Томми Вэнс: Британдық радио әлемінің дауысы

Кіріспе

Британдық радио жүргізушісі (1940–2005)

Ричард Энтони Криспиан Фрэнсис Преу Хоуп Уэстон (11 шілде 1940 – 6 наурыз 2005), кәсіби тұрғыда Томми Вэнс ретінде танымал болған, ағылшын радио хабаршысы еді. Ол 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында британдық хэви-металдың жаңа толқынының қалыптасуына Лондон негізді диджей Нил Кеймен бірге зор үлес қосты. Вэнс 1980 жылдардың басында Ұлыбританияда хард-рок және хэви-метал музыкасын эфирге таратуды бастаған алғашқы радио жүргізушілерінің бірі болды, соның арқасында топтар мен жанкүйерлер үшін жалғыз ұлттық радио платформасын ұсынды. Оның жүргізген "Жұмалық рок-шоуы" жаңа топтарға өнерлерін көрсетуге, ал жанкүйерлерге оларды тыңдауға мүмкіндік берді. Ол "Радиодағы теледидар" деген жеке сөздерін қолданды. Оның дауысы 1985 жылы Live Aid-те Уэмбли стадионында өнер көрсететін артистерді жариялағанда әлемнің миллиондаған адамдары естіді.

Ерте өмір және білім

Ричард Энтони Криспиан Фрэнсис Преу Хоуп Уэстон 1940 жылғы 11 шілдеде Оксфордширдегі Эйншам қаласында дүниеге келген. Оның әжесі саяхаттайтын репертуарлық театр труппасының иесі, әкесі электроника инженері, ал анасы бұрынғы әнші және биші болған. 15 жасында мектептен қуылған Вэнс алғашқы жұмысын Лондонның Хайд-парк қонақ үйінде оқушы-менеджер болып бастады. 1956 жылы, 16 жасында ол сауда флотына кабина мальшысы ретінде қатысты. Нью-Йорк қаласында АҚШ радиосын тыңдап тұрғанда, Вэнс диджей болуға тырыса бастады. 1950 жылдары өскен көптеген құрбылары сияқты, ол британдық радио хабарларын тыңдады, бірақ американдық коммерциялық радионың қарқынды дыбысы мен форматына ғашық болды. Ұлыбританияға оралған соң, Вэнс музыканы тегін тыңдай алу үшін музыкалық аппараттар шығаратын компанияда механик болып жұмыс істеді. Британдық радиода бос орын таба алмағандықтан, ол Солтүстік Ирландия колледжіне оқуға түсті, сонымен қатар жартылай штат актер және сахнашы болып жұмыс істеді. Ол актер Джеймс Эллис басқаратын «Ulster Bridge Repertory Company» труппасына сахналық менеджер ретінде қосылды.

KOL Сиэтл және KHJ Лос-Анджелес

1964 жылы Ванс өзінің бірінші әйелі Фернді іздеу үшін Вашингтон штатындағы Ванкуверге көшіп барды. Ол KOL Seattle радиостансасына бас эфир жүргізушісі болып жұмысқа қабылданды. Бағдарлама бастапқыда басқа жүргізушіге арналған еді, бірақ ол соңғы сәтте келісімнен бас тартты. Станция алғашқы "Томми Вэнс" үшін дайындаған джинглдер жинағы мен іске қосылғанға дейінгі жарнамаға көп инвестиция салған еді. Ванс еске алады: "Станция маған оның атын қабылдауды сұрады, өйткені олар үшін джинглдер жасалған еді. Мен: "Мұндай ақша үшін, қалай атасаң да атай бер!" - дедім." Ол KOL радиостансасымен жалақы мәселесінде келіспей жұмыстан кетіп, бәсекелес KJR радиостансасында наразылығын білдірді, онда ол KJR-дың бас эфир жүргізушісі Пэт О'Дэймен бірнеше күн бірге жұмыс істеді. Содан кейін Ванс Лос-Анджелеске көшіп барды, онда бағдарламалау консультанты Билл Дрейк оған KHJ радиосында (Boss Radio деп те аталады) шоу ұсынды, ол 1965 жылдың соңында бірнеше ай бойы KHJ-да кешкі сағат 9-дан кейінгі эфирде болды. KHJ сол дәуірдегі ең табысты және ықпалды Top 40 радиостансаларының бірі болды және 1965 жылы Калифорнияда болу керемет еді. Алайда, Америка Құрама Штаттары сол кезде Вьетнам соғысына қатысып жатқан еді. Томми АҚШ армиясынан шақыру қағаздарын алғаннан кейін Ұлыбританияға қайтуға шешім қабылдады. Келесі бірнеше ай бойы Ванс KHJ үшін британдық музыкалық өмір туралы телефон арқылы хабарламалар жіберді.

Теңіздегі қарақшы радиосы

Ванс 1965 жылы Рождествоға дейін британдық музыкант Иэн Уиткомбпен бірге Ұлыбританияға оралды, ол оған жол ақысын берді. Билл Херн Вансты Radio Caroline South радиосына жұмысқа алды, оның әріптестері Джонни Уокер, Дейв Ли Трэвис, Тони Блэкберн және Император Роско болды. 1966 жылдың 3 қаңтарында Ванс Каролина Оңтүстікте алғашқы хабарласын берді; оның ұраны "Радиодағы теледидар" болды және ол өзінің таныстыру әні ретінде Джек Костанцоның "Жылаңаш қала тақырыбының" нұсқасын пайдаланды. Вэнс бірнеше сингл шығарды: "You Must Be the One", Herman's Hermits тобының "Silhouettes" және The Rolling Stones тобының "Off the Hook" әндерінің кавер-нұсқалары. Ванстың әйелі күйеуінің Каролина Оңтүстікте үш аптаның екісін кемеде өткізіп, бейтаныс қалада жалғыз өмір сүретініне риза болмады. Ванс Каролина Оңтүстіктен кетіп, Radio Luxembourg радиосына ауысты. Бірақ неке ұзаққа созылмады. Radio Caroline-ның Ронан О'Рахили Ванске кемеге қайта оралуын ұсынды, ол 1966 жылдың желтоқсанында Каролина Оңтүстігіне қайта қосылды. 1967 жылдың жазында үкімет теңіздік пираттық радиостанцияларға қарсы заң шығаруға дайындалып жатқаны белгілі болды. Ванс Wonderful Radio London радиостанциясының басшысы Филип Берч станциясын Францияға көшіру туралы келіссөздер жүргізіп жатыр деген қауесетті естіді және Ванс осы процесте қатысуды қалады. 1967 жылдың шілдесінде ол Radio London радиосына ауысты, бірақ Big L континентте база таба алмады. Жаңа заңды бұзбау үшін станция 14 тамызда жабылды. Ванс бұл станцияда өте аз уақыт жұмыс істеді.

Радио 1, BBC World Service және Capital Radio

1967 жылы пираттар жабылғаннан кейін, BBC-дің жаңа станциясы BBC Radio 1 олардың музыкалық философиясының көп бөлігін қабылдады және олардың көптеген қызметкерлерін, соның ішінде Каролиннің әріптестері Тони Блэкберн, Джонни Уокер және Лондон радиосының Джон Пилді жұмысқа алды. Вэнс Пилмен бірге "прогрессивті" Top Gear бағдарламасын жүргізді. Бағдарламаны жеке ұсыну үшін Пилге берілген соң, Вэнс 1960-шы жылдардың соңында BBC World Service радиостанциясына көшті, онда BBC World Service-те өте танымал "Поп-клуб" бағдарламасын іске қосты. Бағдарламаның әр саны клубтың номиналды президенті Клифф Ричардтың әнімен басталатын. BBC World Service-тің бүкіл әлемнен тыңдаушылары "Поп-клубқа" мүше болуға өтініш білдіріп, мүшелік билетін, арнайы төсбелгілер мен сыйлықтар алатын. Вэнс әр апта сайын тыңдаушылардың хаттарын оқып, өтініштерін орындайтын, ал біреуін "аптаның хаты" деп таңдайтын. Алайда Вэнс өзінің жетістікке жетпеуіне көңілі толмады және Дейв Кэш пен Кенни Эвереттпен бірге Radio Monte Carlo International радиостанциясына қосылды. 1973 жылдың қазан айында олардың үшеуі де жаңадан іске қосылған, Лондондағы Capital Radio-ға қосылды, ол Ұлыбританияның алғашқы заңды коммерциялық поп-станциясы болды. Бастапқыда Джоан Шентонмен бірге таңертеңгі шоуды жүргізіп, содан кейін демалыс күндері Capital-дың алғашқы регги және соул музыкасын орындады. 1975 жылы Вэнс Ричард Лонкрейннің "Slade in Flame" фильмінде, Slade тобының рөлінде диск-жокей Рикки Сторм рөлінде қысқаша киноға түсті. 1976 жылға қарай Вэнс Портсмут ILR станциясының "Радио Жеңіс" радиосында да жұмыс істеді. Ол тәуелсіз радиода жарнамаларды дауыстап жиі естілетін. Пунк музыкасын баспасөз қабылдамаған кезде, ол 1977 жылы Sex Pistols тобының Джонни Роттенмен алғашқы терең сұхбат жүргізді, ал оның "Pretty Vacant" синглы Capital радиосының тізіміне енді. Роттен регги музыкасына деген сүйіспеншілігі туралы ұзақ әңгімеледі, бұл кезде топ апталық музыка баспасөзінен басқа ақпарат құралдарында сирек көрінетін. Вэнс сонымен қатар Capital радиосының "Hitline Top 30" бағдарламасын жексенбі кештері тыңдаушылардың дауысына негізделген, тізімнің жоғарғы жағынан бастап жүргізді. Ол Led Zeppelin сияқты рок-топтардың альбомдық тректерін орындау үшін 20-30 орындарда тізімнен жиі бас тартатын.

After the pirates were closed down in 1967, the BBC's new station, BBC Radio 1, adopted much of their musical philosophy and took on many of their personnel including Caroline colleagues Tony Blackburn, Johnnie Walker and Radio London's John Peel. Vance co hosted the "progressive" show Top Gear with Peel. When the programme was given to Peel to present solo, Vance moved to the BBC World Service in the late 1960s, launching "Pop Club", a hugely popular radio programme on the BBC World Service. Each installment of the programme started with a song from Cliff Richard, who was the nominal president of the club. Listeners to the BBC World Service from all over the world would apply to become members of Pop Club, receiving a membership card, special badges and gifts. Every week Vance would read listeners' letters and played requests with one being chosen as the "letter of the week". Vance was becoming frustrated with his lack of progress, however, and joined Radio Monte Carlo International with Dave Cash and Kenny Everett. In October 1973, all three would join the newly launched London based Capital Radio, Britain's first legal commercial pop station. Initially co presenting the morning show with Joan Shenton, then playing Capital's very first reggae and soul music on a weekend show. In 1975, Vance made a brief film appearance as disc jockey Ricky Storm, in Richard Loncraine's Slade in Flame, a vehicle for the group Slade. By 1976, Vance was also on the Portsmouth ILR station Radio Victory. He was also frequently heard on independent radio voicing advertisements. At a time when punk was being shunned by the press, he carried out the first in depth interview with Johnny Rotten of the Sex Pistols in 1977, whose single 'Pretty Vacant' was A listed on Capital's playlist. Rotten talked at length about his love of reggae music, at a time when the group were given very little media exposure other than in the weekly music press. Vance also presented Capital's Hitline Top 30 on Sunday evenings, based on listener votes, starting from the top of the chart. He would often abandon the chart during the 20–30 positions, in favour of album tracks by rock bands such as Led Zeppelin.

Би-би-си және жұмалық рок-шоу

Вэнс 1978 жылғы қарашада Radio 1-ге қайта оралды және ең жақсы есте қалатын – «Жұмалық рок-шоу» бағдарламасын 15 жыл бойы жүргізді. Ол ауыр металл және рок музыкасымен байланысты болды; оның терең, дыбысты, қуатты дауысы және «классикалық үзінділер» деген сөз тіркесі көптеген адамдардың еліктеуіне түрткі болды. Шоуда алғаш ойнаған және 1993 жылы соңғы бағдарламасында аяқтаған ән AC/DC тобының «Rock 'n' Roll Damnation» болды. 1983 жылғы бағдарламада алғаш рет тек компакт-дискілер қолданылды. Оның танымал музыкасы – Dixie Dregs тобының «Take It Off the Top» әні еді, содан кейін ол өзінің қарқынды дауысымен: «Сәлем, сіздерді радиодағы телеарнадан қарсы аламын, «Жұмалық рок-шоу» деп аталатын бағдарламамызға қош келдіңіздер!» дейтін. Вэнс 1993 жылғы наурыз айында Radio 1-ден кетіп, бірақ ол BBC-ден толығымен кеткен жоқ. Ол көп жыл бойы World Service арнасы үшін «Rock Salad» бағдарламасын жүргізе берді.

Кейінгі жылдар

Ванс 1993 жылғы наурыз айында Virgin Radio станциясын іске қосуда маңызды рөл атқарды, Drivetime шоуын жүргізді, бірақ кейіннен бұл қадамына өкінді, себебі станция өзінің тәуекелді форматын жарнамалық тізімге алмастырды. 1997 жылы Ванс бұрынғы Radio 1 продюсері Тони Уилсон, музыка продюсері Энди Кинг және журналист Малкольм Доуммен бірлесіп Rock Radio Network интернет-радио станциясын құрды, ол 2000 жылы TotalRock деп қайта аталды. Ванс Соходағы Silk Sound студиясымен бизнес байланыстарын дамытты, кейіннен The Bridge оған қосылды. 2001 жылдың 13 маусымында Ванс АҚШ-тың Cheap Trick рок-тобымен Islington-дағы The Garage сахнасында өнер көрсетті, онда олар үш түндік концерттер кезеңінде алғашқы үш альбомын толығымен орындады. Ванс "Heaven Tonight" альбомындағы "On The Radio" әніндегі DJ бөлімін орындады. Үш күн бойы Рой Вуд, Пэт Кэш және Крисси Хайнде де қатысты. Ванс 1994 жылы құрылған VH 1 UK цифрлық музыка арнасына "The Nightfly" бағдарламасымен қосылды, сондай-ақ "The Friday Rock Show" бағдарламасын жаңартып, 2002 жылға дейін бірнеше жыл бойы жүргізді. Ванс Channel 4 комедиялық сериалында екі рет пайда болды, ол "The 11 O'Clock Show" деп аталды, онда "Томми Ванстың жаңалықтары" деген бөлімде ол жаңалықтарды оқуға бір минут жұмсады. Ол Channel 5 арнасының "Dumber and Dumber" сериалының жүргізушісі және дауыстаушысы болды, сондай-ақ "Brass Eye" бағдарламасында жиі еске алынды. Оның ең есте қаларлық теледидардағы қатысуы 2004 жылы ITV-нің "Hell's Kitchen" бағдарламасынан кетуі болды. Ол қайнап жатқан майдан күйіп, сондай-ақ әйгілі шеф-аспаз Гордон Рамзидің ұрыс-керісінен құтылу үшін бағдарламаны тастап кетті. Ванстың агенті ортаның "қауіпті" екенін және оның жасының өзіне де, басқа қатысушыларға да қауіп төндіретінін мәлімдеді. Ванс Испанияға көшкенде, жай ғана жартылай зейнетке шығуды жоспарлаған. Бірақ көп ұзамай ол қайтадан эфирге оралып, Коста-дель-Сольдегі Spectrum FM радиосында туристер мен эмигранттар үшін музыка ойнады. Ол Ұлыбританияға оралып, қайтадан жарнамалар жасап, теледидарда пайда болды және Virgin радиосына оралып, олардың DAB және интернет-бөлімшесі Virgin Classic Rock-та апталық шоуды жүргізді.

Vance was a key player in the launch of Virgin Radio in March 1993, presenting the Drivetime show, a move he later regretted as the station dropped its adventurous format in favour of an ad driven playlist. Vance co founded the internet radio station Rock Radio Network with his former Radio 1 producer Tony Wilson, music promoter Andy King and journalist Malcolm Dome in 1997, rebranding as TotalRock in 2000. Vance developed business interests with the Silk Sound studios in Soho, later joined by The Bridge. On June 13th 2001, Vance joined US rockers Cheap Trick on stage at The Garage in Islington, where they played their first three albums in their entirety on three nights. Vance performed the spoken DJ part on the song 'On The Radio' from the album 'Heaven Tonight'. Other guests on the three nights were Roy Wood, Pat Cash and Chrissie Hynde. Vance joined digital music channel VH 1 UK from its inception in 1994 with 'The Nightfly', later reviving 'The Friday Rock Show', which ran for some years until 2002. Vance featured twice in the Channel 4 comedy series, The 11 O'Clock Show, the spot was called Tommy Vance's News Slam in which he took a minute to read out news headlines. He was presenter and voiceover for the Channel 5 series Dumber and Dumber and had a much quoted appearance on Brass Eye. Perhaps his most memorable TV appearance came in 2004 when he walked out of ITV's Hell's Kitchen. He decided to leave the show after escaping a scalding from boiling fat and foulmouthed abuse from the celebrity chef, Gordon Ramsay. Vance's agent stated that he felt the environment was "dangerous" and that he was a risk to himself and the other contestants due to his age. When Vance moved to Spain, it was with the intention of a gentle semi retirement. It was not long before he was back on the air playing music for the tourists and ex pats on the Costa del Sol's Spectrum FM. He came back to Britain and worked again, doing commercials, appearing on television and returning to Virgin to present a weekly show on their DAB and internet offshoot, Virgin Classic Rock.

Өлім

Ванс 2005 жылдың 6 наурызында таңертең Кенттегі Дартфорд қаласындағы Дарент Вэлли ауруханасында, үйінде инсульттан кейін үш күн өткен соң қайтыс болды. Ол Лондонның Голдерс Грин крематорийінде кремацияланды, күлі сол жерге қойылды. Ванстың бұрынғы әйелі және ұлы мен қызы бар еді.

Құрметтеулер

2005 жылдың 11 наурызында, Ванс қайтыс болғаннан кейін бес күн өткен соң, TotalRock оның өмірі мен шығармашылығын тойлайтын 15 сағаттық тікелей эфирді – Rock On, Tommy Day – өткізді. Онда көптеген музыка, әртістер мен әріптестердің естелік сөздері, сондай-ақ TotalRock веб-сайтында ашылған арнайы «Томми Вэнс естелігі» форумында оның жайлы ойларын қалдырған адамдардың жазбалары орын алды. Тікелей эфир аяқталғаннан кейін, финал ретінде 1993 жылы BBC Radio 1 үшін жазылған Ванстың соңғы Rock Show бағдарламасы қайтадан эфирге берілді. Автор Пол Стеннинг өзінің Iron Maiden және Slash туралы жазған кітаптарын Ванске арнады. 2006 жылдың 31 наурызында Лондонның Корольдік Альберт залында «Жасөсперімдердің қатерлі ісігіне қарсы» қорымен бірлесіп Томми Вэнсқа арналған естелік кеш өтті. Judas Priest, Scorpions және Ian Gillan құрмет көрсету үшін өнер танытты. Сондай-ақ Роджер Далтри мен Брюс Дикинсон да сахнада ерекше өнер көрсетті. 2018 жылдың басында Stonedeaf атты жаңа фестивальдің бір сахнасына Томми Вэнс есімі берілетіні жарияланды. Фестиваль «Рок монстрлары» дәстүрімен бір күндік, бір сахналық форматта Newark Showground-та өткізілді. 2024 жылдың ақпан айында жасанды интеллект оның дауысын Boom Radio станциясының жаңа – Boom Rock арнасы үшін станция идентификаторын жасау үшін қайта құруға қолданылды. Станция иелері оның отбасынан рұқсат алғаннан кейін ғана оның дауысы қолданылды.