Сол Перлмуттер – американдық астрофизик, Нобель сыйлығының лауреаты (1959 ж.т.). Әлемнің кеңдеуін ашқан ғылымдағы еңбектері, PCAST мүшесі. Ғылым, астрофизика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық астрофизик және Нобель сыйлығының лауреаты (1959 жылы туған)
American astrophysicist and Nobel laureate (born 1959)
Саул Перлмуттер (1959 жылдың 22 қыркүйегінде туған) – АҚШ астрофизигі, Берклидегі Калифорния университетінің физика профессоры, онда ол Франклин В. және Карен Вебер Дабби атындағы кафедраны және Лоуренс Беркли ұлттық зертханасындағы Халықаралық супернова космологиясы жобасын басқарады. Ол Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі. 2003 жылы Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. Перлмуттер 2006 жылғы астрономия саласындағы Шоу сыйлығын, 2011 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығын және 2015 жылғы Брайан П. Шмидт пен Адам Рисспен бірге ғаламның кеңеюінің үдеп бара жатқанына дәлел келтіргені үшін фундаменталды физика саласындағы «Жетістік» сыйлығын бөлісті. 2021 жылдан бері ол Президенттің ғылым және технология жөніндегі кеңесшілер кеңесінің (PCAST) мүшесі.
Saul Perlmutter (born September 22, 1959) is a U. S. astrophysicist, a professor of physics at the University of California, Berkeley, where he holds the Franklin W. and Karen Weber Dabby Chair, and head of the International Supernova Cosmology Project at the Lawrence Berkeley National Laboratory. He is a member of both the American Academy of Arts & Sciences and the American Philosophical Society, and was elected a Fellow of the American Association for the Advancement of Science in 2003. He is also a member of the National Academy of Sciences. Perlmutter shared the 2006 Shaw Prize in Astronomy, the 2011 Nobel Prize in Physics, and the 2015 Breakthrough Prize in Fundamental Physics with Brian P. Schmidt and Adam Riess for providing evidence that the expansion of the universe is accelerating. Since 2021, he has been a member of the President’s Council of Advisors on Science and Technology (PCAST).
Білім
Саул Перлмуттер Пенсильвания университетінің химия және биомолекулалық инженерия профессоры Дэниел Д. Перлмуттер мен Темпл университетінің әлеуметтік басқару мектебінің профессоры Фелисе (Фейдж) Д. Перлмуттердің (қыз есімі Дэвидсон) ашкенази еврей отбасында үш баланың бірі ретінде дүниеге келді. Оның шешесінің әкесі, идиш тілінің мұғалімі Сэмюэл Дэвидсон (1903–1989), 1919 жылы Бессарабияның Флорешти қаласынан Канадаға (кейін әйелі Чайка Ньюманмен бірге Нью-Йоркке) эмиграциялады. Перлмуттер балалық шағын Филадельфияның Маунт-Эйри ауданында өткізді. Ол жақын жердегі Германтаун қаласындағы мектептерде оқыды: бастауыш сыныптар үшін Грин-стрит достар мектебі, ал 7-12 сыныптар үшін Германтаун достар мектебі. 1981 жылы Гарвард университетін физика мамандығы бойынша magna cum laude белгісімен бітірді және 1986 жылы Берклиде физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Перлмуттердің «Күннің жұлдыздық серігін астрометриялық іздеу» атты докторлық диссертациясы, Ричард А. Мюллердің жетекшілігімен, Немезис үміткерлерін іздеу үшін автоматтандырылған телескопты жасау және пайдалануды сипаттады. Перлмуттер автоматтандырылған жұлдыздық жарылысты (супернова) іздеу идеясын 1968 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты Луис Альвареске жатқызады, ол бұл идеясын Перлмуттердің ғылыми жетекшісімен бөліскен. Бұл тұжырымды кейіннен басқа да дәлелдер растады. Бұл жаңалықтар ғаламның табиғатын, әсіресе қара энергияның рөлін зерттеуге жаңа серпіліс берді. Сол жылы Перлмуттер Антонио Фельтринелли халықаралық сыйлығын жеңіп алды. Перлмуттер және оның командасы 2007 жылғы Грубер космология сыйлығын (500 000 доллар көлемінде) Шмидт пен High Z тобымен бірге ғаламның үдемелі кеңеюін ашқандары үшін бөлісті. 2010 жылы Перлмуттер Калифорния университетінің Берклидегі Миллер институтының аға ғылыми қызметкері атанды. 2011 жылы Перлмуттер мен Рисс Альберт Эйнштейн медалімен марапатталды. Перлмуттер 2011 жылы Рисс пен Шмидтпен бірге физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Перлмуттер, Шмидт, Рисс және олардың командалары 2015 жылғы фундаменталдық физика саласындағы «Ілгерілеу» сыйлығын (3 миллион доллар көлемінде) бөлісті. АҚШ Энергетика министрлігінің 2020 жылғы суперкомпьютері оның құрметіне Перлмуттер деп аталды.
Saul Perlmutter was born one of three children in the Ashkenazi Jewish family of Daniel D. Perlmutter, professor emeritus of chemical and biomolecular engineering at University of Pennsylvania, and Felice (Feige) D. Perlmutter (née Davidson), professor emerita of Temple University’s School of Social Administration. His maternal grandfather, the Yiddish teacher Samuel Davidson (1903–1989), emigrated to Canada (and then with his wife Chaika Newman to New York) from the Bessarabian town of Floreşti in 1919. Perlmutter spent his childhood in the Mount Airy neighborhood of Philadelphia. He went to school in nearby Germantown; first Greene Street Friends School for the elementary grades, followed by Germantown Friends School for grades 7 through 12. He graduated with an AB in physics from Harvard magna cum laude in 1981 and received his PhD in physics from Berkeley in 1986. Perlmutter's PhD thesis, titled "An Astrometric Search for a Stellar Companion to the Sun" and supervised by Richard A. Muller, described the development and use of an automated telescope to search for Nemesis candidates. Perlmutter attributes the idea for an automated supernova search to Luis Alvarez, a 1968 Nobel laureate, who shared his idea with Perlmutter's research adviser. This conclusion has subsequently been supported by other lines of evidence. These findings reinvigorated research into the nature of the universe, and especially into the role of dark energy. The same year, Perlmutter won the Antonio Feltrinelli International Prize. Perlmutter and his team shared the 2007 Gruber Cosmology Prize (a $500,000 award) with Schmidt and the High Z Team for discovering the accelerating expansion of the universe. In 2010, Perlmutter was named a Miller Senior Fellow of the Miller Institute at the University of California Berkeley. In 2011, Perlmutter and Riess were named co recipients of the Albert Einstein Medal. Perlmutter shared the 2011 Nobel Prize in Physics with Riess and Schmidt. Perlmutter, Schmidt, Riess and their teams shared the 2015 Breakthrough Prize in Fundamental Physics with $3 million to be split among them. A United States Department of Energy 2020 supercomputer is named Perlmutter in his honor.
Отбасы
Саул Перлмуттердің екі әпкесі бар: Шира Перлмуттер (т. 1956), заңгер, және Това Перлмуттер (т. 1967), коммерциялық емес ұйымның басшысы. Ол Калифорния университеті, Берклидегі антрополог Лора Нельсонға үйленген және оның Ноа есімді қызы бар.
Saul Perlmutter has two sisters: Shira Perlmutter (b. 1956), a lawyer, and Tova Perlmutter (b. 1967), a nonprofit executive. He is married to Laura Nelson, an anthropologist at University of California, Berkeley, and has one daughter, Noa.
Танымал мәдениет
Саул Перлмуттерге сілтеме CBS теледидарлық комедиялық сериалы "Үлкен жарылыс теориясы" 2011 жылғы "Спекерманның қайталануы" эпизодында жасалды. Эпизодта Шелдон Купер ноутбугінде Нобель сыйлығын табыстау рәсімін тамашалап, Перлмуттерді қызғанышпен сынап: "Міне, доктор Саул Перлмуттер сол үстінде, Нобель сыйлығын қысып ұстап тұр. Саул, не болды, біреу ұрлап кетеді деп қорқасың ба? Эйнштейннің космологиялық тұрақтысын ұрлағандай?" деді. Содан кейін: "Ой, енді Перлмуттер патшаның қолын қысыпты. Сағатыңа қара, Густаф, оны ұрлаған шығар." Перлмуттер сондай-ақ 2011 жылғы "Үлкен жарылыс теориясы" сериалының "Ринит аян" эпизодында есімдері тілінген. Шелдон анасымен сөйлесіп: "Анам, ертең сіз үшін бір сыйлық дайындадым. Мен сізді Саул Перлмуттердің Нобель сыйлығымен марапатталған космология бойынша дәріс оқитын жеріне алып барамын. Ал ең қызығы, соңындағы сұрақ-жауап кезінде оның жауабын шатастыратын бірнеше сұрақ дайындадым" деді. Эпизодтың соңында Шелдон дәріске сын айтып, Перлмуттерге Нобель сыйлығын беру туралы шешімді күдікпен қарады.
Reference to Saul Perlmutter was made on the CBS television comedy series The Big Bang Theory during the 2011 episode "The Speckerman Recurrence". In the episode, the character Sheldon Cooper watches the Nobel award ceremony on his laptop, and jealously berates Perlmutter: "Look at Dr. Saul Perlmutter up there, clutching that Nobel prize. What's the matter Saul, you afraid somebody's going to steal it? Like you stole Einstein's cosmological constant?" Then later: "Oh, now Perlmutter's shaking the King's hand. Yeah, check for your watch, Gustaf, he might have lifted it." Perlmutter was also referenced in the 2011 episode of The Big Bang Theory, "The Rhinitis Revelation". In a conversation with his mother, Sheldon says, "I’ve got a treat for us tomorrow, Mom. I’m taking you to see Saul Perlmutter give a lecture about his Nobel Prize winning work in cosmology. And the best part is, at the Q and A afterward, I’ve worked up a couple of Q’s that will stump his sorry A." Later in the episode, Sheldon criticises the lecture and questions the decision to award Perlmutter a Nobel Prize.
Техникалық есептер мен конференция/шаралардың хаттамалары
Perlmutter, S., және басқалар. "Беркли/Англо-Австралия обсерваториясының жоғары қызыл жылжулы суперноваларды іздеу жөніндегі ілгерілеу туралы есеп", Лоуренс Беркли ұлттық зертханасы, (1990 жылдың қарашасы). Perlmutter, S., және басқалар. "Ең алыс суперновалардың табылуы және {Омега} іздеуі", Лоренс Беркли ұлттық зертханасы, (1994 жылдың мамыр айы). Perlmutter, S., және басқалар. "Ғаламның жартысынан кем уақытта супернова жарылысының табылуы және оның космологиялық салдары", Лоренс Беркли ұлттық зертханасы, (1997 жылдың 16 желтоқсаны). Perlmutter, S., және басқалар. "Алыстағы Ia типіндегі суперновалардың жиілігі", Лоренс Беркли ұлттық зертханасы, (2002 жылдың 28 мамыры). Perlmutter, S., және басқалар. "Супернова мұрасы зерттеуі: бірінші жылдық деректер жиынтығы бойынша Омега M, Омега Ламбда және w өлшемдері", Лоренс Беркли ұлттық зертханасы, (2005 жылдың 14 қазаны). Перлмуттер, С. "Суперновалар, қараңғы энергия және үдемелі ғалам: DOE қалай кезекті Нобель сыйлығын жеңуге көмектесті", Лоренс Беркли ұлттық зертханасы, (2012 жылдың 13 қаңтары).
Perlmutter, S., et al. "Progress Report on the Berkeley/Anglo Australian Observatory High redshift Supernova Search", Lawrence Berkeley National Laboratory, (November 1990). Perlmutter, S., et al. "Discovery of the Most Distant Supernovae and the Quest for {Omega}", Lawrence Berkeley National Laboratory, (May 1994). Perlmutter, S., et al. "Discovery of a Supernova Explosion at Half the Age of the Universe and its Cosmological Implications", Lawrence Berkeley National Laboratory, (December 16, 1997). Perlmutter, S., et al. "The Distant Type Ia Supernova Rate", Lawrence Berkeley National Laboratory, (May 28, 2002). Perlmutter, S., et al. "The Supernova Legacy Survey: Measurement of Omega M, Omega Lambda, and w from the First Year Data Set", Lawrence Berkeley National Laboratory, (October 14, 2005). Perlmutter, S. "Supernovae, Dark Energy and the Accelerating Universe: How DOE Helped to Win (yet another) Nobel Prize", Lawrence Berkeley National Laboratory, (January 13, 2012).