбаларында ол феникс символымен, "Конан дәуірі" MMORPG ойынында Анкхпен, ал "Конан Ексилз" аман қалу ойынында қола колосспен бейнеленеді. Митра Говардтың "Қара Колосс" романында тікелей пайда болады, онда ол Хоражданың ханшайымы Ясмеламен сөйлесіп, оны қауіпті сәтте жетелейді. Митраның араласуы Конанның мансабына елеулі әсер етеді. Ол бұрын "қырғыншылар" тобынан артық командалық құрамын басқармаса да, он мыңдаған сарбаз қатысқан тарихи маңызды шайқаста жеңіске жеткен генерал ретінде танылады. Конанның мансабында көптеген жетістіктер мен сәтсіздіктер болғанымен, бұл патша болуға қадам болды. Митраның пікірінше, Конан Гибориан патшалықтарының жауынан жеңілуге ең лайықты кандидат болған.

Скелос

Скелос "Қара шеңбердің адамдары", "Аждаһаның сағаты" және "Қараның тоғаны" өлеңдік кіріспесінде еске алынады. Ол өлімнің зұлым құдайы, және көптеген осындай құдайлар сияқты, мысалы Один, ол даналық пен біліммен байланысты. Конан дәуірінде мальтеистер мен некроманттардың қасиетті кітабы "Скелос кітабы" деп аталады, оның авторы – соқыр Вател. Грек мифологиясындағы соқыр болжаушы Тиресиас, өлгендер әлемі – Хадеспен тығыз байланысты болған. Гомердің "Одиссеясында" Одиссей Тиресиас көлеңкесімен ақылдасу үшін Хадестің алды – Кимерияға сапар шегеді. Ватлен – бұл шындығындағыда вулкандық тау, ол Конан әлеміндегі Стигияның астанасы Люксор орналасқан жерде жатыр. "Аждаһаның сағаты" романында Ораст Скелос дұғасымен Ксальтотунды қайта тірілтеді, "Атлантида жас болғанда ежелгі", яғни Стигиядан да әлдеқайда көне, тіпті Сетке табынудан бұрынғы заманнан келген. "Алтын бас сүйектің қарғысы" атты Куль хикаясында қара жұлдыз Ротатқа табынған бейне, күлімсіреген бас сүйектей көрінеді. Осы хикаяда "Скелос кітабының" ертерек нұсқасы айтылады. Ротаттың құдайы "Алмаз бен Ақсақал" романында Тюрон табынған есімсіз құдаймен бірдей. Скелос – осы ұлы есімсіздің бір жағы.