Кіріспе

Канадалық саясаткер

Руби Дхалла (18 ақпан 1974 жылы туған) – канадалық хиропрактик, актриса, қоғамдық белсенді, модель және бұрынғы саясаткер. Ол 2004 жылдан 2011 жылға дейін Канада Парламентінің Мәжілісінде Либералдық партия мүшесі ретінде Брэмптон-Спрингдейл округінің депутаты болды. Руби Дхалла мен Британдық Колумбиядан консерватор Нина Гревал – Канада Парламентінің Мәжілісінде қызмет еткен алғашқы сикх әйелдері. Ол 2011 жылғы федералды сайлауда консерватор Парм Гиллге жеңілді.

Ерте өмір

Дхалла Виннипег қаласында (Манитоба штаты) Үндістанның Пәнджаб аймағынан көшіп келген отбасында дүниеге келді. Ол алғаш рет 1984 жылы, он жасында Виннипегтің солтүстік аймағында тұрғанда халықаралық назар аударды. Үндістан әскері Амритсардағы Алтын ғибадатханада әскери операциялар жүргізген кезде Дхалла Үндістанның премьер-министрі Индира Гандиге хат жазып, бейбітшілік пен әділдік орнатуды сұрады. "Құрметті Премьер-министр, мен сізге телеарнадағы зорлық-зомбылық көріністерінен және көптеген сикхтердің қаза тауып жатқанын көргеннен кейін жазып отырмын. Өтінемін, үкімет бұл мәселені бейбіт жолмен шешсін, сонда сикхтер өлтірілмейді және Алтын ғибадатханаға шабуыл жасалмайды. Зорлық-зомбылық пен қырқыстан гөрі, келісім табу үшін бір үстелге отырып келісе бастаңыз. Сіз бұл мәселені мүмкіндігінше тез шеше аласыз деп үміттенемін. Егер мен қандай да бір көмекке жарасам, хабарлаңыз" делінген хатта. Ганди Дхалланың хатына жеке жауап берді және оны өзінің қазасына дейін бірнеше ай бұрын өткен баспасөз конференциясында атап өтті, сондай-ақ Дхалланы Үндістанға сапармен шақырды. Алайда, Ганди Дхалла келмей тұрып қаза тапты. Ол Макмастер университетіндегі бірінші курсын толық стипендиямен оқыды. Содан кейін Дхалла Виннипег университетінде оқуын жалғастырып, 1995 жылы саяси ғылым пәні бойынша қосымша білімімен биохимия бакалавры дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Манитобадан Родс стипендиясына үміткерлердің ішіндегі қысқа тізімге енді. Ол сол жылы Торонтоға көшіп, 1999 жылы Канадалық Мемориалдық Хиропрактика Колледжін бітіріп, хиропрактика докторы атағын алды. Бітіргеннен кейін ол Торонто аймағында көп салалы денсаулық сақтау клиникаларының желісін құрды. Дхалла актерлік мансабымен де айналысты, алты ай Үндістанда жұмыс істеді және "Кён? Кис Лие?" (Неге? және кім үшін?) атты Болливуд стиліндегі үнді тіліндегі фильмде басты рөлді ойнады, бұл фильм Онтарионың Гамильтон қаласында түсірілді. 1993 жылы "Мисс Үндістан Канада" сайысында екінші орынды жеңіп алды. Дхалла өте ерте жасынан саяси белсенділікке қатысып, 1988 жылғы федералды сайлауда Виннипегтен либералды кандидат Дэвид Уокерге көмектесті, кейін Манитоба жас либералдарының белгілі мүшесі болды. Дхалла көптеген саяси науқандарда жұмыс істеді, түрлі сайлау комитеттеріне төрағалық етті және көптеген провинциялық және федералдық саяси науқандарда ерікті болып қызмет етті. 1998 жылы ол Канаданың көпмәдениеттілік жөніндегі тұрақты комитетінің либералдық бөлігіне жастар өкілі болып сайланды. Дхалла 1990 жылы Калгарида өткен Либералдық көшбасшылық конвенциясына делегат ретінде қатысты және Манитобадағы Пауль Мартинды қолдаған алғашқы жас либералдардың бірі болды. Дхалла 2003 жылы Мартиннің Либералдық партияның жетекшісі болуына тағы да қолдау көрсетті.

Үкімет мүшесі (2004-2006)

2004 жылдың мамыр айында премьер-министр Пол Мартин Дхалланы 2004 жылғы федералды сайлауда Брэмптон-Спрингдейл округі үшін Либералдық партияның үміткері етіп ұсынды. Бұл шешімге жергілікті Либералдық партия ұйымының басшылығы қарсы болды, олар Эндрю Канияны үміткер ретінде қолдаған. Либералдық партияның сайлау штабының орынбасары Дхалланың таңдалуын қорғап, оны партияға пайдалы болатын, болашағы зор үміткер деп сипаттады. Либералдық партия 2004 жылдың 28 маусымында азшылық үкімет құрғанмен, Дхалла үлкен артықшылықпен сайланды және Канада Парламентіне сайланған үнді тегінің алғашқы әйелдерінің бірі болып тарихқа енді. Оның жеңісі де тарихи маңызы бар, өйткені ол Үндістаннан тыс әлемде сайланған үнді әйел болды. Денсаулық сақтау саласындағы білімі мен бизнес тәжірибесін ескере отырып, Дхалла Денсаулық сақтау жөніндегі тұрақты комитетке мүше болып тағайындалды. Парламентте Дхалла сайлаушыларына, азшылықтарға және әйелдерге қатысты мәселелерде өзінің ойын айқын жеткізетін және белсенділік танытатын депутат ретінде танылды. 2005 жылдың қаңтарында Дхалла сенатор Джерри Графштейн мен әнші Том Кокрейнмен бірге «Азия үшін Канада» атты қайырымдылық концертін ұйымдастыруға белсенді қатысты. Концерттен түскен қаражат өткен айда Оңтүстік-Шығыс Азияда болған цунамиден зардап шеккендерге көмектесу үшін жұмсалды. 2005 жылы ол премьер-министрмен бірге Шри-Ланка мен Үндістанға сапар шегіп, екі ел арасындағы сауданы дамыту мақсатында кездесулер өткізді. 2005 жылдың қазан айында Дхалла Пакистанда болған жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсетуді ұйымдастырды. Парламентте Дхалла шетелде алынған біліктілікті тану мәселесі бойынша арнайы хатшылық құру туралы алғашқы жеке заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы Канаданың Төменгі палатасында қабылданды, соның арқасында жақында Канадаға көшіп келгендерге кәсіби жұмыс табуға көмектесті. Дхалла 2005 жылы Канаданың бір жынысты некеге рұқсат беру туралы заңын қолдады, өйткені Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасы қоғамның әртүрлі топтарына теңдік құқығын беруі керек деп санды. 2005 жылдың соңында Либералдық үкіметке сенімсіздік білдіріліп, 2006 жылдың басында жаңа сайлаулар жарияланды. Дхалла өзінің қайта сайлану науқанын желтоқсан айының басында ресми түрде бастады, оған Болливуд актері Арджун Рампал қатысты. Консервативтік партияның үміткері Сэм Хундал жаңа иммигранттар арасында бір жынысты некелерді даулы мәселе ретінде пайдалануға тырысты, бірақ сәтті болмады. Келесі айда ол премьер-министр Стивен Харпердің Торонтода өткен халықаралық СПИД конференциясына қатысудан бас тартуын «дүниежүзілік аренада Канада үшін ұят» деп сипаттады. 2006 жылдың маусым айында консерваторлар Дхалланы партияға қосылуға көндіруге тырысқаны белгілі болды, осы арқылы жастардың, әйелдердің және этникалық сайлаушылардың қолдауын ұмтылды. Ол консерваторлардың өзінің құндылықтарын білдірмейтінін айтып, ұсыныстан бас тартты. Кейін ол Ваджид Ханды Либералдық партиядан Консервативтік партияға ауысқаны үшін сынады. (Хан 2008 жылғы федералды сайлауда жеңілді.) Пол Мартин 2006 жылғы сайлауда партиясының жеңілісінен кейін Либералдық партияның басшысы лауазымынан кетті. Дхалланың сөйлеу қабілеті, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысуы және жастығын ескере отырып, партияның көптеген мүшелері оны партия басшысы лауазымына үміткер болуға шақырды. Дхалла жастар мен әйелдерді саяси партия мен басшылық процесіне қатысуға ынталандыру үшін платформа ұсынды. Ақырында Дхалла Майкл Игнатьевті қолдады және сенатор Дэвид Смит пен парламент мүшесі Денис Кодерремен бірге Игнатьевтің басшылық науқанының ұлттық төрағасы болып тағайындалды. Игнатьев 2006 жылғы Либералдық партияның басшылық конвенциясының соңғы дауыс беруінде Стефан Дионнан жеңілді. Дион 2007 жылдың қаңтарында өзінің жаңа көлеңкелі кабинетін жариялады және Дхалланы Денсаулық сақтаудан Әлеуметтік даму саласына қайта тағайындады. Ол консерваторларды Мартин үкіметінің ұлттық балабақша жоспарын жоюы үшін сынады және ірі, пайда табуға бағытталған шетелдік фирмалардың осы саланы басып алуына қарсы болды. Ол сондай-ақ 2008 жылдың басында Toronto Star газетінде жарияланған мақаласында дамыған елдерді әлемнің оңтүстігіндегі туберкулезді жою үшін қажетті ресурстарды инвестициялауға шақырды. Парламентте Дхалла барлық саяси партиялардың парламентарийлері үшін HAT (АИТВ, СПИД, туберкулез) кокусын құрды. Дхалла 2008 жылдың басында Консервативтік үкіметтің Канаданың иммиграциялық заңдарына енгізген өзгерістеріне қарсы болды, онда үкімет қаралатын істердің санын жыл сайын шектеді және иммиграция министріне кейбір өтініш берушілерді жеделдетуге мүмкіндік берді. Дхалла консерваторлар белгілі бір қауымдастықтарға жақсылық көрсетуі мүмкін екенін айтты. Ол былай деді: «Менің ойымша, олар саяси мақсатта қай қауымдастықтармен жұмыс істегісі келетінін таңдап алып жатыр, сондықтан осы қауымдастықтардың арасында қазіргі иммиграциялық заңдар оларға әсер етеді деген қорқыныш бар». Дхалла сондай-ақ үндістердің Сиңх немесе Каур тегі бар азаматтарының Канадаға көшіп келу үшін қосымша тегін қосуын қажет етпеу үшін үкіметтің шешімін қолдауға сәтті әрекет етті. Дхалла 2008 жылдың сәуір айында 1914 жылғы Комагата Мару оқиғасы үшін федералды үкіметтің кешірім сұрауы туралы жеке заң жобасын ұсынды, онда 376, көбінесе сикх иммигранттарын тасымалдаған кемеге Канадаға кіруге рұқсат берілмеді. Бұл заң жобасы келесі айда бірауыздан қабылданды. 2008 жылы Дхалла 2008 жылғы қайта сайлауда қиындыққа тап болды және ақырында Консервативтік партияның үміткері Парм Гиллді аз айырмамен жеңді, либералдардан консерваторларға провинциялық ауысу орын алды. Бұл сайлау кезінде қарсыласының (Парм Гиллдің) бауыры Дхалланың үгіттену плакаттарын қиып тастағаны үшін айыпталып сотталды. 2008 жылғы сайлауда консерваторлар ұлттық деңгейде екінші рет азшылық үкімет құрды. Сайлаудан кейін көп ұзамай Торонто тұрғыны Дхаллаға өлім жанамаларын жібергені және оны қудалағаны үшін айыпталып сотталды. Парламентте Дхалла әйелдерге, азшылықтарға және жастарға қатысты мәселелерді көтеріп, Канада мен дамып келе жатқан экономикалар арасындағы сауданы дамытуға жұмыс істеді.

2008 жылғы қаңтарда Үндістанға сапар

2008 жылдың қаңтар айында Дхалла Үндістанның Пенджаб штатына сапар жасады. Шетелде тұратын үндістердің (NRI) семинарында болғанда, ол штат үкіметіне үйленген әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты болдырмау үшін қатаң заңдар қабылдауға шақырды. Кейін ол ата-анасының Мулланпур ауылына барды. Осы сапар барысында Дхалланың әріптесінің әмияны екі баладан ұрланды. Кейін балалар ұсталғаннан кейін полиция тарапынан ұрылғаны анықталды, ал жергілікті телеарна Дхалладан алынған сөзді контекстінен тыс пайдаланып, ол зорлық-зомбылықты қолдағандай көрсетті. Телеарна кейіннен толыққанды түсіндіру беріп, Дхалланың сөздері дұрыс емес көрсетілгенін мойындады. Дхалла балаларға қатысты кез келген зорлық-зомбылықты айыптайтынын және оқиғаны тергеп-тексеруді талап етті.

Канаданың 40-шы Парламенті

Стефан Дион 2008 жылғы федералды сайлаудағы өте нашар көрсеткіштен кейін Либералдық партия төрағасы лауазымынан бас тарды, ал Далла оның орнын басуға мүмкін кандидат ретінде талқыланды. "Toronto Star" оны басты үміткер емес деп атап, ұлттық деңгейдегі беделінің күшті еместігін айтты. Ол шешімін қабылдамас бұрын, басқа белгілі кандидаттар жарыстан шығып, Майкл Игнатьевті қолдады. Желтоқсан айында Далла сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді. Игнатьев 2009 жылдың қаңтар айында партияның уақытша төрағасы болып тағайындалды және сол жылдың соңында партия төрағасы болып бекітілді. 2009 жылдың қаңтар айында Игнатьев Далланы Жастар және көпмәдениеттілік мәселелері жөніндегі Либералдық партияның сыншысы етіп тағайындады. 2008 жылы Hill Times газетінің парламенттік қызметкерлері арасында өткізілген сауалнамада Далла ең тартымды әйел депутат деп танылды, ал сол жылы Maxim журналы оны "Әлемдегі ең сексапильді саясаткерлер" тізімінде үшінші орынға қойды. Globe and Mail газетінің жазушысы Маргарет Вэнте Далланың Либералдық партия парламенттік фракциясындағы әріптестері арасында танымал еместігін, оны "көп талап қоятын" және өзін-өзі жарнамалайтын адам ретінде қарастыратынын жазды. Hill Times газетінің парламенттік қызметкерлері арасында өткізілген сауалнамада Далламен жұмыс істеу ең қиын деп танылды, сауалнама жүргізушілер оның "парламенттегі барлық қызметкерлердің арасында ең көп ауысымы бар" екенін айтты. 2007 жылы Service Canada тергеушілері Далланың парламенттік қызметкерін жұмыстан босату процесінде жасаған айыптаулары бойынша тергеу бастады. Тергеу барысында қызметкер медициналық демалыста болған кезде, Далла оның ауруға шалдықпағанын мәлімдеді, бірақ тергеу оның талаптарын растау үшін бірнеше рет дәлелдеме сұрағанмен, Далладан ешқандай дәлел түспеді, ал оның мәлімдемесіне қарсы көптеген дәлелдер ұсынылды. Бұл тергеушіні Даллаға заңсыз жұмыстан босату салдарынан туындаған кез келген заңдық шығындарға жеке жауапты екенін ресми түрде ескертуге мәжбүр етті. Осыған дейін, Либералдық партияның Service Canada жөніндегі ресми оппозициялық сыншысы ретінде сөйлеген сөзінде Далла консервативтік үкіметтің саясатын жұмыссыздыққа байланысты төлемдер жүйесін қарастырып жатқан парламенттік комитет отырысында сынады – әсіресе, жұмыстан заңсыз босатылған қызметкерлердің әрекеттерін пайдаланатын кемшіліктер туралы айтты. Далланың парламенттік жұмыстан гөрі жарыққа ұмтылатыны айтылды, оның бұрынғы фракция мүшесі: "Оның басшымен бірге түскен әр суретке түсуіне көз жеткізуден басталады. Ол шақырылмаған жағдайларда да ұйымдастырушыларға телефон соғып, "Мен сөз сөйлегім келеді" дейтінін жиі естимін", - деді. 2009 жылғы Либералдық партияның съезіне ол ақ лимузинде келді. Күтушілерге қатысты даулар оянған кезде, бір депутат: "Мен көптеген адамдардың оған өкініш білдіріп отырғанын сезінбеймін" деді. Далла фильмді жарнамалау үшін пайдаланылған оның суреттері өңделгенін мәлімдеді, бірақ фильм өндірушілері оны жоққа шығарды. Далла өндірушілердің ол тарату туралы келісімге қол қойды, 2000 доллар алды немесе Үндістан фильмдерін көрсететін кинотеатрдың премьерасында қолдау көрсететін телеинтервью берді деген мәлімдемесін де жоққа шығарды. Өндірушілер Далланың бас тарту туралы келісімге қол қойғанын көрген куәгер бар екенін айтады, бірақ өзінің бас тартуы "өртте жойылған" деп мәлімдеді. Кейін үшінші күтуші де осыған ұқсас айыптаулармен шықты. Далла бұл айыптауларға "ошалаңдап, қорқып қалғанын" айтты және күтушілер ешқашан зәбір көрмегенін мәлімдеді. Кейін ол әйелдерді жұмысқа алуға немесе қадағалауға қатысы жоқ екенін білдіретін мәлімдеме жасады. Далла 6 мамырда Жастар және көпмәдениеттілік жөніндегі Либералдық партияның сыншысы лауазымынан кетіп, өзінің атын тазарту үшін федералдық этикалық тергеуді сұрады. Екі күннен кейін ол баспасөз конференциясын өткізді, онда өзіне қатысты айыптауларды оның беделіне жасалған үйлестірілген шабуыл деп сипаттады. Кейіннен "Globe and Mail" газетінде ол федералдық Либералдық партия фракциясында аз қолдаушылары бар екені және басқа депутаттар оны "көп талап қоятын" және өзін-өзі жарнамалайтын адам ретінде қарастыратыны, өз қызметкерлеріне талап қоятыны және парламенттік өмірдің қарапайым бөлшектеріне араласуға дайын еместігін айтты. Алайда кейбір Либералдық партия депутаттары оны ашық қорғады, соның ішінде Джуди Сгро. Далланың адвокаты бұл дау оның саяси қарсыластары ұйымдастырған жалған үгіт-насихаттың бір бөлігі екенін айтты. Кейін оның адвокаты бұқаралық ақпарат құралдарына күтушілердің бірі бұрын басқа жұмыс берушіге қарсы негізсіз айыптаулар жасағанын хабарлады. Далланың баспасөз мәслихатына бір күннен кейін, Intercede атты Торонтодағы иммигрант әйелдерін қолдайтын ұйымның директоры Агат Масон, күтушілердің бірі паспорты ұсталғаны туралы шағымданғанда, оның інісі емес, Даллаға қоңырау шалғанын Комиссия алдында куәлік берді. Масон Даллаға ол заңды бұзуда екенін және 24 сағат ішінде паспортын қайтару керектігін айтқанын, ал оның естелігінде паспортын ертесі күні қайтарып алғанын айтты. Далла бұрын Масонның айыптауларын жоққа шығарған, ол Intercede ұйымындағы ешкіммен сөйлеспегенін айтқан. Иммиграция министрі Джейсон Кенни саяси араласу туралы ұсынысты жоққа шығарды, ол бұл мәселе туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғанға дейін ешқандай жеке білімі болмағанын айтты. Оның министрлік көмекшісі Әлихан Велши кейіннен Иммиграция комитетінің отырысында Далланың беделін түсіру мақсатымен құжаттарды таратқан. Кейбіреулер Велшинің әрекеттері Кенни департаментіндегі мемлекеттік қызметкерлердің арасында үрей тудырды, олардың істі әділ және ашық түрде қарауларына кедергі келтірді. Нәтижесінде, ешқандай айып тағылмады. Далла бұқаралық ақпарат құралдарынан және қоғамнан "шешімді күтіп, отбасына жеке кеңістік беруді" сұрады.

Саяси қайта оралу әрекеті

Дхалла 2011 жылғы федералды сайлауда консерватор Парм Гиллден жеңілді. Дхалла 2014 жылдың 5 қазанында баспасөз конференциясын ұйымдастырды, мақсаты – 2015 жылғы федералды сайлауда Брэмптон-Спрингдейл округінен либералдық партиядан кандидаттығын жариялау еді, бірақ ол "көп ойланып, зерделеніп, келесі федералды сайлауға қатыспаймын" деп мәлімдеді. Оның айналасында Либералдық партияның аты қаралап жазылған сайлау плакаттары болды. Кейін ол CTV News телеарнасына баспасөз конференциясын жоспарлағаннан кейін либералдық партияның өкілдері оны үміткер болмауға көндіруге тырысқанын айтты, бірақ ол бұл ақпаратты жоққа шығарды, керісінше либералдық партия оның үміткер болуын қалаған, бірақ соңғы сәтте ол қайтадан депутат болып қызмет етуге міндеттеме бере алмайтынын мәлімдеді.

Сайлау рекорды

Парм Гилл консервативті партиядан CA округінде 24 617 дауыс (48,3%) жинады, бұл көрсеткіш – пайыздық тармаққа өзгерді. Науқан шығындары $– құрады. Либералдық партиядан Руби Дхалла CA округінде 14 231 дауыс (27,9%) алып, көрсеткіш – пайыздық тармаққа өзгерді. Науқан шығындары $– құрады. NDP партиясынан Манжит Гревал CA округінде 9 963 дауыс (19,6%) жинады, бұл көрсеткіш – пайыздық тармаққа өзгерді. Науқан шығындары $– құрады. Жасыл партиядан Марк Хоффберг CA округінде 1 926 дауыс (3,8%) алып, көрсеткіш – пайыздық тармаққа өзгерді. Науқан шығындары $– құрады. Коммунистік партиядан Лиз Роули CA округінде 219 дауыс (0,4%) жинады, бұл көрсеткіш – пайыздық тармаққа өзгерді. Науқан шығындары $– құрады. Барлық жарамды дауыстардың жалпы саны (100,0%)