Кіріспе
Американдық автор (1906–1936)
Роберт Эрвин Говард (22 қаңтар 1906 – 11 маусым 1936) – американдық жазушы, түрлі жанрлардағы бульварлық көркем әдебиеттің авторы. Ол Конан-варвар кейіпкерін жасады және «қылыш пен сиқыр» жанрының негізін қалаушысы саналады. Говард Техас штатында туып өскен. Өмірінің көп бөлігін Кросс-Плейнс қаласында өткізді, ал кейде жақын орналасқан Браунвудта да болды. Оқуға құштар және зиялы бала болған Говард, бокс спортына да қызығушылық танытты және жасөспірім шағында дене шынықтырумен айналысып, кейін әуесқой бокспен шұғылданды. Тоғыз жасынан бастап ол оқиғалы әдебиет жазушы болу арманымен өмір сүрді, бірақ 23 жасқа келгенге дейін нағыз табысқа жете алмады. Содан кейін, 30 жасында өзіне-өзі қол жұмсағанға дейін, Говардтың туындылары көптеген журналдарда, басылымдарда және газеттерде жарияланды, ол бірнеше қосалқы жанрда шеберлік танытты. Оның ең үлкен жетістігі өлімінен кейін болды. 1934 жылы Конан романы жарық көруге аздап қалғанмен, Говардтың әңгімелері оның өмірлік кезеңінде жинақталған емес. Оның шығармаларының негізгі жарияланым алаңы – «Жасырын әңгімелер» журналы болды, онда Говард Конан-варварды жасады. Конан және оның басқа да кейіпкерлері арқылы Говард қазіргі «қылыш пен сиқыр» жанрының қалыптасуына үлкен үлес қосты, көптеген ізбасарларды тудырып, фантастика саласында зор ықпал етті. Говард бүгінгі күнге дейін көп оқылатын автор болып табылады, оның ең үздік туындылары әлі де қайта басылып шығарылуда және ол барлық уақыттағы ең көп сатылатын фантастикалық жазушылардың біріне айналды. Говардтың өзіне-өзі қол жұмсауы және оны қоршаған жағдайлар оның психикалық денсаулығы туралы әртүрлі болжамдарға әкелді. Оның анасы өмір бойы туберкулезбен ауырған, ал оның комаға түскенін және оянуы күтпестен екенін білгеннен кейін, ол ас үй терезесінің сыртында тұрған машинасына шығып, жүргізуші орнында отырып, өзіне оқ атқан. Ол сегіз сағаттан кейін қайтыс болды.
Алғашқы жылдар
Хауард 1906 жылғы 22 қаңтарда Техас штатының Пистер қаласында, саяхатшы дәрігер доктор Исаак Мордекай Хауард пен оның әйелі Хестер Джейн Эрвин Хауардтың жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Оның балалық шағы Техастың түрлі шағын қалалары мен дамып келе жатқан кенттерінде көшпенділікпен өтті: Dark Valley (1906), Seminole (1908), Bronte (1909), Poteet (1910), Oran (1912), Wichita Falls (1913), Bagwell (1913), Cross Cut (1915) және Burkett (1917). Хауард өскен кезінде ата-анасының арақатынасына жарық кетіп, бұзыла бастады. Хауардтар отбасы ақша таппаумен күресіп, Исаак Хауардтың тез байыту схемаларына инвестиция салғаннан кейін жағдай нашарлаған болуы мүмкін. Осы арада Хестер Хауард өзінің лайықсыз адамға тұрмысқа шыққанына көз жеткізді. Ұзақ уақыт өткен соң, олар ашық түрде ұрыса бастады. Хестер Исаактың ұлдарымен араласуын қаламады. Ол ұлының рухани өсуіне ерекше ықпал етті. Өзінің жастық шағында түрлі ауруға шалдыққан туыстарына көмектесіп, нәтижесінде туберкулезбен ауырды. Ол ұлына поэзия мен әдебиетке деген терең махаббатты сіңірді, күнделікті өлеңдер оқыды және оның жазуға жасаған әрекеттерін үздіріссіз қолдады. Кейіннен оның өміріндегі басқа да оқиғалар оның прозасына енді. Ол оқу мен білім алуды ұнатса да, мектептің шектеулігі оны мазалады және биліктегі адамдардан жиі көңілі тоқты. Қауіпкерлерді бақылап, олармен күресу тәжірибесі оған әлемде зұлымдық пен жаулардың кең таралғанын көрсетті және физикалық күш пен зорлық-зомбылықтың маңыздылығын үйретті. Жергілікті дәрігердің ұлы болғандықтан, Хауард фермаларда және мұнай өндіріс орындарында болған апаттардан және мұнай өрбуімен байланысты қылмыстың күрт өсуінен туындаған жарақаттар мен зорлық-зомбылықтың салдарына жиі куә болды. Оқ атысу, дарға асу, жанжал және үнді шабуылдары туралы бірінші қолынан жеткен әңгімелер оның Техас штатына тән, қатал көзқарасын қалыптастырды. Спорт, әсіресе бокс, оның құштарлығына айналды. Сол кезде бокс елдегі ең танымал спорт түрі болды және оның мәдени әсері бүгінгіден әлдеқайда зор болды. Джеймс Дж. Джеффрис, Джек Джонсон, Боб Фитцсиммонс және кейін Джек Демпси сол жылдары оған шабыт берген есімдер еді, ол зорлық-зомбылық пен еркектік күресінің барлық түрлерін жақсы көретін адам болып өсті.
Алғашқы жазбалары
Көп оқу, табиғи әдеби дарыны және мұғалімдердің ынталандыруы Говардты кәсіби жазушы болуға жетеледі. Тоғыз жасынан бастап ол әңгімелер жаза бастады, көбінесе викингтер, арабтар, шайқастар мен қанағатсыздық туралы тарихи фантастикалық әңгімелер. Ол кейіннен өзінің туындыларына әсер ететін авторларды біртіндеп анықтады: Джек Лондон және оның реинкарнация мен бұрынғы өмірлер туралы әңгімелері, ең әйгілісі – «Жұлдызды саяхатшы» (1915); Рудьярд Киплингтің субконтиненттегі оқиғалары; Томас Булфинч жинаған классикалық мифологиялық әңгімелер. Говардты достары керемет жадқа ие деп есептейтін, бір-екі рет оқығаннан кейін ұзақ өлеңдерді оңай жаттай алатын қабілетімен таң қалдыратын. 1919 жылы, Говард он үш жасқа толғанда, доктор Говард отбасымен Орталық Техастың Кросс-Плейнс шағын қаласына көшіп келді, және отбасы Говардтың өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Говардтың әкесі қалада үй сатып алып, оған толыққанды жөндеу жүргізді. Сол жылы, әкесі жақын маңдағы колледжде медицина курстарын оқып жатқанда, Говард Нью-Орлеанс кітапханасында отырып, ежелгі Шотландияның байырғы халықтары – пикттерге қатысты аз ғана фактілер мен көптеген аңыздарды қамтитын кітап тапты. 1920 жылы Кросс-Плейнстің шекарасындағы Вестал кенінен мұнай ашылды, және Кросс-Плейнс мұнай өркендеген қалаға айналды. Мұнай байлығын іздеп мыңдаған адам қалаға келді. Жаңа кәсіпорындар бой көтеріп, қылмыс деңгейі де артты. Кросс-Плейнс халқы 1500-ден 10 000-ға дейін жылдам өсті, қала тығырыққа толы болды, жолдар нашарлап, тәртіпсіздік пен қылмыс өршиді, бірақ сонымен қатар жаңа байлығын жаңа мектеп, мұз өндіру зауыты және жаңа қонақүйлер сияқты азаматтық жақсартуларға жұмсады. Говард бұл өркендеуді жек көріп, онымен бірге келген адамдарды ұнатпады. Ол мұнай өркендеуіне жағымсыз қарайтын, себебі оның ерте жылдарындағы үнемі саяхаттаудың себебі осы болған, бірақ бұл оның қалаларға тигізетін әсерімен күшейді. Он бес жасында Говард алғаш рет «Adventure» және оның жұлдызды авторлары Талбот Мунди мен Гарольд Лэмб сияқты журналдарды оқыды. Келесі бірнеше жылда ол түрлі сериал кейіпкерлерін жасады. Көп ұзамай ол «Adventure» және «Argosy» сияқты журналдарға әңгімелерін жібере бастады. Жауапсыздықтар жиналды, оған көмектесетін ешқандай тәлімгер немесе нұсқау болмағандықтан, Говард өзінен-өзі жазуды үйренді, нарықты әдістемелік тұрғыдан зерттеп, әр журналға сәйкес әңгімелерін және стилін бейімдеді. 1922 жылдың күзінде, Говард он алты жасқа толғанда, өзінің жоғары сыныбын аяқтау үшін жақын маңдағы Браунвуд қаласындағы пансионатқа уақытша көшіп барды, оған анасы да ілесіп келді. Браунвудта ол өзінің жасындағы, спорт пен тарихқа ғана емес, жазу мен поэзияға да қызығушылық танытқан достарымен алғаш рет танысты. Олардың ең маңыздылары – Тевис Клайд Смит пен Труетт Винсон өмірге богемиялық және әдеби көзқараспен қарады, бірге әуесқойлық газеттер мен журналдар жазып, өмір мен философия туралы поэзия мен ойларға толы ұзақ хаттар алмастырып, бір-бірінің жазу еңбегін қолдады. Винсон арқылы Говард Браунвуд орта мектебінің газеті «The Tattler»-мен танысты. Говардтың әңгімелері алғаш рет осы басылымда жарияланды. 1922 жылдың желтоқсан айындағы санында «Алтын үміт Рождествосы» және «Батыс – Батыс» атты екі әңгімесі жарық көрді, олар тиісінше алтын және күміс жүлделерді жеңіп алды. Говард 1923 жылдың мамырында орта мектепті бітіріп, Кросс-Плейнске оралды. Туған қаласына оралғаннан кейін, ол күнделікті емен ағаштарын кесіп, отынға айналдыру, салмақ көтеру, қаппен жұмыс істеу және дене шынықтыру жаттығулары сияқты өздігінен жаттығу режимін жасады, нәтижесінде арық жасөспірімнен мықты денелі, қалың бойлы ер адамға айналды.
Кәсіби жазушы
Хауард жасөспірім кезінде Кросс-Плейнс маңында түрлі жұмыстар істеді, олардың бәрін жек көреді. 1924 жылы Хауард Браунвудқа Говард Пейн колледжінде стенография курсын оқуға оралды, бұл жолы анасының орнына досы Линдси Тайсонмен бірге тұрды. Хауард әдебиет курсына түсуді армандады, бірақ белгісіз себептермен оған рұқсат берілмеді. Биограф Марк Финннің пікірінше, әкесі мұндай кәсіби емес білімге ақы төлеуден бас тартқан. Сол жылы Алғыс айту аптасында, көп жылдық қабылдамаулар мен жақындағы қабылдаулардың соңында, ол "Сүңгір мен Тырнақ" атты қысқаша үңгір адамы туралы әңгімені 16 долларға сатты және оны күресіп жатқан "Weird Tales" журналының оқырмандарына таныстырды. Оның көркем әдебиеттегі мансабы басталғаннан кейін, Хауард семестр соңында Говард Пейн колледжінен шығып, Кросс-Плейнске қайтты. Біраз уақыттан кейін, "Гиена" атты тағы бір әңгімесі "Weird Tales" журналында қабылданғаны туралы хабарлама алды. Осы кезеңде Хауард алғаш рет роман жазуға тырысты, ол Джек Лондонның "Мартин Иден" романының үлгісінде жазылған, өмірбаяндық сипаттағы "Құрғақ емендер мен құмды далалар" деп аталды. Романның сапасы орташа болды және автордың өмірінде жарияланбады, бірақ ол жеке ақпараттарымен Говард зерттеушілерін қызықтырады. Бұл романдағы Хауардтың өзінің кейіпкері Стив Костиган, ол болашақта бірнеше рет қолданатын есім. Роман 1928 жылы аяқталды, бірақ оның өлімінен соң ғана жарияланды. "Weird Tales" жариялаған үшін ақы төледі, яғни Хауардтың өз қаражаты болмады. Бұл мәселені шешу үшін ол жергілікті газет "Cross Plains Review"-де мұнай туралы жаңалықтар жазып, бір бағанаға 5 доллар төлем алды. 1925 жылдың шілдесінде ғана Хауард өзінің алғашқы басылған әңгімесі үшін ақы алды. Соған қарамастан, ол сол жылы газеттегі жұмысынан босатылып, төмен жалақыға байланысты жұмыстан кету алдында бір ай поштада жұмыс істеді. Оның келесі жұмысы, "Cross Plains Natural Gas Company"-да ұзаққа созылмады, себебі ол басшысына бағынудан бас тартты. Ол мұнай компаниясында стенограф болып жұмысқа орналасудан бұрын геодезистке көмекші болып жұмыс істеді. Досы Тевис Клайд Смитпен бірге ол өлең жазуға беделді түрде кірісіп, жүздеген өлең жазып, ондаған өлеңін "Weird Tales" және түрлі поэзиялық журналдарда жариялады. Сату нашар болғандықтан және көптеген баспагерлер оның тақырыптарынан бас тартқандықтан, Хауард өлең жазуды өзінің мүмкіндігіне сай емес деп санады және 1930 жылдан кейін аз өлең жазды, оның орнына уақытын қысқа әңгімелерге және жоғары төлем беретін базарларға арнады. Дегенмен, осы тәжірибесінің нәтижесінде оның әңгімелері гипнотикалық, арманды суреттерге толы "назерлі өлеңдер" сипатын алды, сол кездегі көптеген пульп әдебиеттерінен айырылған күш-қуатқа ие болды. "Weird Tales" журналына жаңа әңгімелердің сатылымы сирек болды, бірақ жігерлендірді, көп ұзамай Хауард журналда тұрақты авторға айналды. Оның алғашқы мұқабалық әңгімесі "Wolfshead" болды, ол жиырма жасында жарияланған қасқыр туралы әңгіме. "Weird Tales" журналындағы "Wolfshead" әңгімесін оқығаннан кейін Хауард өзінің жазуына көңілі тоймады. Ол стенографтық жұмысынан шығып, Робертсонның дәріханасында жұмыс істеді, онда аптасына 80 доллар жалақымен сода сатушы болды. Алайда ол жұмыстың өзіне ренжіді және аптаның әр күні соншалықты ұзақ жұмыс істеді, одан ауырып қалды. Ол Неб мұз үйіне барып демалды, оны дәріханада танысқан мұнай кеншісі таныстырды, ішіп, бокс жекпе-жектеріне қатыса бастады. Бұл жекпе-жектер оның өмірінің маңызды бөлігіне айналды; бокс пен жазудың үйлесімі оның көңілі қалмаушылық пен ашуын басады.
Қиындықтар мен қаһармандық
1926 жылдың тамызында Говард дәріханадағы шаршатар жұмысынан кетіп, қыркүйекте Браунудқа бухгалтерлік курсын аяқтауға оралды. 1927 жылдың мамырында қызылшаға шалдыққаннан кейін үйіне оралып, курсты қайтадан оқуға мәжбүр болғаннан соң, Говард емтихандарын тапсырды. Тамыз айында ресми диплом алу күтіп, ол жазуға қайта оралды, соның ішінде "Көлеңкелі патшалық" туындысын қайта жазды. Ол оны тағы да тамыз айында қайта жазып, қыркүйекте "Weird Tales" журналына жіберді. Бұл әңгіме Эдгар Аллан По, А. Мерит және Х.П. Лавкрафт сияқты жазушылар анықтаған "ерекше әңгіме" жанрындағы қорқынышты әдебиет концепциясымен тәжірибе жасау болды, ол фантастика, қорқыныш және мифология элементтерін тарихи романтика, әрекет және қылышпен бұрын-соңды көрінбеген тақырыптық үйлесімдерге біріктірді, бұл жаңа стиль ақырында "қылыш пен сиқыр" деп аталды. Конан сияқты Говардтың кейінгі батырларының варварлық алғы құрметі болған Кулл кейіпкері бар бұл әңгіме 1929 жылдың тамызында "Weird Tales" журналында жарияланып, оқырмандардың ыстық ықыласына бөенді. "Weird Tales" редакторы Фарнсворт Райт осы әңгімені 100 долларға сатып алды, бұл Говардтың сол кездегі бір әңгіме үшін алған ең көп ақысы болды, содан кейін бірнеше Кулл әңгімелері жарық көрді. Дегенмен, екеуінен басқа барлығы қабылданбады, бұл Говардты осы серияны жалғастырудан бас тартуға итерді. 1928 жылдың наурыз айында Говард "Аргоси" журналынан қабылданбаған әңгімені қайта жіберіп, "Weird Tales" журналына ұсынды. Нәтижесінде "Қызыл көлеңкелер" басылымы жарық көрді, онда қаһарлы пуритандық қаһарман Соломон Кейн бейнеленген. 1928 жылдың тамызында "Weird Tales" журналында жарияланған бұл кейіпкер оқырмандар арасында үлкен сәттілікке ие болды және бұл Говардтың кейіпкерлерінің екі әңгімеден астам серияны жариялауға қол жеткізген алғашқысы болды (1928–32 жылдар аралығында жеті Соломон Кейн әңгімесі жарық көрді). Журнал Соломон Кейн әңгімесін Куллдан бұрын жариялағандықтан, оны "қылыш пен сиқыр" жанрының алғашқы жарияланған үлгісі деп санауға болады. 1929 жыл Говардтың "Weird Tales" журналынан басқа, басқа да арзан әдебиет нарықтарына қадам басқан жылы болды. Ол басқа журналға сатқан алғашқы әңгімесі – "Жүлде сарынындағы көрініс", боксқа қатысты арбалы оқиға, ол "Ghost Stories" журналында жарияланды. Сол жылдың шілдесінде "Аргоси" ақыры Говардтың "Көшедегі қорқыныш" әңгімесін жариялады, ол да боксқа қатысты оқиға болды. Тал бекіре, екі жұдырықты теңізші, басында тас, кейде алтын жүрегі бар Костиган түрлі экзотикалық теңіз порттары мен приключениелік жерлер арқылы бокспен айналыса бастады, ол "Fight Stories" журналында соншалықты танымал болды, сол редакторлар Костиганның қосымша эпизодтарын олардың бауырлас журналында қолдана бастады – "Action Stories". Сериал Говардтың әзіл-сықақ пен (сенімсіз) бірінші тұлғада баяндауын қайтаруын көрсетті, дәстүрлі аңыз бен лас комедияның үйлесімі болды. "Fight Stories" журналына сатылатын әңгімелер Говардқа "Weird Tales" сияқты тұрақты нарық берді. Қазір оның шығармаларын тұрақты түрде сатып алатын нарықтардың нығаюымен Говард колледж сабақтарын тастап, ешқашан тұрақты жұмыс істемейтін болды. Жиырма үш жасында, Техастың шұрақты жерінен ол толық уақытты жазушыға айналды; ол жақсы ақша таба бастады және әкесі оның жетістіктерімен мақтана бастады, тіпті оның еңбектерінің бірнеше данасын сатып алу туралы айтпаған да жөн. Говардтың "Келттік кезеңі" 1930 жылы басталды, ол кельт тақырыптары мен өзінің ирландтық тегіне қызығушылық танытты. Ол бұл құлшынысын 1927 жылдың жазында Остинде танысқан досы Харольд Прейспен бөлісті; Говардтың Прейске және Клайд Смитке жазған хаттарында ирландтыққа қатысты көптеген материалдар мен талқылаулар бар. Говард өзіне аздап гэль тілін үйреніп, отбасы тарихының ирландтық бөліктерін зерттеді және ирландтық кейіпкерлер туралы жаза бастады. Турлогх Дубх О'Брайен және Кормак Мак Арт осы уақытта жасалды, бірақ ол соңғысының әңгімелерін сата алмады. 1930 жылы Фарнсворт Райт "Oriental Stories" атты жаңа журналды іске қосқанда, Говард қуанды, себебі бұл жерде ол тарих, шайқас және экзотикалық мистика тақырыптарында еркін әрекет ете алатын орын болды. Журналдың төрт жылдық өмірінде ол өзінің ең жақсы әңгімелерін жазды, Орта және Таяу Шығыстағы Орта ғасырлар мен ерте Ренессанс кезеңіндегі соғыс пен зорлық-зомбылықтың күңгірт суреттемелерін жасады, олар тіпті оның ең жақсы Конан әңгімелерімен де тарихи кеңістігі мен сән-салтанатымен бәсекелеседі. Турлогх Дубх О'Брайен және Кормак Фицджеффри сияқты сериялық кейіпкерлерден басқа, Говард Римнің құлауынан бастап он бесінші ғасырға дейінгі әр түрлі кезеңдерді бейнелейтін түрлі аңыздарды сатты. Журнал 1934 жылы экономикалық дағдарыс салдарынан жабылды, Говардтың осы нарыққа бағытталған бірнеше әңгімелері сатылмаған күйде қалды.
Лавкрафт шеңбері
1930 жылдың тамызында Говард «Weird Tales» журналына хат жазып, Х.П. Лавкрафттың «Қабырғадағы егеуқырлар» повесінің жақында қайта басылған нұсқасын жоғары бағалады және ондағы кейбір сирек кездесетін гэль тіліндегі сілтемелерді талқылады. Редактор Фарнсворт Райт хатты Лавкрафтқа жіберді, ол Говардқа жылы жауап берді, көп ұзамай екі «Weird Tales» ардагері Говардтың өмірінің соңына дейін жалғасқан қарқынды хат алмасуға кірісті. Осының нәтижесінде Говард тез арада «Ловкрафт шеңберінің» мүшесіне айналды – бұл жазушылар мен достардың тобы, барлығы Х.П. Лавкрафттың (өмірінде 100 мыңнан астам хат жазған) ауқымды хат алмасуы арқылы байланысты. Ол көптеген ойлы достарын бір-бірімен таныстыруға және оларды әңгімелерімен бөлісуге, бір-бірінің ойлап тапқан фантастикалық элементтерін пайдалануға және целлюлоза саласында бір-біріне сәттілік тілеуге шақырды. Уақыт өте келе, бұл хат алмасушылар тобы «Инклингтер», «Блумсбери тобы» және «Битс» сияқты әдеби кеңестермен бәсекелесіп, аңызға толы беделге ие болды. Говард сүйікті Оңтүстік-Батысының тарихы туралы Лавкрафтқа ұзақ түсіндірмелері үшін «Екі мылтықты Боб» деген лақап атқа ие болды. Ал келесі жылдары ол Лавкрафттың қорқынышты әңгімелердегі Ктулху мифологиясына бірнеше маңызды элементтер қосты («Қара тас» повесінен бастап, оның мифологиялық әңгімелеріне «Кейнн на Хедленд», «Түннің балалары» және «Ашурбанипал оттары» кірді). Ол сондай-ақ Кларк Эштон Смит, Август Дерлеф және Э. Хоффман Прайс сияқты басқа «Сырлы әңгімелер» жазушыларымен хат алмасты. Говард пен Лавкрафт арасындағы хат алмасуда Говардтың шығармаларында жиі кездесетін варварлық пен өркениет туралы ұзақ пікірталас болды. Говард өркениеттің ішкі сыбайлас жемқорлыққа және нәзіктікке бейім деп санады. Бұл көзқарасы оның «Қара өзеннің арғы жағында» повесінен алынған атақты сөзінде былай делінген: «Варварлық – адамзаттың табиғи жағдайы. Өркениет – табиғи емес. Бұл жағдайдың қалауы. Варварлық соңында жеңіске жетеді». Лавкрафт керісінше, өркениетті адамзат жетістігінің шыңы және алға жылжудың жалғыз жолы деп есептеді. Говард «цивилизацияланған» көшбасшылардың азаматтарға қатысты тарихи құқық бұзушылықтарын атап көрсетті. Говард бастапқыда Лавкрафтқа мойынсұнып, бірақ бірте-бірте өзінің көзқарасын білдірді, тіпті Лавкрафттың пікірлерін сынай бастады. Ұлы депрессия басталғанда көптеген целлюлоза базарлары кестелерін қысқартты немесе толығымен жабылды. Говард нарықтан кейін нарық құлап, жоғалып бара жатқанын көрді. «Weird Tales» екі айда бір рет шығатын басылымға айналды, ал «Fight Stories», «Action Stories» және «Strange Tales» сияқты журналдар жабылды. Говард 1931 жылы «Farmer's National Bank» банкротқа түскенде және тағы бір банкке ауысқаннан кейін, ол да банкротқа түскенде, оның жинақтары жойылғанда одан да көп зиян шекті. 1932 жылдың басында Говард Техас штатының айналасына жиі сапар шекті. Ол штаттың оңтүстік бөлігін аралап, өзінің сөздерімен айтқанда, «тортилья, энчилада және арзан испан шараптарын көтерме саудада тұтынумен» айналысты. Фредериксбургте, жаңбырлы тұманнан көлеңкелі төбелерді көріп, ол қиялға салынған Кимерия жерін ойлап тапты. Ақпан айында Миссионда болған кезде ол «Кимерия» поэмасын жазды. Сонымен қатар, осы сапар кезінде Говард Конан кейіпкерін алғаш рет ойлап тапты. Кейінірек, 1935 жылы Говард Кларк Эштон Смитқа жазған хатында Конанның «бірнеше жыл бұрын Рио-Гранде өзенінің төменгі жағындағы шағын шекаралық қалашықта тоқтаған кезде менің санама келгенін» мәлімдеді. Алайда кейіпкерді жасауға тоғыз ай уақыт кетті. Говард бастапқыда 1931 жылдың қазанында аяқтаған, 1932 жылдың маусым айында «Strange Tales» журналында жарияланған өткен өмір тақырыбындағы әңгімесінде «Конан» есімін Gael reaver үшін қолданған. Кейіпкер «Кром» құдайына ант берсе де, бұл оның атақты жалғастырушы кейіпкермен жалғыз байланысы. Ол үйіне оралған соң идеясын дамытып, жаңа әлемді – өзінің Гибориан дәуірін – ойлап тапты және оны әр түрлі елдермен, халықтармен, жәндіктермен және сиқырмен толтырды. Говард тарихты жақсы көретін, тарихи оқиғаларды жазуды ұнататын. Алайда, таза тарихи жағдай үшін қажетті зерттеулер оған тұрақты түрде айналысып, өмір сүру үшін көп уақыт қажет етті. Гибориан дәуірі, оның әртүрлі жағдайлары шынайы жерлер мен тарих дәуірлеріне ұқсас, оған осындай проблемаларсыз фантастикалық тарихи көркем әдебиет жазуға мүмкіндік берді. Ол өзінің әлемін жасауда Томас Балфинчтің 1913 жылғы «Мифология шежіресі» кітабынан шабыттанған болуы мүмкін, онда тарихтан және аңыздан алынған әңгімелер бар, соның ішінде Говардтың жұмысына тікелей әсер еткен көптеген әңгімелер бар. Тағы бір ықтимал шабыт – Г.К. Честертонның «Ақ жылқының балладасы» және Честертонның «аңыздың ғасырларды араластыруымен сезімді сақтауы – аңыздың басты құндылығы» деген тұжырымы. Наурыз айына қарай Говард жарияланбаған «Кулл» повесін «Менің білегіммен билеймін!» деп қайта өңдеп, одан бірінші Конан повесін жасады. Оқиғаның негізгі желісі – варвардың өркениетті елдің патшасы болғаны және оны өлтіруге жасалған қастандық. Алайда, ол бір жұптың махаббатына қатысты толық қосымша сюжетті алып тастап, оның орнына мистикалық элементі бар жаңа сюжет құрды; повесть «Қылыштағы Феникс» деп аталды, осы жаңа сюжеттен алынған элемент. Говард дереу екі Конан повесін жазды. Біріншісі – «Мұз алыптың қызы», бұл Аполлон мен Дафна туралы грек мифінің инверсиясы, Конанның өмірінде ертерек оқиға. Алғашқы үш повестің соңғысы – «Шырақтағы Құдай», ол үш нұсқадан өтті және көптеген Конан повестеріне қарағанда баяу дамыды. Бұл – сыбайлас жемқорлыққа толы шенеуніктермен толтырылған детективтік оқиға және Конанның өркениетке енгізілуі, сонымен қатар оның өркениетті кейіпкерлерден де адал екенін көрсетеді. Айдың соңына дейін ол алғашқы екі повесті «Weird Tales» журналына бірге, ал үшіншісі бірнеше күннен кейін жіберді. Осы үш повесть аяқталғаннан кейін ол өзінің әлемін егжей-тегжейлі сипаттау үшін «Гибориан дәуірі» атты эссе жазды. Бұл эссе төрт нұсқада жазылды, екі беттік жоспардан басталып, 8000 сөздік эссемен аяқталды. Говард оған екі сурет салынған картаны және «Гибориан дәуірінің әртүрлі халықтары туралы ескертпелер» атты қосымша қысқа мақала қосты. 1932 жылдың 10 наурызындағы хатында Фарнсворт Райт «Мұз алыптың қызын» қабылдамады, бірақ «Қылыштағы Феникс» повесінде «шынайы қасиеттер» бар екенін атап өтті және өзгерістерді ұсынды. «Шырақтағы Құдай» да қабылдамады, сондықтан Конанның ұры ретінде қатысатын төртінші повесі синопсис кезеңінде тасталды. Говард бұрынғы сәтсіз кейіпкерлермен болғандай, Конан тұжырымын тастамай, Фарнсворт Райттың пікірлерін ескере отырып және эссесінен материалдарды қосып, «Қылыштағы Феникс» повесін қайта жазды. Осы қайта жазу және келесі Конан повесі «Пілінің мұнарасы» ешқандай қиындықсыз сатылды. Говард алғашқы басылымға дейін тоғыз Конан повесін жазды. Конан алғаш рет 1932 жылдың желтоқсанында «Weird Tales» журналында жарияланды және оның сәттілігі соншалық, Говард 1933 жылдан 1936 жылға дейін журналда он жеті Конан повесін жариялай алды. Говард алғашқы повестерінен кейін Конаннан қысқа үзіліс жасады, кейін 1933 жылдың ортасында оған қайта оралды. Бұл повестер, оның «орталық кезеңі», әдеттегідей және серияның ең нашар повестері деп есептеледі. «Айдың көлеңкесіндегі темірлер» сияқты повестер көбінесе Конан қираған руиндерде монстрден құтқарылған әйелді құтқарады. Егер бұрынғы Конан повестері үш немесе төрт нұсқадан өткен болса, осы кезеңдегі кейбіреулері тек екі нұсқадан ғана тұрды, соның ішінде соңғы нұсқасы. «Үйдегі ұрылар» – бір нұсқада аяқталған жалғыз Конан повесі. Бұл повестер оңай сатылды және оларға «Weird Tales» журналының мұқабасында бірінші және екінші Конан повесі кірді, «Қара коллосс» және «Xuthal of the Du...».
Жаңа нарықтар
1933 жылдың көктемінде Говард агент ретінде бұрынғы пульп жазушысы Отис Адельберт Клайнмен жұмыс істей бастады. Клайн оны басқа жанрларда жазуға тырысуға ынталандырды, осылайша нарықтарды кеңейтуге көмектесуді мақсат етті. Клайнның агенттігі Говардтың әңгімелеріне орын табуда табысқа жетті, тіпті Говард өзіндік маркетинг жасағанда қабылданбаған туындыларын да жариялады. Дегенмен, Говард Weird Tales журналына тікелей сатуын жалғастырды. Говард 1932 жылғы Weird Tales журналының мамыр айындағы санында жарияланған "The Horror from the Mound" атты алғашқы "Weird Western" әңгімелерінің бірін жазды. Бұл жанр оның ертедегі "ерекше" әңгімелері (қорқыныш пен фантастика үшін сол кездегі термин) мен кейінгі батыс әңгімелері арасында байланыс құрады. Ол детективтік әдебиет жазуға тырысты, бірақ детективтік оқиғаларды оқуды ұнатпады және оларды жазуға құштар болған жоқ; осы жанрда сәттілікке жете алмады. Конан жаратылғаннан бергі жылдарда Говард Техас және Американың оңтүстік-батысының тарихы мен фольклорына қызығушылық танытты. Оның Х.П. Лавкрафқа жазған көптеген хаттары оннан астам беттен тұрды, онда Азамат соғысының қарт ардагерлері, Техас рейнджерлері және пионерлерден естіген әңгімелерімен толы болды. Оның Конан әңгімелерінде батыс элементтері көріне бастады, ең айқын мысалдары – "Beyond the Black River", "The Black Stranger" және аяқталмаған "Wolves Beyond the Border". 1934 жылға қарай Ұлы депрессиядан зардап шеккен нарықтардың бір бөлігі қалпына келді, бірақ Weird Tales Говардқа 1500 доллардан астам төлем жасауды кешіктірді. Сондықтан автор ерекше әңгімелер жазуын тоқтатып, осы өсіп келе жатқан құмарлығына көшті. Говардтың өміріндегі ең коммерциялық сәтті сериясының біріншісі 1933 жылдың шілдесінде басталды. "Mountain Man" – Брекинридж Элкинс әңгімелерінің біріншісі, оның бұрынғы Sailor Steve Costigan әңгімелерімен ұқсас стильдегі күлкілі батыс әңгімелері, және Говардтың өзінің ашайыңқы, карикатуралық бейнесін басты кейіпкер ретінде бейнелейді. Техастың "үлкен әңгіме" дәстүрінде жазылған бұл әңгіме алғаш рет 1934 жылғы наурыз-сәуір айларында Action Stories журналында жарық көрді және үлкен сәттілікке ие болды, соның салдарынан басқа журналдар Говардтан ұқсас кейіпкерлерді сұрады. Говард Argosy үшін Пайк Беарфилдті, ал Cowboy Stories үшін Бакнер Дж. Граймсті жасады. Action Stories Говардтың қайтысынан кейін де, әр санында жаңа Элкинс әңгімесін жариялауды жалғастырды. Клайнның ұсынысымен ол Брекинридж Элкинс романының құрамында бар қысқа әңгімелер мен жаңа материалдан тұратын "A Gent from Bear Creek" романын жазды. Конан – Говардтың Техастағы достарымен сөйлескен жалғыз кейіпкері және олардың қызығушылық танытқан жалғыз кейіпкері болды. Брекинридж Элкинс және оның әңгімелеріндегі басқа кейіпкерлер Говард үшін тым жақын болғандықтан, олар туралы ашық әңгімелесуге ыңғайлы болмады. 1936 жылдың көктемінде Говард Spicy Adventure Stories журналына "spicy" әңгімелер сериясын сатты. "Spicy" журналдар сол кездегі жұмсақ порнография деңгейіне жақын оқиғаларды ұсынды, бірақ қазір романдық романдарға ұқсас. Говард "bubby twisters" деп атаған бұл әңгімелерде Wild Bill Clanton кейіпкері болды және Sam Walser псевдонимімен жарияланды.
Novalyne Price (Новалин бағасы)
Говардтың өмірінде тек бір ғана сүйіктісі болған, ол – Новалин Прайс. Прайс – Говардтың ең жақсы достарының бірі, Тевис Клайд Смитпен бұрынғы қарым-қатынаста болған, оны орта мектептен білген және олардың арасы үзілген соң да достықтарын сақтап қалған. Ол Говардпен 1933 жылдың көктемінде, Говард Смиттен анасын Браунвуд клиникасына апарып келген соң кездескен. Говард пен Смит Прайс фермасына барды, ал Смит достарын бір-бірімен таныстырды. Прайс жазушы болуді армандаған, бұрын Смиттен Говард туралы естіген және оны жеке кездесуге асыққан. Бірақ ол күткендей болмады. Ол алғашқы кездесуі туралы күнделігіне былай деп жазды: «Ол жазушы еді! Ол ма? Бұл сенуге келмейтін нәрсе. Ол жазушы киінгендей киінбеген еді». Олар бір-бірінен ажырасып, бір жылдан астам уақыт көрмеді. 1934 жылдың соңында Прайс туысы, ағылшын тілі кафедрасының меңгерушісі арқылы Кросс Плейнс орта мектебінде мұғалім болып жұмысқа орналасты. Жаңа әріптестерімен сөйлескенде, ол оны «езуандыққа» және «есі дұрыс емес» деп айыптаудан қорғады, содан кейін үйіне телефон соғып, хабар қалдырды. Оған жауап келмегендіктен, ол бірнеше рет тағы да қоңырау шалды. Прайс Хестер Хауард телефон қоңырауларын тоқтатып қойғаннан кейін Говардтың үйіне жеке барып келді. Қала ішінде бір айналып келгеннен кейін, олар алғашқы кездесулерін ұйымдастырды. Келесі екі жылдың көп бөлігінде олар кездесіп, жазу, философия, тарих, дін, қайта туу және тағы басқа көптеген мәселелерді талқылады. Екеуі де үйленуді ойлады, бірақ бір уақытта емес. 1935 жылдың ортасында Прайс шамадан тыс жұмыс істегеннен ауырып қалды. Оның дәрігері, Говардтың әкесінің досы, оған қарым-қатынасты аяқтап, басқа штатта жұмыс іздеуді кеңес берді. Осы кеңеске келіскенімен, босатылғаннан кейін көп ұзамай Говардпен кездесті. Бірақ Говард анасының денсаулығымен алаңдап, оған қажетті көңіл бөлмеді. Олардың қарым-қатынасы ұзаққа созылмады. Өзінің ешкіммен байланысы жоқ деп есептеген Прайс Говардтың ең жақсы достарының бірі, Труэтт Винсонмен кездесе бастады. Говард пен Труэтт Нью-Мексикоға бір апталық сапарға шыққанда (осы сапар кейіннен «Қызыл тырнақтар» атты соңғы Конан әңгімесіне шабыттандырды) олардың қарым-қатынасын білді. Жады мен жазу қабілетін жақсарту үшін Прайс күнделікті әңгімелерін жазып, Говардпен өткізген уақытының құпия жазбасын сақтап қалды. Бұл жылдардан кейін, ол олардың қарым-қатынасы туралы «Жалғыз баққан» атты кітап жазғанда пайдалы болды, ол 1996 жылы Говард рөлінде Винсент Д’Онофрио және Прайс рөлінде Рене Зеллвегер қатысқан «Барлық әлемнің кеңдігі» фильмінің негізі болды.
Өлім
1936 жылға қарай Говардтың жазған барлық көркем әдебиеттері дерлік вестерндерге арналды. «Bear Creek-тен келген джентльмен» романын Герберт Дженкинс Англияда жариялауға тиіс еді, және барлық мәліметтер бойынша ол, соңғысынан шығып, беделді кітап нарығына еніп жатқандай көрінді. Дегенмен, Говардтың өмірі ерекше қиындыққа толы болды. Оның барлық жақын достары үйленіп, мансаптарына берілді, Новалин Прайс Крос-Плейнстен аспирантураға кетті, ал оның ең сенімді нарығы – «Таңғажайып әңгімелер» төлемдерін жасаудан қалып қойды. Оның отбасы да күйреп бара жатты. Анасы ондаған жылдар бойы туберкулезбен ауырып, соңында өлімге жақындады. Үйде күтім көрсететін қызметкерлердің үнемі кедергі келтіруі, оның күтімі үшін түрлі санаторийлерге жиі сапарлар Говардқа жазуды дерлік мүмкін емес етті. Кейіннен Говардтың жоспарлары туралы да белгілі бір көріністер болды. 1935-1936 жылдары бірнеше рет анасының денсаулығы нашарлаған сайын, ол әкесіне өзін-өзі өлтіруді жоспарлап отырғаны туралы ишара жасады, бірақ әкесі сол кезде түсінбеді. «Мен жеткілікті ұзақ өмір сүрдім: менің өмір салтым сарғыш жапыраққа айналды, және қартайған шақта маған құрмет, махаббат, бағыну, достарымның тобы сияқты нәрселер күтпеуім керек, бірақ олардың орнына қарғыс, қатты емес, бірақ терең, ауыз құрметі, демі, кедей жүректі жоққа шығаруға және батылдық танытуға шақыратын нәрселер керек». 10 маусымда ол Браунвудқа барып, бүкіл отбасы үшін жерлеу учаскесін сатып алды. Өзін-өзі өлтіруге бір күн бұрын, әкесі анасының ақыры қайтыс болғанын растағанда, ол әкесі кейін қайда баратынын сұрады. Айзек Говард ұлы барса, сонда баратынын айтты, ол Крос-Плейнстен кетуге ниетті деп ойлады. Мүмкін, Говард әкесі онымен бірге отбасылық өмірін аяқтауға қосылады деп ойлаған шығар. 1936 жылдың маусым айында Хестер Говард соңғы рет комаға түскенде, оның ұлы әкесімен және отбасының достарымен бірге аз ұйықтады, көп кофе ішті және көңілі күйзелді. 1936 жылдың 11 маусымында Говард анасының медбикесі, Грин ханымнан анасы есін жинай ма деп сұрады. Ол «жоқ» деп жауап бергенде, ол машинасына қарай жүгіріп, қолғап қорапшасынан тапаншаны алып, өзін басына атып өлтірді. Ол сегіз сағаттан кейін қайтыс болды. Үш негізгі пікір бар: бірі Говард Эдип кешенінен немесе осыған ұқсас нәрседен зардап шеккенін айтады; екінші пікір Говард ауыр депрессиядан зардап шеккенін көрсетеді; үшінші пікір Говардта ешқандай бұзылыс болмаған және оның өзін-өзі өлтіруі стреске қалыпты реакция болды.
In the weeks before his suicide, Howard wrote to Kline giving his agent instructions of what to do in case of his death, he wrote his last will and testament, and he borrowed a .380 Colt Automatic from his friend Lindsey Tyson. On June 10, he drove to Brownwood and bought a burial plot for the whole family. On the night before his suicide, when his father confirmed that his mother was finally dying, he asked where his father would go afterwards. Isaac Howard replied that he would go wherever his son went, thinking he meant to leave Cross Plains. It is possible that Howard thought his father would join him in ending their lives together as a family. In June 1936, as Hester Howard slipped into her final coma, her son maintained a death vigil with his father and friends of the family, getting little sleep, drinking huge amounts of coffee, and growing more despondent. On the morning of June 11, 1936, Howard asked one of his mother's nurses, a Mrs. Green, if his mother would ever regain consciousness. When she told him no, he walked out to his car in the driveway, took the pistol from the glove box, and shot himself in the head. He died eight hours later, Three main points of view exist: some have declared that Howard suffered from an Oedipal complex or similar; another viewpoint is that Howard suffered from major depressive disorder; the third view is that Howard had no disorders and his suicide was a common reaction to stress.
Санаты
Говардтың нәсіл және нәсілшілдікке қатысты көзқарасы пікірталас тудырады. Говард нәсілді физикалық сипаттамалар мен мотивацияны қысқаша білдіру үшін пайдаланды. Ол кейде қарапайымдық үшін нәсілдік стереотиптерді де қолданған. Сонымен қатар, ол болашақ қақтығыстарда кім жеңсе де, бұл жеңіс уақытша ғана болатынына сенді. Мысалы, "Түнгі қанаттар" шығармасында Говард былай деп жазады:
Говард жасы ұлғайған сайын түрлі әсерлерге байланысты нәсілшілдік көзқарастарынан бас тартып, өзгерді. Кейінгі туындыларында қара нәсілді кейіпкерлермен қатар, еврейлер сияқты басқа да азшылық топтары жиі кездеседі. Говардтың нәсілге қатысты көзқарастары тұрғысынан маңызды туындылар – "Қара Қанаан" және "Соңғы ақ адам", оларда ақ басты кейіпкерлер қара нәсілділермен, олардың қаталдығымен сипатталатын соғыста бейнеленген. Говард өз заманы мен орнына қарамастан феминистік көзқарастарға ие болды және оларды жеке және кәсіби өмірінде қолдады. Говард достары мен әріптестеріне әйелдердің жетістіктері мен қабілеттерін қорғап хаттар жазды. Говардтың көркем шығармаларындағы күшті әйел кейіпкерлерінің қатарында протофеминист Dark Agnes de Chastillon ("Қылыш қолданған әйел", 1932–1934 жж.); ерте заманғы пират Хелен Таврел ("Пираттар аралының апаты", 1928), екі пират және Конанның серіктері Белит ("Қара жағалаудың патшайымы", 1934) және Қызыл бауырластықтың Валериясы ("Қызыл тырнақтар", 1936); сондай-ақ украиндық жалдамалы әскері Қызыл Соня Рогатинодан ("Құбыжықтың көлеңкесі", 1934).
Физикалық
Физикалық тұрғыдан Говард бойы биік, денесі мықты болған. Оның жүзі жұмсақ, дөңгелек, дауысы жұмсақ әрі терең еді. Э. Хоффман Прайс 1934 жылы Говардпен алғаш кездескен кезде "нақты адамның және осы қызықты әңгімелерде көрініс берген адамның екі бейнесін біріктіруге тырысып жатты. Бұл синтез ешқашан орындалмады. Ол хаттарында естілетін қиял мен поэзияға толы болды, және жарияланған көптеген туындыларында оның жарық көргені байқалды, бірақ әдетте жазушыларда болатындай, оның сыртқы келбеті оның ішкі әлемін жасырды. Оның беті әлі бұрыштарға қатаңдамаған, жас бала сияқты көрінетін, көк көздері сәл ілгері шығып тұрды, олардың кең ашықтығы оның өткір зиялылығы мен шапшаң қиялын көрсетпеді. Алғашқы көрініс – күшті, мықты, дөңгелек бетті, мейірімді және біршама жайлы көрінетін адам."
Демалыс уақыты
Хауард басқа адамдардың әңгімелерін тыңдауды ұнататын. Бала кезінде ол отбасы мүшелерінің айтқан әңгімелерін тыңдап, ересек болған соң әңгіме айтуға дайын үлкен адамдардан әңгімелер жинады. Говардтың ата-анасы екеуі де әртүрлі дағдымен әңгіме айтушылар болған және ол ХХ ғасырдың басында Техаста өсті, онда қиянат әңгімелер айту стандартты ойын-сауық түрі болған. Говардтың өзі де табиғи әңгіме айтушы еді, кейіннен кәсіби әңгіме айтушыға айналды. Бұл факторлардың жиынтығы Говардтың фактілерді әшекейлеп айтуына себеп болды, ол алдау ниетімен емес, жақсы әңгіме үшін жасаған. Бұл Говардтың өзін түсіну мақсатымен оның еңбектерін және хаттарын оқитын өмірбаяндар үшін қиындық тудыруы мүмкін. Говардтың өте жақсы есте сақтау қабілеті болды және бірнеше рет оқығаннан кейін ұзақ өлеңдерді жаттай алатын. 1932 жылы Говард машина сатып алғаннан кейін, ол достарымен Техас және көршілес штаттарға үнемі саяхаттар жасады. Лавкрафқа жазған хаттарында ол саяхаттарында кездескен тарих және география туралы да ақпарат берген. Говард бокспен шұғылданып, оның жанкүйері болды, сондай-ақ ауыр атлетикамен әуестенді.
Жазу
Роберт Э. Говард библиографиясы
Говардтың алғаш рет жарияланған өлеңі – "Теңіз" – 1923 жылдың басындағы жергілікті газет "Бейлор Біріккен мәлімдемесінің" санында жарық көрді. Оның алғашқы жарияланған әңгімесі "Найза мен азу тісі" болды, ол 1924 жылдың қараша айының соңында сатылып, 1925 жылдың шілде айында "Weird Tales" журналында жарияланды.
Стильдер мен тақырыптар
Говардтың ерекше әдеби стилі экзистенциализм, поэтикалық лиризм, зорлық-зомбылық, қаталдық, юмор, бурлеск және реализмнің қатаң стилінің үйлесіміне негізделген. Говардтың техас аңыздарымен айналысуы оның туындыларының ырғағы, күші және шынайылығының бастауы болды. Говард өзінің әңгімелеріндегі көріністерді суреттеу үшін сөздерді тиімді пайдаланды; оның осы қабілеті аңыз айту және поэзиядағы шеберлігі мен тәжірибесімен байланысты. Говардтың шығармаларының, әсіресе Конан әңгімелерінің, тоны қатал және қараңғы. Бұл әңгімелердегі фантастикалық элементтермен зейінге келмейді. ХХ ғасырдың басында Техастағы мұнай ағынының тікелей куәсі болу Говардтың өркениетке деген көзқарасына әсер етті. Прогрестің артықшылықтарымен бірге заңсыздық пен сыбайлас жемқорлық та келді. Говардтың жазуларындағы ең көп кездесетін тақырыптардың бірі – тарихқа деген оның көзқарасына негізделген, өркениеттердің қайта-қайта өркендеп, іздеуге түсіп, құлдырап, содан кейін басқа халықтар тарапынан басылып алынуы. Оның көптеген туындылары құлдырау кезеңінде немесе өлген өркениет қалдырған қираған орындарда өрбиді.
Табыс пен әсерлер
Техастағы мұнай өрбуі "Говардтың өмірі мен өнеріне ең күшті ықпал еткен факторлардың бірі болды", дегенмен ол оны жек көретін. Говард мұнай өнеркәсібін, онымен байланысты барлық адамдар мен нәрсені жек көре бастады. Мұнай өрбуі Говардтың өркениетке деген көзқарасына зор әсер етті, оны қазіргі Техастағы мұнай өнеркәсібі сияқты, үнемі өркендеу мен құлдырау циклы ретінде қарады. Крос-Плейнс сияқты қалалар пионерлардың еңбегімен салынған. Өрбу кезінде адамдар мен инвестициялар түрінде өркениет келді, бірақ сонымен қатар әлеуметтік құлдырау да болды. Мұнайшылар қаланың дамуына ұзақ мерзімді ешқандай үлес қоспады және ақырында келесі мұнай кен орнына кетіп қалды. Бұл Говардты өркениеттің бұзғыш екендігіне және қоғамның жалпы құлдырап бара жатқандығына көндірді. Говард он бес жасында алғаш рет "Adventure" (Авантюра) атты танымал журналды сатып алды. Осы журналдағы әңгімелер мен авторлар Говардқа зор әсер етті. Сол жылы ол өзінің алғашқы "Билл Смолли және адам көзінің күші" атты әңгімесін журналға жіберді, бірақ ол қабылданбады. Өмірі бойы көптеген әрекеттеріне қарамастан, Говард ешқашан "Adventure" журналына бірде-бір әңгіме сата алмады. Говард досы Х.П. Лавкрафттан әсер алды, сонымен қатар Лавкрафтқа жазған хаттарында талқылаған көптеген идеялары оның шығармаларында қайталанды, ал әріптесімен болған әңгімелер оған пайдалы болды. Лавкрафт та өз жұмысына Говардқа тән қимыл-әрекеттерді қоса бастады, мысалы, "Инсмут үстіндегі көлеңке" романында. 1931 жылдың көп бөлігін Говард Лавкрафт стилін еліктеуге тырысты. Сол жылдан кейін ол оның ең тиімді бөліктерін сіңіріп алып, оларды өзіндік стильде қолданды. Говардқа шабыт берген тағы бір нәрсе – теософия және Елена Блаватская мен Уильям Скотт Эллиоттың теориялары. Олар жоғалған өркениеттер, ежелгі даналық, түрлер, сиқыр, суға батқан құрлықтар және Лемурия, Атлантида және Гиперборея сияқты жерлерді сипаттады, сонымен қатар танымал фантастикалық жазушыларға да ықпал етті. Говард кейінгі жазушыларға, соның ішінде Сэмюэл Р. Делани, Дэвид Геммелл, Майкл Муркок, Мэтью Вудринг Стовер, Чарльз Р. Сондерс, Карл Эдвард Вагнер, Пол Керни, Стивен Эриксон, Джо Р. Лансдейл және Уильям Кингке әсер етті және шабыт берді. Ол сондай-ақ фантастикалық әдебиет саласына Дж.Р.Р. Толкинмен және оның жоғары фантастика жанрын құруымен теңестірілетін зор ықпал етті.
Сын
Роберт Э. Говардты және оның туындыларын сынау жиі биогрфиялық егжей-тегжейлерге және "екіұшты мақтауларға" тосады. Кейбіреулер Говардты білімсіз, өршіл ғалым деп есептейді және оның табысы шеберлікке қарағанда көбінесе сәттілікке байланысты деген пікірде. Говардтың еңбегін сынға алған алғашқы кәсіби сыншы – Хоффман Рейнольдс Хейс, ол "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуында "Аркхэм Хаус" жинағы "Жұмбақ бет және басқалары" туралы жазды. "Психотикалық құмарлықтағы Супермен" деген тақырыппен Хейс: "Говард Лавкрафт космогониясын және демонлогиясын кеңінен пайдаланды, бірақ оның өзінің үлесі – садистік жеңімпаз болды, ол басын сындырып қиындықтарын шеше алмағанда, сиқырға және Лавкрафттың Ескі Құдайларының көмегіне жүгінді. Бұл әңгімелер жақсы деңгейде жазылған (кейбір бестселлерлерден тіпті жоғарырақ) және көптеген комикстер мен радиосериалдарда кездесетін Супермен жанрымен байланысты". Содан кейін Хейс Говардтың өзіне және ол жазған жанрға көшті: "Сезімтал бала, ол сыныптастарынан зорлық көргенге ұқсайды. Говардтың кейіпкерлері оның тілектерінің көрінісі болды. Оның өміріндегі барлық ашу-ыза мен көңілсіздік сиқыр мен батырлық қырғынның арман әлемінде жеңіліске ұшырады. Супермен де дәл осылай өнеркәсіптік дәуірдің жартылай сауатты өнімінің басынан өткен мазасыздық пен наразылықты жеңеді. Жамандық мәселесі мүмкін емес құдіретті батырмен шешіледі. Осылайша, пұлп және комикстердің батыр әдебиеті терең қайшылықтың белгісі болып табылады. Бір жағынан, бұл – әлсіздік пен қорқынышқа куәлік, ал екінші жағынан – эпостың төмендеген көшірмесі. Бірақ ежелгі батырлық оқия оны тудырған мәдениеттің маңызды элементтерін дәріптеді. Говардтың кейіпкерлері екіге бөлінген сананың жетілмеген қиялын көрсетеді және логикалық түрде шизофренияға жол ашады. Говард туралы ол былай деп жазды: "Говард өзінің балалық материалдарының шектерін жазуының күші мен ашуымен, сондай-ақ оның қиялымен жеңіп шықты, ол оның батыры Конанның ең ақылға сыймас армандарынан да асып түсті". Оның ең жақсы туындыларында Говардтың жазуы энергиямен соншалықты зарядталғандай көрінеді, тіпті ұшқын шығарады. "Қара шеңбердің халқы" сияқты әңгімелер оның қызулығынан туған қатал және ескі жарықпен жарқырайды. Говард фантастиканың Томас Вольфы болды, оның Конан туралы әңгімелерінің көпшілігі сыртқа шығу қажеттілігімен құлап бара жатқандай көрінеді. Дегенмен, оның басқа да еңбектері көзге түспеді немесе мүлдем нашар болды. Говардты зерттеуші Роб Роем "бізге ешқашан үйретпеуге болмайды" деген фразаны Говардтың дағдысы мен білімінің жетіспеуі туралы жиі айтылатын ойдың өзгеруі деп санайды. Роем бұл пікірде Говард туралы айтылғандардың ешқайсысы да дұрыс емес екенін, бірақ олардың ешқайсысы да Муркокқа тән емес екенін айтады. "Wizardry & Wild Romance" еңбегінде Муркок сонымен қатар Говардтың "эпикалық фантазияға американдық мектептің жолын бұрынғы жазу мен тұрақсыз бейнелерден алыстатуға көмектескенін, Хэммет, Чандлер және Black Mask пұлп жазушылары американдық детективтік әдебиеттің бағытын өзгерткендей" және ол "өмірінде коммерциялық тұрғыдан сәтті жазушы болған жоқ. Оның асықпай, абайсыз, беймәлім стилі классикалық пұлптерге ұнамайды. Оның көптеген туындылары ең арзан басылымдарда жарық көрді".
quote|A sensitive boy, he was apparently bullied by his schoolmates. Howard's heroes were consequently wish projections of himself. All of the frustrations of his own life were conquered in a dream world of magic and heroic carnage. In exactly the same way Superman compensates for all the bewilderment and frustration in which the semi literate product of the Industrial age finds himself enmeshed. The problem of evil is solved by an impossibly omnipotent hero. Thus the hero literature of the pulps and the comics is symptomatic of a profound contradiction. On the one hand it is testimony to insecurity and apprehension, and on the other it is a degraded echo of the epic. But the ancient hero story was a glorification of significant elements in the culture that produced it. Mr. Howard's heroes project the immature fantasy of a split mind and logically pave the way to schizophrenia. On Howard in particular, he wrote:
quote|Howard overcame the limitations of his puerile material by the force and fury of his writing and by his imagination, which was powerful beyond his hero Conan's wildest dreams of power. In his best work, Howard's writing seems so highly charged with energy that it nearly gives off sparks. Stories such as "The People of the Black Circle" glow with the fierce and eldritch light of his frenzied intensity. At his best, Howard was the Thomas Wolfe of fantasy, and most of his Conan tales seem to almost fall over themselves in their need to get out. Yet his other work was either unremarkable or just abysmal. Howard scholar Rob Roehm considers the use of the phrase "can't ever be taught" to be a variation on the recurrent theme of Howard's lack of skill or training. Roehm counters that none of the assertions made about Howard in that comment are true, although none of them are unique to Moorcock either. In Wizardry & Wild Romance, Moorcock has also written both that Howard "brought a brash, tough element to the epic fantasy that did as much to change the course of the American school away from previous writing and static imagery as Hammett, Chandler and the Black Mask pulp writers were to change the course of the American detective fiction" and that he "was never a commercially successful writer in his lifetime. His brash, hasty, careless style did not lend itself to the classier pulps. Most of his work appeared in the cheapest of them."
Табысы
Келесі кестеде Говардтың өміріндегі жазудан түскен табысы, маңызды кезеңдер мен оқиғалар жылдар бойынша көрсетілген. Ұлы депрессия кезінде Говард Кросс-Плейнстегілердің барлығынан көп табыс тапқан. Говард қайтыс болғанда, "Мырза әңгімелер" журналы оған 800-1300 доллар қарыз болды. (Инфляцияға орай түзетілгенде, бұл сома $ мен $ аралығында болады.) + Роберт Э. Говардтың жазудан түскен табысыЖылТабысИнфляцияға сәйкес түзетілгенЕскермелер1926$50.00$1927$37.50$1928$186.00$Алғашқы Соломон Кейн басылып шықты1929$772.50$Алғашқы Кулл, алғашқы Стив Костиган1930$1,303.50$Oriental Stories жарық көрді, алғашқы Бран Мак Морн1931$1,500.26$1932$1,067.50$Fight Stories тоқтатылды, Клайн агент ретінде жұмысқа алынды, алғашқы Конан1933$962.25$Oriental Stories Magic Carpet болып өзгерді1934$1,853.05$Magic Carpet тоқтатылды, Action Stories қайта жарық көрді, алғашқы кәсіби Эл Борак, алғашқы Кирби О'Доннелл, алғашқы Бреккенридж Элкинс1935$2,000+$Жазбалар толық емес1936$«1936 жылдың көктеміне қарай, ол сатылымдардың рекордтық деңгейінде болды». дереккөз:
Хаттар
Үш баспа үйі Говардтың хаттарының жинағын шығарды. 1989 және 1991 жылдары Necronomicon Press Глен Лордтың редакциясымен, Расти Берк, С. Т. Джоши және Стив Бехрендс қатысқан екі томдық (1923–1930 және 1931–1936) «Роберт Э. Говард: Таңдалған хаттар» жинағын жариялады. 2007 және 2008 жылдары Роберт Э. Говард қорының баспасы Роб Роем редакциялаған үш томдық «Роберт Э. Говардтың жинақталған хаттары» (1923–1929, 1930–1932 және 1933–1936) жинағын шығарды. Сонымен қатар, 2009 жылы Hippocampus Press С. Т. Джоши, Дэвид Шульц және Расти Берк редакциялаған Говард пен Х. П. Лавкрафттың хат алмасуын «Еркіндікке жол: Х. П. Лавкрафт пен Роберт Э. Говардтың хаттары» деген атпен екі томдық жинақта (1930–1932 және 1933–1936) жариялады.
Мұра
Роберт Хауардтың мұрасы 1936 жылы қайтыс болғаннан кейін де жалғасты. Говардтың ең танымал кейіпкері, Конан варвар, поп-мәдениетке терең із қалдырды, оны маймылдар Тарзан, граф Дракула, Шерлок Холмс және Джеймс Бонд сияқты иконалармен салыстырды. Говардтың сыншылар тарапынан алғашқы беделі төмендеді, бірақ ондаған жылдар бойы Говард туралы зерттеулер жарияланды. Бұған алғашқы кәсіби жарияланым мысалы – Л. Спраг де Камптың «Қараңғы аңғардың тағдыры» (1983) еңбегі болды, одан кейін Дон Херронның «Қараңғы варвар» (1984) және Марк Финннің «Қан мен дауыл» (2006) сияқты басқа да еңбектер жарық көрді. Сондай-ақ 2006 жылы Говардты одан әрі зерттеуді қолдау үшін Роберт Э. Говард қоры құрылды. Роберт Э. Говардтың қайтысынан кейін соттар оның мүлігін әкесіне берді, ол Говардтың әдеби агенті Отис Адельберт Клайнмен жұмысын жалғастырды. Доктор Айзек Хауард құқықтарды досы доктор Пере Куйкендаллға берді, ол оларды әйелі Алла Рэй Куйкендаллға және қызы Алла Рэй Морриске тапсырды. Моррис құқықтарды туысы Зора Мей Брайанттың жесіріне қалдырды, ол бақылауды балалары Джек Баум мен Терри Баум Роджерске берді. Баумдар ақырында құқықтарын швед (қазір АҚШ) компаниясы Paradox Entertainment-ке сатты. Говардтың алғашқы жарияланған романы «Бейр Криктегі джентльмен» өлімінен бір жыл кейін Ұлыбританияда басылды. АҚШ-та оған Говардтың әңгімелер жинағы «Жұмбақ бет және басқалары» (1946) және «Жеңімпаз Конан» (1950) романы ілесіп келді. «Жеңімпаз Конанның» сәттілігі Gnome Press баспасынан Конан кітаптарының сериясын құруға әкелді, оның кейінгі редакторы Л. Спраг де Камп болды. Серияның алғашқы Конан пастиші – де Камп пен швед Говард жанкүйері Бьёрн Ньбергтің «Конанның оралуы» романы жарық көрді. Де Камп ақырында Конан әңгімелері мен жалпы Конан брендіне бақылауды иеленді. Оскар Френд Клайнның орнын басып, әдеби агент болды, одан кейін оның қызы Китти Уэст келді. Ол 1965 жылы агенттікті жапқанда жаңа агент қажет болды. Де Кампқа бұл рөл ұсынылды, бірақ ол оның орнына Глен Лордты ұсынды. Лорд Говардтың жанкүйері ретінде бастады және басқа жағдайда жоғалып кетер еді деген көптеген жарияланбаған туындыларды қайта тауып, оларды «Кеш әрқашан келеді» (1957) және өзінің «Говард коллекционері» (1961–1973) журналында басып шығарды. Ол Конаннан басқа туындыларға жауапты болды, ал кейін Конан әңгімелерінің мәтіндік тұрғысынан таза нұсқаларын қалпына келтірді. 1966 жылы де Камп Lancer Books баспасымен келісімге келіп, Конан сериясын қайта басып шығарды, бұл 1970-ші жылдардың «Бірінші Говард Бумына» әкелді; олардың танымалдығын көптеген томдардың мұқабасындағы Франк Фразеттаның суреттері арттырды. Оның көптеген туындылары қайта басылды (кейбіреулері алғаш рет басылды) және олар комикстер мен фильмдер сияқты басқа да медиаға тарады. Конан әңгімелерін де Камп көбірек өңдеді, ал сериялар түпнұсқа әңгімелерді алмастырғанға дейін пастиктермен кеңейтілді. Осыған жауап ретінде Хауардтың түпнұсқа, өңделмеген әңгімелерін талап ететін тазалық қозғалысы пайда болды. Бірінші бум 1980 жылдардың ортасында аяқталды. 1990 жылдардың соңы мен 21 ғасырдың басында «Екінші Говард Бумы» болды. Бұл пуристер қалаған қалпына келтірілген мәтіндері бар Говардтың жаңа жинақтарын басып шығарды. Бұрынғыдай, бұл өсім жаңа комикстерге, фильмдерге және компьютерлік ойындарға әкелді. Говардтың Кросс-Плейнс қаласындағы үйі Роберт Э. Говард мұражайына айналдырылды, ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.
Бейімделулер
Роберт Э. Говардтың шығармалары көптеген медиа форматтарында бейімделді, мысалы, 1980 жылдары Арнольд Шварценеггер бас рольде ойнаған екі «Конан» фильмі және 2011 жылы Джейсон Момоа ойнаған тағы бір фильм. «Конан» фильмдерінен басқа, бейімделулердің ішінде «Куль-Жеңімпаз» (1997) және «Соломон Кейн» (2009) фильмдері де бар. Телевидениеде «Триллер» (1961) антологиялық сериясы «Тозақтан келген көгершіндер» атты әңгімесіне негізделген бір бөлімімен бейімделуді бастады. Дегенмен, бейімделулердің көп бөлігі «Конанға» негізделген, оның ішінде екі анимациялық және бір ойыншық фильмдері бар. Кәсіби аудиокітаптар мен пьесалардан бастап, LibriVox-тың қоғамдық домендегі шығармаларын жазуға дейін көптеген аудиодрамалар бейімделді. Компьютерлік ойындар «Конан: Вольта залы» (1984) ойынымен басталып, «Конан ғасыры: Гибориандық оқиғалар» (2008) ММО ойынымен жалғасты. Говардтың шығармаларына негізделген алғашқы үстелдік рөлдік ойын – TSR компаниясының «Conan Unchained!» (1984) ойыны, ол «Advanced Dungeons & Dragons» ойыны үшін жасалған. Алғашқы комикс бейімделуі – мексикалық «Cuentos de Abuelito – La Reina de la Costa Negra» №17 (1952). Говардқа байланысты комикс кітаптары бүгінге дейін жарияланып келеді. Говард – хэви-метал музыкасы үшін мәңгілік шабыт көзі және ықпал етуші. Көптеген топтар Говардтың шығармаларын әндерге немесе толық альбомдарға бейімдеген. Британдық металл тобы Bal Sagoth, Говардтың «Бал Саготтың құдайлары» әңгімесінің атымен аталады.