Кіріспе

Канадалық кәсіпкер және саясаткер Уаджид Али Хан (Wajid Ali Khan) (24 сәуір 1946 жылы туған) – канадалық кәсіпкер және саясаткер. 2004-2008 жылдар аралығында ол Канада Төменгі палатасының депутаты болды, алғашқыда Либералдық партиядан, кейін Консервативтік партиядан Миссиссауга-Стритсвилл сайлау округін өкілдік етті. 2018 жылдың наурыз айында Канада Корольдік атты полициясы оны тұтқындап, үш рет алаяқтық жасады, үш рет жалған мәлімдеме берді және бір рет жалған құжат қолданды деген айыптар тақты.

Ерте өмір

Хан 1966 жылдан 1973 жылға дейін Пәкістан әуе күшінде офицер және ұшқыш болып қызмет етті. 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысында ол Шэньян F-6 истребителінің ұшқышы ретінде қатысты. 1974 жылы ол Канаданың Торонто қаласына көшті.

Саяси мансап

Хан саясатқа Либералдық партияның мүшесі ретінде қатысты және 2003 жылы партия төрағалығына Пауль Мартинді қолдады. Ол 2004 жылғы федералды сайлауда Миссиссауга-Стритсвилл округінде 50%-дан астам дауыспен сайланды, консерватор Нина Тангриді шамамен 20 пайыздық айырмамен жеңді. Ясмин Ратансимен бірге Хан Либералдық партиядан сайланған алғашқы мұсылман депутат (парламент мүшесі) болды. Хан 2005 жылғы 28 маусымда үкіметінің бір жынысты неке заңына қарсы дауыс берді. Хан 2006 жылғы федералды сайлауда консерватор Раминдер Гиллді 11% дауыс айырмасымен жеңіп, қайта сайланды. Қайта сайланғаннан кейін ол Ұлттық қорғаныс мәселелері жөніндегі көмекші сыншы, ал соңғы кезде Қазыналық кеңес жөніндегі көмекші сыншы болып тағайындалды. Хан бастапқыда 2006 жылғы Либералдық партияның көшбасшылық үміткері Джо Волпті қолдады, кейіннен Волппен бірге Боб Рейді қолдауға қосылды. Либерал ретінде Хан Канаданың Ауғанстандағы әскери миссиясын 2009 жылға дейін ұзартуға қарсы дауыс берді.

Қаюм Жамалмен қарым-қатынасы

2005 жылдың жазында Хан Ар Рахман мешітіне қатыса бастағанда, Қаюм Жамал оны қауымға таныстырып, үкіметтен хабар келгенін айтты, ал Хан оған қарсы, өзі үкіметке хабар жібергісі келетінін мәлімдеді – Ауғанстандағы канадалық әскерлер ешбір пайда келтірмейді. Хан Жамалдың сөзін бөліп, мұндай пікірлерге төзбейтінін айтып, ашуланып мешіттен шығып кетті. Кейін Хан осы жанжал туралы айта келіп, Жамалды итеріп тастағанын, өйткені ол "сақадай-ақ сөйлеп тұрған" дейді, сондай-ақ оны ағылшын тілін "нашар" білетін "ақымақ" деп атады. Бұрын Жамалдың әйелінен сөккен Хан, кейін Жамалдың әрекетін билік органдарына хабарлады, нәтижесінде ол Торонтодағы террористік қастандық жоспарының басшысы деп айыпталды және екі жыл түрмеде отырғаннан кейін кінәсіз деп танылды. Кейіннен "Маклин" журналы "Жамал туралы ескерту білдіргендердің арасында парламент депутаты болуы мүмкін екендігі полицияның істі қалай құрастырғаны туралы күрделі оқиғаның қызықты бұрылысы болып табылады" деп хабарлады.

Таяу Шығыс және Ауғанстан жөніндегі кеңесші

Ол 2006 жылғы 8 тамызда Премьер-министр Стивен Харпердің Таяу Шығыс және Ауғанстан мәселелері бойынша арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Консервативті саяси қарсыластарына қолдау көрсеткені туралы сынға жауап ретінде Хан өзінің тағайындалуының баяулық сипатын баса көрсетті, сондай-ақ жауапкершілікті қабылдау алдында Либералдық партияның жетекшісі Билл Грэмнің келісімін сұрап алып, алғанын айтты. Хан аталған аймақтағы жағдай туралы есеп дайындау үшін 16 күндік сапарға жіберілді; ол кетіп бара жатқанда, есепті елге оралғаннан кейін жариялайтынын уәде берді, бірақ бұл уәде кейіннен дауға себеп болды.

Төменнен өту

2007 жылдың қаңтар айының басында БАҚ Ханның Консервативтік партияға өту мүмкіндігін қарастырып жатқаны туралы болжамдарды таратуды бастады. Либералдық партияның басшысы Стефан Дион Ханның Стивен Харпердің кеңесшісі ретінде либералдық депутаттық мандатын сақтап, қызметін жалғастыруына рұқсат етпейтінін мәлімдеді. 5 қаңтарда Хан консерваторларға өтті. Торилерге ауысқаннан кейін Ханның бұрынғы либералдық әріптестері оның Таяу Шығыс жөніндегі есебін уәделенгендей жариялауға шақырды; бірақ премьер-министр Харпер одан бас тартты, есеп жарияланса Ханның «кеңесші емес, сарапшы» болады деді. 2007 жылдың 15 қаңтарында Ханның бұрынғы либералдық сайлау округінің тіркеуі 2006 жылдың 31 желтоқсанынан бастап Канада сайлау комиссиясымен тоқтатылғаны белгілі болды. Ханның бизнесі екі жыл ішінде сайлау округіне шамамен 180 000 доллар қарыз берді. Сайлау округтеріне қарыз беруге рұқсат болғанымен, Ханның бизнесінен алынған қарыздың мөлшері өте ерекше деп есептелді. Алайда, Канада сайлау комиссиясы Ханның ешқандай заңбұзушылық жасағанын анықтамады. 2007 жылдың 15 қарашасында Хан сайлау заңы бойынша өткен сайлау науқанында 30 000 доллардан астам шығын жасады деген айып тағылды. Ханның бизнесі мен округ президенті де оның ресми өкілі рұқсатсыз сайлау шығындары жасады деген айыпқа ұшырады. 2007 жылдың 23 қарашасында ол консервативтік фракциядан шығып, тәуелсіз депутат ретінде отыратынын мәлімдеді. 2008 жылдың 3 ақпанында үкіметтік таяқша ұстаушы Джей Хилл Хан Канада сайлау комиссиясымен мәселені толық шешкенін және консервативтік фракцияға қайта қабылданғанын хабарлады. 2008 жылдың 14 қазанында өткен федералды сайлауда Хан либералдық партиядан кандидат Бонни Кромбиге 4 725 дауыспен жеңіліп қалды.

Қылмыстық айыптаулар

2018 жылдың наурыз айында Хан және оның бизнес-серіктесі, Онтарио штатының Миссиссауга қаласынан Надим Имтиаз Ахмед, инвестициялық алаяқтық схемасы бойынша RCMP (Канада Корольдік атқышу полициясы) тарапынан тұтқындалып, қылмыстық жауапкершілікке тартылды. RCMP-нің құпия және халықаралық тергеу бөлімі, "Канаданың мемлекеттік институттарына, мемлекеттік қызметкерлеріне, мемлекеттік биліктің беделіне қауіп төндіретін немесе Канаданың саяси, экономикалық және әлеуметтік тұтастығына нұқсан келтіретін қылмыстық әрекеттерге" бағытталған. RCMP-нің қаржылық қылмыстар бөлімі шамамен 3 жыл бойы жүргізген тергеуден кейін Ханға үш рет алаяқтық жасау, үш рет жалған мәлімдеме жасау және Пакистандағы инвестициялық мүліктерді сатып алу үшін ақшаны қолдану схемасына қатысты бір рет жалған құжат қолдану айыбы қойылды.