Британдық ағаш импорты: Балтық және Солтүстік Америкадан келуі

Кіріспе

Ұлыбританияға ағаш импорты

Британдық ағаш саудасы – бұл Балтық теңізінен, кейін Солтүстік Америкадан британдықтардың ағаш импорттауы. Орта ғасырлар мен Стюарт дәуірінде Ұлыбританияда ағаш қоры мол болды, әсіресе британдық емендер өте құнды саналды. Бұл ағаш кеме жасау сияқты көптеген салалардың негізін құрады, бірақ темір балқыту үшін түрлі ағаштардан алынған көмір қолданылды.

Шығу тегі

Өнеркәсіптік революция кезеңінен бұрын Англияда ағаш бағасы өсіп келе жатты, себебі отандық қорларға қол жеткізу қиындады. Сондықтан көптеген салалар басқа материалдарға көшуге мәжбүр болды. Өнеркәсіптік революция дамыған сайын, отын ретінде ағаштан көмірге, ал құрылыста ағаштан кірпішке көшілді. Бірақ кеме жасауда ағаш орнына темірді пайдалануға ондаған жылдар кетті. XVIII ғасырда Англия отандық қатты ағаш қорының барлығын жұмсаған жоқ, бірақ Нидерланды сияқты, жұмсақ ағаш импорттады. Кез келген елде ағаштар мен ағаш болғанымен, кеме жасауға жарамды ағаш өте шектеулі. Кеме жасау үшін ең жақсысы емен, қарағай болды – бірақ шырша емес, және басқа да ірі ағаштар. Әсіресе, кеме тудырғыштарын табу қиын болды, ол кез келген желкенді кеме үшін маңызды талап еді және оны дауылдардан немесе тозудан кейін жиі алмастыру қажет болатын. Жақсы ағаштар өсуіне ондаған жылдар қажет болғандықтан, Англия сияқты тығыз қоныстанған елдерде әрбір шаршы метр жерді ағаш өндіруден гөрі азық-түлік өндіруге пайдалану тиімдірек болды. Сондықтан ағаш өңдеу өнеркәсібі тек Скандинавия, Балтық теңізі аймағы және Солтүстік Америка сияқты сирек қоныстанған жерлерде ғана дамыды. Балтық елдері, әсіресе Норвегия, артықшылықтарына ие болды, соның ішінде жақсырақ ара өндіріс орындары және алыс қашықтықтарға тасымалдауға қарағанда төмен тасымалдау құны. Британдық кеме жүргізу өнеркәсібі XVII ғасырдың соңына қарай Балтық ағашын импорттауды көбірек пайдаланды.

Ағаш саудасына қатысты мәселелер

Балтық теңізінен ағаш импорттаудың екі маңызды кемшілігі болды. Біріншісі – экономикалық мәселе. Британдықтардың Балтық аймағымен сауда балансы теріс болатын. Ұлыбритания Балтықтан көптеген қажетті ресурстарды алуға мұқтаж болды, бірақ осы сатып алуларды өтеуге Балтыққа экспорттауға жеткілікті тауарлары болмады. Сондықтан ол алтын шығындары арқылы өтеуге тура келді. Бұл теңгерімсіздік сол кездегі меркантилистік экономистердің наразылығын тудырды. Мәселені одан әрі ушықтырған жайт, Балтық саудасы, мысалы, Үндістан сияқты, басқа аймақтармен сауда тапшылығымен салыстырғанда, Ұлыбританияның континентке қайта экспорттан пайда табуымен ақталуы мүмкін емес еді, Балтық тауарлары көбінесе Ұлыбританияда қолданылды. XVII ғасырдың соңғы жартысында Балтық саудасын көпшілік өкінішті, бірақ елді қорғау үшін қажетті шығын деп есептеді. Дегенмен, меркантилистерге ағаштардың сауда флотында қолданылуы, кейіннен елге алтын әкелуге көмектесуі біршама демеу болды. Балтық ағаш саудасына шетелдік үстемдік те алаңдатушылық тудырды. 1651 және 1660 жылдарғы Кеме қатынасы заңдарына ағаштарды қосу арқылы бұл мәселе толық шешілмеді. Бұл заңдар голландтарды Ұлыбританияның Балтық елдерімен саудасынан шығарды, бірақ Балтық елдеріне өз ағаштарын импорттау құқығын берді. Голландтардың орнын көбінесе даттар, шведтер және немістер басты, себебі британдық саудагерлер бұл сауданы тиімді деп санамады. Балтық саудасынан пайда табу қиын болды, өйткені британдық өндіріс тауарларының бір жүгі жетпіс жүк ағашқа тең болатын, сондықтан Балтыққа кіретін кемелердің көпшілігі бос болды, бұл үлкен тиімсіздік еді. Британдық саудагерлер өз кемелерін отарлық және өнеркәсіптік тауарлар саудасына пайдалана алды, бұл Балтық саудагерлеріне мүмкін болмады. Балтық ағаш импортының осы коммерциялық проблемалары әскери және стратегиялық мәселемен күшейді. XVII ғасырдың соңында британдық мемлекет қайраткерлері Балтық ағаштарына тәуелділікті стратегиялық қауіптерге байланысты маңызды деп есептеді. Балтық ағаш саудасы сияқты әскери маңызды сауда болған жоқ, бірақ одан да осал саудалар аз болды. Норвегиядан келетін саудадан басқа, ағаш кемелері Дания мен Швецияны бөліп тұратын тар бұғаздар арқылы өтуге тиіс еді – бұл жолды жау теңіз флоты, әсіресе Солтүстік теңіз арқылы саудаға кедергі келтіруге жағдайлы голландтар және француздықтар оңай бұғаттай алатын. 1690 жылға қарай өзінің қысқа ғана дәуірінде әлемдік держава болған Швецияның күшеюі де қауіп төндірді. Швеция да сауданы қорғауға белсенділік танытып, британдық импортқа жоғары баж салған. Швеция империясы Ливония мен Померанияны жаулап алып, кеңейді, олар маңызды ағаш көздері болды. Осылайша, XVII ғасырдың соңында ағылшын-голландиялық соғыстар басталған кезде британдық мемлекет қайраткерлері мен саудагерлер осы импортқа балама іздеуді бастады. Балтық ағаш саудасын реттеуге коммерциялық талаптар болғанына қарамастан, мысалы, Джозиа Чайлд сауданы тек британдық кемелермен шектеу керек деп ойлады, бірақ 1704 жылға дейін британдық қауіпсіздікке қауіп төнгенге дейін ешқандай шара қабылданбады. Ұлыбританияның қауіпсіздігіне үлкен қауіп Испания мұрагерлік соғысы кезінде туды, оны кейбір адамдар бірінші әлемдік қақтығыс деп атады. Осыдан кейін ғана британдық парламент Ұлыбританияның Балтық ағаштарына тәуелділігін жоюға тырысты. Балтық аймақтарына тиімді балама Солтүстік Америка болды, әсіресе Жаңа Англияда көптеген жарамды ағаштар болды. Ең үлкен кемшіліктер колониялардағы инфрақұрылымның жетіспеушілігі және британдық нарықтарына тасымалдаудың жоғары құны болды. 1704 жылдан бастап Балтық теңізінен алынған ағаштардың орнына отарлық ағаштарды пайдалануға ынталандыру үшін бірқатар бастамалар іске қосылды. Бұл ынталандырулар Солтүстік Америка өндірушілерінен сыйлықтарды және Англиядан басқа кез келген жерге отарлық ағаштарды экспорттауға тыйым салатын ережелерді қамтыды. Алайда, бұл әрекеттер сәтті болмады, сондықтан теңіз және сауда флоты Балтық ағаштарына тәуелді болды. Балтық ағаштарының бағасы Солтүстік Америка ағаштарының бағасынан үш есе арзан болды. Испания мұрагерлік соғысы аяқталғаннан кейін британдық ағаш қорына қауіп төнуі азайды және меркантилистік қысым күшті болғанына қарамастан, бұл келесі ғасыр бойына іске асырылмады. Бұл британдық Солтүстік Америкада (Б.С.А.) жұмыс орындарының көбеюіне мүмкіндік берді. Бүкіл XVIII ғасыр бойы Ұлыбританияның Солтүстік теңіз аймағындағы теңіз үстемдігіне ешкім күмәнданбады. Алайда, Ұлыбританияның коммерциялық жағдайы қолайсыз болып қалды. Сирек жағдайларды есептемегенде, Ұлыбритания Балтық аймағымен тұрақты сауда тапшылығында болды. Бұл жағдай сол кездегі экономистер тарапынан зиянды деп есептелгеніне қарамастан, оны болдырмау үшін маңызды шаралар қабылданбады. Королева Анна дәуірінің заңдары күшінде болғанымен, олар Балтыққа тәуелділікті шектеуге мүлдем тиімсіз екені белгілі болды. Осы кезеңде сауданың қосымша экономикалық кемшіліктері де пайда болды. Америкалық колониялар Англияға аз ғана ағаш экспорттай алды, тек үлкен мачталар ғана ұзақ Атланттық сапардың құнын ақтады. Осылайша, Жаңа Англия ана мекенге ағаш және кеме жасау материалдарын өндірудің орнына, Ұлыбританияда өндірілгендерге қарағанда арзан және көбінесе сапалы кемелерді құрастырды. Бұл меркантилизмнің және колониялық жүйенің маңызды қағидаларын бұзу болды, ол колонияларда өндіріс Ұлыбританияның мүдделеріне қайшы деп есептеді. Парламент кеме жасаушылардың, саудагерлердің немесе Балтық бәсекесін тоқтатуды үміттене білген отарлық ағаш өндірушілердің ықпалына түспеді. Меркантилистік саясатты енгізу үшін тағы да теңіз күштерінен қысым қажет болды.

The importation of timber from the Baltic had two notable defects in the mind of British statesmen. The first was one of economics. The British had a large trade deficit with the entire Baltic region. Great Britain required a large number of essential resources from the Baltic, but did not have enough goods to export to the Baltic to make up for these purchases. Thus the shortfall had to be made up in bullion exports. This imbalance caused great displeasure among the mercantilist economists of the day. Further compounding the problem was that unlike other areas where the British had a trade deficit, such as India, the Baltic trade could not be justified on the grounds that Great Britain gained in the end from re export to the continent, Baltic goods were overwhelmingly used in Britain. Most during the later half of the seventeenth century regarded the Baltic trade as a regrettable, but necessary expenditure for the defence of the land. Some consolation was, however, provided to the mercantilists by the employment of the timber in the merchant fleet that would later assist in bringing bullion into the land. Also of concern was the foreign domination of the Baltic timber trade. This problem was only partially solved by the inclusion of timber in the Navigation Acts of 1651 and 1660. While the acts successfully excluded the Dutch from Britain's trade with the Baltic, it still allowed the Baltic countries the right to import their own timber. It was mostly the Danes, Swedes, and Germans who replaced the Dutch in this trade as British merchants did not see it as profitable enough. This was because the Baltic trade was a difficult one to profit from as one load of British manufactured goods could buy seventy loads of timber, most ships entering the Baltic were thus empty, a great inefficiency. Most British merchants could employ their ships in more profitable colonial and manufactured goods trades, an option that the Baltic merchants did not have. These commercial problems of Baltic timber imports were compounded by a military and strategic problem. The dependency on Baltic timber was paramount in the minds of British statesmen in the late seventeenth century mostly because of the strategic dangers. There were no trades as militarily important as the Baltic lumber trade, but there were also few more fragile. Besides the trade coming from Norway, the timber ships had to come through the Sound – the narrow straits separating Denmark from Sweden a passage easily blocked by enemy navies, especially the Dutch who were geographically well placed to impede trade through the North Sea, as could, to a lesser extent, the French. Also threatening was the rise of Sweden who by 1690 was at the height of its brief period of being a global power. Sweden also was a strong trade protectionist and had imposed high duties of British imports. Sweden's empire was also expanding having seized Livonia as well as Pomerania, both important sources of timber. Thus beginning with the Anglo Dutch wars of the later seventeenth century British statesmen and merchants began to look for some alternative to these imports. Despite commercial clamouring for regulation of the Baltic timber trade, Josiah Child, for instance, thought the trade should be limited to only British vessels, no actions were taken until 1704 when British security was threatened. The great threat to Britain's security occurred during the War of the Spanish Succession, what some have termed the first global conflict. Only then did the British parliament attempt to break Britain's dependence upon Baltic timber. The only viable alternative to the Baltic areas was North America, New England especially had vast amounts of suitable timber. The great disadvantages were a lack of infrastructure in the colonies and much higher transport costs to British markets. Beginning in 1704 a number of initiatives were launched to try to encourage the use of colonial timber over that from the Baltic. These encouragements included bounties from North American producers, and rules forbidding the export of colonial timber to anywhere other than England. These efforts were quite unsuccessful, however, and both the navy and the merchant fleets remained dependent upon Baltic timber. Baltic timber still remained about a third the price of timber from North America. After the War of the Spanish succession ended the threat to British timber supplies receded, and despite the continuation of strong mercantilist pressure to increase the protectionism this was not done for the next century. this increased the opportunities for jobs in British North America (B. N. A). Over the entire eighteenth century Britain's naval supremacy in the North Sea area was never questioned. However, Britain's commercial position remained unfavourable. With only occasional exceptions Britain was still in constant trade deficit with the entire Baltic region. Despite this condition being viewed as harmful by the economists of the day no action of any significance was taken to try to prevent it. While the laws of Queen Anne's era remained in place, these were well known to be totally ineffective in curbing the dependence on the Baltic. During this period more economic disadvantages of the trade also developed. The American colonies still could exported little timber to England, only great masts could justify the cost of the long transatlantic journey. Thus New England, rather than producing timber and naval stores for the motherland was instead building its own ships that were cheaper and often of superior quality to those produced in Britain. This further violated important tenets of mercantilism and the old colonial system which considered manufacturing in the colonies to be counter Britain interests. Parliament, however, failed to be swayed by shipwrights, merchants or colonial timber producers who were hoping for an end to Baltic competition. It would again take pressure from the navy to introduce mercantilist policies.

Саудаға шектеулер

Ұлыбританияның Балтық теңізінен тәуелділігін бұзуға жасалған келесі әрекет үлкен теңіз шайқастары болған үлкен Еуропалық соғыс кезінде орын алды. Наполеон соғыстары Ұлыбританияның Балтық ағаш саудасының үзілуінен қайтадан қорқуына себеп болды. Дания және тізімдегі елдер, континенталдық Еуропаның барлық бөліктері сияқты, Наполеон армиясының ықпалында болды, ал Балтық теңізіндегі көптеген ағаш портына Наполеонның континенталдық жүйесі қауіп төндірді. Сондықтан үкімет Ұлыбританияның Балтық ағашына тәуелділігін бұзуға бұрынғыдан да күшті күш салды. 1795 жылдан бастап шетелдік ағаш импортына салықтар тұрақты түрде өсті. 1807 жылы Ұлыбританияға Балтықтан әкелінген барлық ағашқа 275% салық салынды. Бұл салық Канада ағашын Балтық ағашынан тиімдірек етті. Канаданың Ұлыбританияға ағаш экспорты 1807 жылы 27 000 жүк болса, 1809 жылы 90 000 жүкке дейін үш еседен астам өсті. Ағаштың көп көлемі мен оның көптеген талаптары Атланттық ағаш саудасын Ұлыбританияның ең ірі саудасына айналдырып, Ұлыбританияның сауда тоннажының төрттен бірін жұмыспен қамтыды. Бұрынғы Балтық саудасы дерлік жойылды, ал еуропалық ағаш тек сәндік бұйымдарға ғана қолданылды. Ұлыбританияда бейбітшілік орнағаннан кейін ағаш салықтары ұзаққа созылмады. Бастапқыда олар сақталды, тіпті күшейтілді, бірақ 1820 жылға қарай ағаш еркін сауда теориясын қолданудың алғашқы салаларының біріне айналды. Бұл, әсіресе, Балтық саудасын қалпына келтіргісі келетін қуатты саудагерлердің әрекеттеріне байланысты болды. Дегенмен, колониялармен сауда одан да маңызды болды. Британдық Солтүстік Америкадан Ұлыбританияға сапар ұзақ болғандықтан, көптеген кемелер мен теңізшілерді жұмысқа алу қажет болды. Ұзақ маршрут тек бизнесті ғана емес, сонымен қатар британдық саудагерлер үшін пайдалы болды, өйткені шетелдіктер әлі де Навигациялық заңдардан тыс қалды. Бірақ әскери шенеуніктер канадалық ағашты ұнатпады. Ұзақ сапар оның сапасын төмендетті және ол теңіз флотының ең қатал жауы болған құрғақ шіруге бейім болды. Колониялық ағаштан жасалған фрегат Балтық кемесінен екі есе аз өмір сүрді. Ағаштың маңыздылығын ескере отырып, 1820 жылы Лордтар палатасы ағаш саудасының жағдайын тексеру үшін комитет құрды. Лорд Лансдаун басқарған комитет баж салығын төмендетуді қатты қолдады. Бұл Ұлыбританиядағы еркін сауда идеологиясының алғашқы табыстарының бірі болып саналды. Салықтар жойылған жоқ, бірақ олар Балтық ағашы Канада ағашымен бәсекелесе алатын деңгейге жеткізілді. Бұл төмендетулер әлі де толыққанды меркантилизмге берілген дәуірде laissez faire-дың сирек кездесетін мысалы болды. Соғыстан кейінгі кезеңде де қолданыстағы салықтарды күштеңдетуге еріксіздік болды. Норвегияға және одан ағаш контрабандасы жасау, сондай-ақ сауданы қаржыландыру үшін заңсыз экспортталған алтын-көмірдің кең таралған саудасы көбінесе назардан тыс қалды. 1824 жылы Ұлыбритания басқа елдермен өзара келісімшарттарға қол қоя бастағанда, салықтар одан әрі төмендетілді. Алғашқы он екіжақты сауда келісімінің жетісі Балтық елдерімен жасалды, олар барлық ірі ағаш экспорттаушы елдерді қамтыды, Ресейден басқа. Балтық сауда саясатының осы жылдам өзгеруі, еркін сауда басты болғанға дейін, теңіз флотының Балтықпен сауда қамтамасыз етілгеннен кейін Канада ағашына тәуелді болғысы келмегендігімен байланысты болуы мүмкін. Ағаш ресурстарын пайдалану бірінші және екінші ағылшын-бирман соғыстарының (1824-1826 және 1852 жылдары) себептерінің бірі болды. Бірма Ассам, Манипур, Рахин (Аракан) және Танинтархи (Тенессарим) және кейін қалған жағалау провинцияларын: Айярвади, Янгон және Багоны беруге мәжбүр болды. Келесі жылдары жаңа технологияларды қолдану арқылы ағаш жиналды. Британдықтар ағаштардың қабығын кесіп, оларды құрғатып, төрт жылдан кейін пілдерді пайдаланып кесіп тастады. Құрғақ ағаштарды суға түсіру оңай болды, сондықтан олар суға көтеріліп, Иравадди өзені арқылы Рангун қаласына жақын арадағы арақ фабрикаларына тасымалданды. Басқа көздері – Австралиядан келген ағаштар, оның ішінде Джарра және Карри ағаштары. Лондонның кейбір көшелері әлі күнге дейін Батыс Австралияның оңтүстік бөлігінен алынған Карри ағашымен төселген. Бірақ Джарра ағашы суға төзімді, сондықтан кеме жасауда Карриден құндырақ.

The next attempt to break Britain's dependence on the Baltic once again occurred during a great Europe wide conflict that had significant naval elements. The Napoleonic Wars reopened Britain's fears of the Baltic timber trade being severed. Denmark and the straits, like all of continental Europe, were at the mercy of Napoleon's army and many of the rest of the timber ports within the Baltic were threatened by Napoleon's Continental system. The government thus made a more concerted attempt than ever before to break Britain's dependence upon Baltic timber. Throughout the period commencing in 1795 tariffs on foreign timber imports steadily rose. Eventually in 1807 a 275% levy was placed upon all Baltic timber imports to Britain. This levy succeeded in making Canadian timber more cost effective than that from the Baltic. Canadian timber exports to Britain more than tripled from 27,000 loads in 1807 to 90,000 loads in 1809. The sheer bulk of timber and its many requirements soon led the transatlantic timber trade to become Britain's largest employing a quarter of Britain's merchant tonnage. The previous large Baltic trade almost vanished with European wood being used only for luxury items. After peace had returned to Britain the timber tariffs did not have long to survive. While at first they were continued, and even strengthened, by 1820 timber became one of the first areas for free trade theory to be applied. In part this was caused by the continued existence of powerful merchants who wanted to see the old Baltic trade restored. The trading interests with the colonies were even stronger, however. The much longer voyage from British North America to Britain meant far more ships and seamen had to be employed. The longer route not only meant more business, but it also was a more profitable route for British merchants, especially since foreigners were still excluded by the Navigation Acts. Military sources, however, disliked Canadian timber. The longer voyage lowered its quality and it was far more susceptible to the dry rot that was one of the navy's more implacable foes. A frigate made of colonial wood tended to have only half the life span of a Baltic ship. Because of timber's great importance, in 1820 a committee of the House of Lords was formed to review the state of the timber trade. Led by Lord Lansdowne the committee strongly supported the reduction of the duties. This has been viewed as one of the first successes of free trade ideology in Britain. The duties were not eliminated, but they were brought to a level that left Baltic wood competitive with that from Canada. These reductions were a rare example of laissez faire in an era still almost totally committed to mercantilism. The post war era also saw a great unwillingness to enforce the duties that were in place. Rampant smuggling of timber into and out of Norway was mostly ignored, as were the illegal exports of bullion to fund the trade. In 1824 the duties were further lowered when Britain began to sign reciprocity treaties with other powers. Out of the first ten bilateral trade treaties signed, seven of them were with Baltic nations covering all the major timber exporters except for Russia. These quick reversals of Baltic trade policy in an era before free trade was paramount can almost certainly be attributed to the navy's unwillingness to become reliant on Canadian timber now that trade with the Baltic had been unquestionably secured. In seeking the exploit of further timber resources was one of the reasons of the First and the Second Anglo Burmese War (1824–1826 and 1852, respectively). Burma had to cede Assam, Manipur, Rakhine (Arakan) and Tanintharyi (Tenessarim) and later the remaining coastal provinces: Ayeyarwady, Yangon and Bago. During the following years timber was harvested introducing new techniques. The British cut the bark off the trees and left them to dry before felling them roughly four years later with the use of elephants. Dry wood was easier to fell and floated in water and therefore the river Irrawaddy was used for transporting the wood to the saw mills near Rangoon. Other sources were the wood from Australia which included Jarrah and Karri wood. Some streets in London are still paved with Karri wood from the southern parts of Western Australia. But Jarrah wood is more resistant to water and therefore more valuable than Karri in the construction of ships.