Кіріспе
Өздері арасында материалдарды өздігінен жариялайтын адамдар тобы. Аматорлық баспасөз қауымдастығы (АПА) – бұл топтың мүшелеріне тарату үшін жинақтап, орталық пошта арқылы жіберілетін жеке беттер немесе журналдар шығаратын адамдар тобы.
An amateur press association (APA) is a group of people who produce individual pages or zines that are sent to a Central Mailer for collation and distribution to all members of the group.
Тарих
Алғашқы АПА-ны әуесқой баспагерлер құрды. Достардың шағын бейресми тобынан гөрі үлкенірек болған алғашқысы – 1876 жылдың 19 ақпанында Эван Рид Райал мен тағы тоғыз мүшесі Филадельфияда құрған Ұлттық әуесқой баспасөз қауымдастығы (NAPA). Ол 2018 жылы әлі де жұмыс істейді. Бірінші британдық АПА – 1890 жылы құрылған Британдық әуесқой баспасөз қауымдастығы. Бұл 1978 жылы комикс жанкүйерлері құрған ұйымнан өзгеше ұйым (төменде қараңыз). Екінші АҚШ АПА – 1895 жылы Уильям Гринфилд (14 жаста) және Чарльз В. Хайнс (17 жаста) сияқты жасөспірімдер тобы құрған Біріккен әуесқой баспасөз қауымдастығы (UAPA). Оның «Бірлескен әуесқой» басылымына елеулі үлес қосқан Х.П. Лавкрафт. Бұл шағын әуесқой баспагерлердің конфедерациясы болды, ол екі ұйымға бөлінді, олар бір-бірін алмастыра отырып UAP және UAAPA деп аталды. Америкалық әуесқой баспасөз қауымдастығы (AAPA) 1936 жылы UAPAA деп аталатын ұйымнан бөлініп құрылды. The Brooklynite, Plainfield, New Jersey қаласында басылып шыққан, Бруклиннің Blue Pencil Club мүшесі Хейзел Пратт Адамс (1888-1927) редакциялаған және United Amateur Press Association арқылы таратылған әуесқой баспасөз басылымы болды. Бірінші ғылыми-фантастикалық АПА – 1937 жылы ғылыми-фантастика жанкүйерлерінің тобы құрған Фантазиялық әуесқойлар пресс-қауымдастығы (ФАПА). Ол 2020 жылы да белсенділігін жалғастыруда. SAPS, Spectator Amateur Press Society 1947 жылы құрылған және 2012 жылы әлі де белсенді. VAPA, The Vanguard Amateur Press Association, 1945 жылы құрылған және 1950 жылға дейін созылды. Алғашқы комикс АПА-ны 1964 жылы АҚШ-та Джерри Бейлс бастады. CAPA альфа деп аталады (кейде К а деп қысқартылады), ол қазіргі 40 мүшеге дейін өсті. Ол кейінгі комикстер АПА-сының көпшілігінің үлгісіне айналды. Оның мүшелері Дуайт Декер, Марк Эваниер, Карл Гаффорд, Фред Паттен, Ричард және Венди Пини, Рой Томас, Дэн Альдерсон, Рик Норвуд, Дон Маркстейн, Дон және Мэгги Томпсон және Джеффри Х. Вассерман. Майкл Барьердің Funnyworld анимациялық фанзині CAPA альфаның бір бөлігі ретінде басталды. Декер мен Гаффорд сонымен қатар Біріккен Фанзин Ұйымының мини-комикс кооперативінің құрылтайшы мүшелері болды. Кооператив пен АПА арасындағы айырмашылық – АПА-ны орталық пошташы басқарады, оған мүшелер өздерінің басылымдарының көшірмелерін жібереді. Одан кейін орталық пошташы барлық кітаптарды бір үлкен томға жинап, оны мүшелерге «пошталар» (кейбір АПА-да «жүктер» деп аталады) арқылы жібереді. Ал кооперативте орталық пошташы жоқ; мүшелер өздерінің шығармаларын таратады және олар топтық бюллетень, әрбір мүшесінің жұмысында пайда болатын топтық белгі және әрбір «мүшелер журналында» топтық тізім арқылы байланысады. Бірінші еуропалық комикс АПА-сы PAPA деп аталды және оны 1978 жылдың қаңтарында комикс жанкүйерлері тобы іске қосты. Көп ұзамай BAPA («Британдық АПА») деп аталды, ол 2003 жылы жиырма бесінші жылдығын атап өтті, бірақ келесі жазда жабылды. АПА моделін 1980-ші жылдары суретшілер де пайдаланды. Суретшілер тобы фандомға негізделген АПА-ның әңгімелесу элементтерін қалдырған біріктірілген қайталанған өнер туындыларының элементтерін енгізді (бұл шығармалар кейде «монтаж өнері» деп аталады). Осы кезеңде британдық ғылыми-фантастика мен комикс жанкүйерлерінің тобы қысқа өмір сүрген «таспа АПА» құрып, орталық антологияға музыка мен сөйлеу сөзін енгізді. Соңғы жаңалық – цифрлық тарату, e APA. Өткен «пошталардың» көшірмелері eFanzines онлайн ресурсында сақталған.
Ұйым
APA-лар электрондық хабарландыру тақталары мен Интернет пайда болғанға дейін, кеңінен таралған адамдар тобының бір ортақ қызығушылықты бір форумда талқылауының бір жолы болды. Көптеген APA-лар 1930 жылдары және одан кейін ғылыми фантастика, комикстер, музыка, кино және басқа да тақырыптардың жанкүйерлері тарапынан жазу, дизайн және иллюстрация дағдыларын жетілдіру мақсатымен құрылды. Көптеген кәсіби журналистер, шығармашылық жазушылар мен суретшілер APA топтарында және электрондық пошта тізімдерінде тәжірибе жинады. Орталық пошта жөнелтуші (CM) (кейде тарату менеджері немесе ресми редактор деп аталады) – APA-ның үйлестірушісі. Оның негізгі міндеті – қауымдастықтың басылымдарын мүшелеріне тарату. CM абоненттік тізімдерді және қауымдастық жұмыс істейтін мерзімдерді басқарады. CM мүшелердің максималды қатысуын қамтамасыз ету үшін оларды іздеуге жауапты, бірақ кейбір APA-лар мерзімдер арасындағы жарналарды жинап, пошта жөнелту мерзімінде қол жетімді болған нәрсені жібереді. Егер APA мүшелерден бірнеше дананы тапсыруды талап етсе, CM тек жарналарды жинақтайды. Кейбір APA-лар камераға дайын түрінде материалды ұсынуды талап етеді; мұндай жағдайларда CM материалды көбейтуді ұйымдастырады. Көптеген APA-лар мүшелерден белгілі бір форматта, белгілі бір көлемде материалды жіберуді талап етеді. Бұл ең төменгі белсенділік (қысқартылған "minac") әдетте мынадай түрде көрсетіледі (мысалы): "әр үш жөнелтімнің кем дегенде екеуіне кем дегенде екі A4 бет". Көптеген APA-лар сондай-ақ әрбір мүшенің ортақ көбейту шығындарын және пошта тасымалын жабу үшін орталық қорда кредит сальдосын сақтауын талап етеді. Көптеген APA-ларда CM әрбір жөнелтімнің мазмұнын және қауымдастыққа қатысты кез келген басқа да ақпаратты тізімдейтін әкімшілік есеп береді. Бұл қаржылық есептерді, мүшелік туралы ақпаратты және жаңалықтарды қамтуы мүмкін. Көптеген APA-ларда алдын ала белгіленген мерзімдер болғанымен, CM әрбір жөнелтімде келесі жөнелтім мерзімдерін нақты көрсетуі қалыпты жағдай. Кейбір APA-лар автократиялық болып табылады, бірақ көпшілігі демократиялық принциптер бойынша жұмыс істейді және CM әдетте кез келген талқылауларға төрағалық етеді және басқару жиналыстарын ұйымдастырады. Мүшелерден өз үлестерінің бірнеше көшірмесін (әдетте "apazines" деп аталады) тапсыруды талап ететін APA-лар әдетте мүшелер санына шектеу қояды және қажет болған жағдайда күту тізімін ашады. Көп жағдайда күту тізіміндегі адамдар жөнелтімдерге үлес қосуға және мүшелер ұсынған артық "apazines"-дарды алуға рұқсат алады.