Гликогенез: глюкозадан гликоген жасалу процесі. Бауырда инсулин әсерімен, гормоналды бақылау арқылы жүзеге асады. Қандағы глюкоза деңгейін реттеуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Глюкоза молекулаларының гликогенге полимерленуі
Polymerisation of glucose molecules into glycogen
Глюкогенез – гликоген синтезі процесі, онда глюкоза молекулалары сақтау үшін гликоген тізбектеріне қосылады. Бұл процесс Корі циклынан кейін демалыс кезінде бауырда және жоғары глюкоза деңгейіне жауап ретінде инсулинмен де белсендіріледі.
Glycogenesis is the process of glycogen synthesis, in which glucose molecules are added to chains of glycogen for storage. This process is activated during rest periods following the Cori cycle, in the liver, and also activated by insulin in response to high glucose levels.
Бақылау және реттеу
Гликогенез гормондардың бақылауына жауап береді. Бақылаудың негізгі түрлерінің бірі – гликоген синтетазасы мен гликоген фосфорилазасының әртүрлі фосфорылдануы. Бұл гормоналды қызметті бақылайтын ферменттер арқылы реттеледі, ал гормоналды қызмет өз кезегінде көптеген факторлармен реттеліп отырады. Сондықтан, аллостериялық реттеу жүйелерімен салыстырғанда, одан да көп әсер ететін факторлар бар.
Glycogenesis responds to hormonal control. One of the main forms of control is the varied phosphorylation of glycogen synthase and glycogen phosphorylase. This is regulated by enzymes under the control of hormonal activity, which is in turn regulated by many factors. As such, there are many different possible effectors when compared to allosteric systems of regulation.
Эпинефрин (адреналин)
Гликоген фосфорилазасы фосфорилирлеу арқылы белсендіріледі, ал гликоген синтезасы тежеледі. Гликоген фосфорилазасы фосфорилаза киназа ферменті арқылы оның аз белсенді "b" түрінен белсенді "a" түріне айналады. Бұл ферменттің өзі А протеинкиназасымен белсендіріледі және фосфопротеинфосфатаза 1 арқылы деактивацияланады. А протеинкиназасы адреналин гормонымен белсендіріледі. Эпинефрин аденилат циклазаны белсендіретін рецепторлы белокқа байланысады. Бұл фермент АТФ-тан циклдық АМФ-тің түзілуіне себеп болады; циклдық АМФ-тің екі молекуласы А протеинкиназасының реттеуші кіші бірлігіне байланысып, оны белсендіреді, соның нәтижесінде А протеинкиназасының каталитикалық кіші бірлігі құралымнан ажырап, басқа белоктарды фосфорилирлей алады. Гликоген фосфорилазаға оралып келсек, аз белсенді "b" түрі конформациялық өзгеріссіз де белсендірілуі мүмкін. 5'АМФ аллостерикалық активатор болып әрекет етеді, ал АТФ ингибитор болып табылады, бұл фосфофруктокиназаның бақылауында бұрыннан көрінгендей, энергия қажеттілігіне жауап ретінде ағын жылдамдығын өзгертуге көмектеседі. Эпинефрин гликоген фосфорилазасын белсендіретін ғана емес, сонымен қатар гликоген синтезасын тежейді. Бұл гликоген фосфорилазасын белсендірудің әсерін күшейтеді. Бұл тежелу ұқсас механизм арқылы жүзеге асырылады, себебі А протеинкиназасы ферментті фосфорилирлеп, оның белсенділігін төмендетеді. Бұл координациялық өзара бақылау деп аталады. Гликогенезді реттеу туралы толық ақпарат алу үшін гликолиз туралы қараңыз.
Glycogen phosphorylase is activated by phosphorylation, whereas glycogen synthase is inhibited. Glycogen phosphorylase is converted from its less active "b" form to an active "a" form by the enzyme phosphorylase kinase. This latter enzyme is itself activated by protein kinase A and deactivated by phosphoprotein phosphatase 1. Protein kinase A itself is activated by the hormone adrenaline. Epinephrine binds to a receptor protein that activates adenylate cyclase. The latter enzyme causes the formation of cyclic AMP from ATP; two molecules of cyclic AMP bind to the regulatory subunit of protein kinase A, which activates it allowing the catalytic subunit of protein kinase A to dissociate from the assembly and to phosphorylate other proteins. Returning to glycogen phosphorylase, the less active "b" form can itself be activated without the conformational change. 5'AMP acts as an allosteric activator, whereas ATP is an inhibitor, as already seen with phosphofructokinase control, helping to change the rate of flux in response to energy demand. Epinephrine not only activates glycogen phosphorylase but also inhibits glycogen synthase. This amplifies the effect of activating glycogen phosphorylase. This inhibition is achieved by a similar mechanism, as protein kinase A acts to phosphorylate the enzyme, which lowers activity. This is known as co ordinate reciprocal control. Refer to glycolysis for further information of the regulation of glycogenesis.
Кальций иондары
Кальций иондары немесе циклдік АМФ (cAMP) екінші реттік хабаршылар болып табылады. Бұл теріс реттеудің мысалы. Кальций иондары фосфорилаза киназасын қозуға (белсендіруге) жасайды. Бұл гликоген фосфорилазасын қозуға жасайды және гликоген синтезасын тежейді.
Calcium ions or cyclic AMP (cAMP) act as secondary messengers. This is an example of negative control. The calcium ions activate phosphorylase kinase. This activates glycogen phosphorylase and inhibits glycogen synthase.