Кіріспе

Бельгиялық футболшы
Нидерланды құрамасының футболшысы

Жан Марк Босман (ʒɑ̃ maʁk bɔsman; 30 қазан 1964 жылы туған) – бельгиялық бұрынғы кәсіби футболшы, жартылай қорғаушы. Оның футбол трансфері ережелерін сотқа шағымдануы 1995 жылы «Босман үкіміне» әкелді. Еуропалық соттың бұл тарихи шешімі футболшылардың жұмысқа орналасуын толығымен өзгертті, осы арқылы Еуропалық Одақтағы кәсіби ойыншыларға ағымдағы командасымен келісімшарт мерзімі аяқталғаннан кейін кез келген клубқа еркін ауысуға мүмкіндік берді.

Карьерасы мен сынағы

Белгілі болған сот процесіне дейін Босман Бельгияның бірінші лигасының "Стандарт Лиеж" және "RFC Лиеж" клубтарында ойнады. Ол 1983 жылы бірінші клубқа қосылып, 1988 жылы "RFC Лиеж" клубына ауысты. Екі жылдан кейін, соңғы клубпен келісімшарты бітіп қалғаннан кейін, 1990 жылы 25 жасында француз клубы "Дюнкеркке" қосылуға тырысты; алайда, "Лиеж" оны шамамен 500 000 фунт стерлингке бағалады және француз клубының толық соманы алдын ала төлеуін талап етті. Олар бас тартқандықтан, "Лиеж" трансферге келіспеді және Босманның жалақысын 75%-ға дейін, айына 500 фунтқа дейін төмендетті. Бұл Босманды жүйеге қарсы заңдық шаралар қолдануға және сотқа жүгінуге итермеледі; ол "Лиеж", Бельгия Футбол Федерациясы және УЕФА-ны сотқа берді, УЕФА-ның ережелері, оның келісімшарты бітіп қалғаннан кейін клубтан кетуіне кедергі келтіргені, 1957 жылғы Рим шартында орнатылған оның құқықтарын бұзғанын айтты. Бұл шарт Еуропалық экономикалық қауымдастықта (қазіргі Еуропалық Одақ) еркін қозғалысқа мүмкіндік берді. Нәтижесінде, клуб оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Сот процесі кезінде Босман француз лигасының екінші дивизионындағы "Сен-Квентин" клубында және Үнді мұхитындағы Реюньон аралында қысқа ғана уақыт ойнады. 1995 жылдың 15 желтоқсанында Еуропалық Әділет соты ойыншылардың келісімшарттары бітіп қалғаннан кейін еркін ауысуға құқылы екенін және Еуропалық Одақ клубтары Еуропалық Одақтың кез келген ойыншысын жалдауға құқылы екенін жариялады.

Үкім шығарылғаннан кейін

Сотта жеңіске жеткеніне қарамастан, Босман тарихи сот процесінен кейін елеулі қаржылық және жеке қиындықтарға тап болды. 2011 жылғы сұхбатында ол FIFPro және соттардан алған өтемақының көп бөлігі заңдық шығындарға кеткенін айтты. Сот шешімінен кейін жұмыс табуда қиналды. 2013 жылдың сәуірінде Босманға қазіргі әйеліне және оның 15 жасар қызына шабуыл жасағаны үшін бір жылға шартты түрде бас бостандығынан айыру жазасы берілді, бұл 2011 жылы әйелі алкогольдік сусын беруден бас тартқаны үшін болған деген күдік тудырды; апелляцияда бұл жаза қоғамдық жұмыстарға ауыстырылды. 2015 жылға қарай Босман жұмыссыз болып, FIFPro-дан жәрдем алуға мәжбүр болды.

Жеке өмір

Босманның екі ұлы бар, үлкені Мартин, кішісі Сэмюэл.