Кіріспе
Ошкош қаласындағы авиация ұйымы, АҚШ. Эксперименталды ұшақтар қауымдастығы (EAA) – Висконсин штатының Ошкош қаласындағы авиацияға құмар адамдардың халықаралық ұйымы. Құрылғаннан бері ол халықаралық деңгейде өсіп, 200 000-нан астам мүшесі мен бүкіл әлемде 1000-ға жуық бөлімшесі бар. Ол әлемдегі осы сияқты ең ірі авиациялық жиын – EAA AirVenture Oshkosh-ты өткізеді.
The Experimental Aircraft Association (EAA) is an international organization of aviation enthusiasts based in Oshkosh, Wisconsin. Since its inception, it has grown internationally with over 200,000 members and nearly 1,000 chapters worldwide. It hosts the largest aviation gathering of its kind in the world, EAA AirVenture Oshkosh.
Тарих
EAA 1953 жылы авиация саласының ардагері Пол Поберезный және басқа да авиация әуесқойларымен бірге құрылған. Ұйымның бастапқыдағы қызметі көбінесе әуе клубы сияқты болған. Поберезный ұйым атауының мәнін былай түсіндіреді: «Біз ұшқан ұшақтар өңделген немесе бастапқыда жасалғандықтан, олардың есігінде немесе кабинасында көрінетін «ЭКСПЕРИМЕНТТІК» деген жазуы болуы қажет еді, сондықтан бізді «Эксперименталды ұшақтар қауымдастығы» деп атауымыз табиғи болды». EAA 1955 жылдың 22 наурызында Висконсин штатында тіркелді. Ұйымның негізгі бағыттарының бірі әлі де жеке ұшақ құрастыру болып табылады, бірақ жылдар өте ұйым авиация және аэронавтиканың барлық салаларын қамтиды. EAA алғаш рет Поберезныйдің Висконсин штатындағы Хейлс Корнерс үйінің жертөлесінде орналасты. 1960 жылдардың басында қауымдастықтың алғашқы кеңсесі Милуоки маңындағы Франклин қалашығында салынды. Бұл кеңсе 1983 жылға дейін ұйымның бас кеңсесі болды, содан кейін EAA бас кеңсесі мен ұшу алаңын Висконсин штатының Ошкош қаласында біріктірді. EAA авиация орталығында 200-ден астам ұшақ бар, олардың шамамен 130-ы кез келген уақытта көрсетіледі. 1953 жылы Эксперименталды ұшақтар қауымдастығы «Экспериментатор» атты екі беттік ақпараттық бюллетень шығарды. Бұл бюллетеньді ұйымның негізін қалаушылары Пол және Одри Поберезный және басқа да еріктілер жазып, басып шығарды. Кейіннен бюллетень журнал форматына ауыстырылып, «Sport Aviation» деп аталды және ұйым мүшелері үшін пайдалы ақпарат көзіне айналды. «Экспериментатор» атауы 2012 жылы жарық көрген әуесқойлар мен жеңіл ұшақтарға арналған онлайн журналда сақталды. 2015 жылы ол ай сайынғы «Sport Aviation» журналына қосылды. 2010 жылы АҚШ-тың ұлттық авиамодельдеу ұйымы – Модельдік аэронавтика академиясы EAA-ның жеке ұшақ құрастыру ұйымымен келіссөздер жүргізіп, екі американдық спорттық авиация ұйымы арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру мақсатындағы «өзара түсіністік туралы меморандумға» қол қойды. AMA-ның сол кездегі президенті Дейв Мэтьюсонның сөзіне сәйкес, бұл «авиацияны, толық масштабты және модельдеуді, жанұялық демалыс және білім беру қызметі ретінде дамытуға бағытталған жаңа идеяларды құруға» мүмкіндік береді. FAA-ның әуе модельдеуіне қатысты наразылығы күшейгеніне байланысты AMA-мен байланыс нығая түсті, себебі енді олар оны реттеуге міндетті болды. EAA 2019 жылдың қараша айының соңында «Біз модельдік авиацияны адаммен ұшуға қадам ретінде қараймыз» деп мәлімдеді, сондай-ақ «Бұл тәуекелді бағалау процесінде біздің мүшелеріміздің қауіпсіздік алаңдаушылықтарын ескереміз, сонымен қатар ондаған жылдар бойы бізбен бірге әуе кеңістігінде ұшқан мұрагерлік модельді ұшақтарға ең жоғары еркіндік береміз» деді. 2015 жылы EAA және EAA Young Eagles Сан-Диего әуе және ғарыш мұражайындағы Халықаралық әуе және ғарыш даңқы залына енгізілді.
Мұражай
1983 жылы ашылған және Висконсин штатының Ошкош қаласындағы EAA штаб-пәтеріне жақын орналасқан EAA авиация мұражайы – ұшақтар мен авиациялық экспонаттардың кең жинағы. Мұражайда EAA-ның 200-ден астам ұшақтан тұратын коллекциясы бар, олардың 90-нан астамы мұражай ішінде кез келген уақытта қойылған. Мұражайдың «Пионер» әуежайы – 40-тан астам қосымша ұшақтармен бірге ескі әуежайдың қайта құрылған нұсқасы. Мамырдан қазан айының ортасына дейін (Мемориал күнінен Еңбек күніне дейін күн сайын) ескі ұшақтарда ұшу мүмкіндігі ұсынылады.
Ұшу кеңесшісі бағдарламасы
Ұшу кеңесшісі бағдарламасы – ұшақ құрастырушылардың қауіпсіздігін арттыру мақсатында, белгілі бір ұшу салаларында тәжірибесін көрсеткен еріктілер тобын дайындау және оларды таныс емес ұшақпен ұшуға дайындалып жатқан EAA мүшелеріне қолжетімді ету арқылы жүзеге асырылады. Ұшу кеңесшісі ұшқышқа өзін-өзі бағалау жүргізуге, сондай-ақ ұшақтың ұшу қасиеттерін бағалауға көмектеседі. Ұшқыштар осы бағалау нәтижесін ұшақты басқаруға қабілетті екендігін анықтау үшін пайдаланады. Егер ұшқышқа мұндай мүмкіндік болмаса, Ұшу кеңесшісі оған қажетті оқуды қайдан және қалай алуға болатынын немесе алғашқы ұшуды жүзеге асыруға болатын адамды табуға көмектеседі. EAA Ұшу кеңесшісі бағдарламасы бойынша кеңесші ұшпайды және сынақтан өтетін ұшақты ұшуға ұшқыштың қабілеттілігін анықтамайды. Кеңесші ұшқыш пен ұшақтың осы нақты комбинациясына қатысты артықшылықтары мен кемшіліктерін ұшқышқа түсіндіреді. Ұшқыш ұшу сынақтарын қалай жүргізуге қатысты соңғы шешімді өзі қабылдайды. Бұл апталық іс-шараға жыл сайын шамамен 10 000-12 000 ұшақ және 500 000-нан астам адам қатысады. Іс-шараға 800-ден астам көрмеші, 1000-ға жуық форум, семинар және тренингтер ұйымдастырылады, сондай-ақ жыл сайын 700-ден астам журналист қабылданады. Жыл сайынғы ұшу жиыны алғаш рет 1953 жылы қазіргі Тимерман алаңында өткізілді. 1959 жылы кеңейіп келе жатқан шара Рокфорд, Иллинойс әуежайына көшірілді. Рокфорд әуежайы (қазір Чикаго Рокфорд халықаралық әуежайы) көпшілікті қабылдауға жеткіліксіз болғандықтан, 1970 жылы Ошкошқа көшірілді. 2008 жылы Висконсин университетінің Ошкош бөлімі жүргізген зерттеуде, жыл сайынғы 500 000 көрерменнің әуежайға келуі айналасындағы үш округке 110 миллион долларлық туристік кіріс әкелетіні анықталды.
" Күн мен қызық " әуе шоуы
EAA мүшелері мен қызметкерлері қатысатын тағы бір маңызды жылдық әуе шоуы – Sun 'n Fun, Флорида штатының Лейкленд қаласында әр сәуір айында өтеді. Sun 'n Fun 1975 жылғы алғашқы көрсетілімінен бастап EAA-дан тәуелсіз ұйым болып келді, бірақ бұл шараға EAA-ның үнемі белсенді қатысуы болды. Екі ұйым 1989 жылдың қаңтарында өзара тәуелсіздіктерін мойындайтын келісімге қол қойды. 2005 жылдың 30 наурызында Sun 'n Fun екі ұйымның тәуелсіздігін растайтын және авиация қауымдастығына олардың бірлесіп жұмыс істей беруін қамтамасыз ететінін хабарлайтын баспасөз релизін жариялады. Осылайша, Sun 'n Fun EAA бөлімшелерінің қатысуымен және ұлттық EAA қызметкерлерінің қатысуымен өтетін шоу болып қалады, бірақ ол EAA-ның шарасы емес.
Ұйымдастыру құрылымы
Ұйымды төраға, президент, бас директор және директорлар кеңесі қадағалайды. Пауль Поберезный 1953 жылы ұйым құрылғанда президент және бас директор міндетін атқарды. 1989 жылы ол (жаңадан құрылған) басқарма төрағасы лауазымын алды, ал оның ұлы, акробатикалық ұшқыш Том Поберезный президент және бас директор болды. 2009 жылдың наурыз айында Пол Поберезный отставкаға кетті, ал директорлар кеңесі Том Поберезныйды басқарма төрағасы етіп сайлады. AirVenture 2010 көрмесінде бизнесмен Род Хайтауэр 2010 жылдың қыркүйегінен бастап ұйым президенті ретінде Том Поберезныйдың орнын басатыны жарияланды. Хайтауэр 2012 жылдың 22 қазанында «дер кезінде күшіне енген» директорлар кеңесінің отырысынан кейін, оның барысында бұрынғы Cessna төрағасы, президенті және бас директоры Джек Дж. Пелтон төраға болып сайланды. Хайтауэр отбасымен көбірек уақыт өткізу үшін отставкаға кететінін және Сент-Луис қаласынан Ошкошқа көшіп бармайтынын мәлімдеді. Пелтон бас директор міндетін атқарушы болып тағайындалды және Хайтауэрдің орнын толықтыру процесін қадағалайды. Хайтауэрдің отставкасы туралы сұрақтарға жауап ретінде EAA баспаларының вице-президенті Мак Макклеллан, бұл Хайтауэрдің Сент-Луистегі үйінен Ошкоштағы EAA штаб-пәтеріне көшіп бармауына байланысты болғанын айтты, өйткені директорлар кеңесі оны солай күткен. МакКеллен: «Түрлі шағымдар бар екенін білемін, бірақ мәселе сол емес. [Тұру орны] – бұл шешілмейтін талап. Директорлар кеңесі президент/бас директордың Фокс-Вэллиде тұруын міндетті деп санайды». 2022 жылдың желтоқсанында EAA директорлар кеңесі Шелли деЗеваллосты, Ed. D., ІІІ сыныптағы директор ретінде қабылдады. Жергілікті бөлімдер белгілі бір аймақта он немесе одан көп EAA мүшесі тұратын кезде құрылуы мүмкін. Бөлімдер ай сайын жиналуға шақырылады. Алғашқы бөлім отырысы Калифорниядағы Флабоб әуежайында өтті, оған танымал ұшақ дизайны мен құрылысын жасаушы Рей Ститс төрағалық етті.
EAA ұшу еркіндігі сыйлығы
Доктор Август Распеттің естелік сыйлығынан өзге, EAA Ұшу еркіндігі сыйлығын да табыстайды, оны ұйым өздерінің ең жоғары наградасы деп есептейді. Бұл сыйлық авиацияға сіңірген еңбегі үшін, EAA мүшелеріне тән адалдық, кәсіпкерлік және жаңашылдық рухтағы үлес қосқандарға жыл сайын беріледі.