Кіріспе

chembox
| Name = Сульфурил фториді
| ImageFileL1 = Сульфурил фториді 2D өлшемдері.png
| ImageSizeL1 = 120px
| ImageNameL1 = Сульфурил фторидінің құрылымы мен өлшемдері
| ImageFileR1 = Сульфурил фторидінің 3D шарлары.png
| ImageSizeR1 = 120px
| ImageNameR1 = Сульфурил фторидінің шар және таяқша үлгісі
| IUPACName = Сульфурил фториді
| OtherNames = Сульфонил фторид; Күкірт диоксиді дифлюориді; Сульфурил фторид; Сульфурил дифлюориді; Викан; Зитор
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
| Formula = SO2F2
| MolarMass = 102.06 г/моль
| Appearance = түссіз газ
| Odor = иіссіз
| REL = TWA 5 ppm (20 мг/м3) ST 10 ppm (40 мг/м3)
| LCLo = 1200 ppm (тышқан, 1 сағ) 5000 ppm (қоян, 1 сағ)
SO2 + KF → KSO2F
Бұл тұз хлорланғанда күкірт хлорид фторидіне айналады:
KSO2F + Cl2 → SO2ClF + KCl
180 °C температурада калий фторсульфитін күкірт хлорид фторидімен қосымша қыздырғанда қажетті өнім алынады:
SO2ClF + KSO2F → SO2F2 + KCl + SO2

Металл фторсульфонат тұздарын қыздыру да осы молекуланы береді:

Сульфурил фториді балқыған натрий металлымен реакцияға түспейді. Сол сияқты, ол гидролиздеуді баяу жүргізеді, бірақ ақыр соңында күкірт триоксидіне айналады. Сульфурил фторид газы фторсульфаттар мен сульфамоил фторидтерінің прекурсоры болып табылады:
SO2F2 + ROH + негіз → ROSO2F + Hнегіз+F−

Фумигант ретінде пайдалану

Бастапқыда Dow Chemical Company компаниясы әзірлеген сульфурил фториді, құрғақ ағаш термитін жоюға арналған құрылымдық фумигант инсектицид ретінде кеңінен қолданылады, әсіресе Оңтүстік-Батыс және Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тың жылы аймақтарында және Гавайиде. Одан кем қолданылатыны, оны кеміргіштерді, ұн тозаң қоңыздарын, ағаш бұрғыш қоңыздарын, қабық қоңыздарын және төсек қоңыздарын жою үшін де пайдалануға болады. Озон қабатына зиян келтіргендіктен қолданудан шығарылған метилбромидтің орнына қолдану жиіледі. Бұл өте улы фосфинге қарағанда қауіпсіз балама болып табылады.

Фумигация әдістемесі

Қолдану кезінде ғимарат жабылады және газбен біршама уақытқа толтырылады, әдетте кемінде 16–18 сағат, кейде тіпті 72 сағатқа дейін. Содан кейін ғимаратты ауамен желдету керек, әдетте кем дегенде 6 сағат, тұрғындар кіргенге дейін. Калифорния ережелеріне сәйкес, шатыр үш-бес күн бойы орнатылады, оның ішінде желдету де қарастырылады. АҚШ-та сульфурил фторидті "Ингаляциялық қауіптілік 2" деген белгілер бар көлікте тасымалдау қажет. Көптеген штаттарда фумигантты қолдануға лицензия немесе сертификат талап етіледі. Концентрация электронды құралдар арқылы үнемі бақыланып, белгіленген деңгейде ұсталады. Мүмкін болатын ақаулар төмен диапазондағы электронды детекторлармен де тексеріледі. Концентрация деңгейі 5 ppm-ге тең немесе одан төмен болғанда ғана үйге қайта кіруге рұқсат етіледі. Сульфурил фториді түссіз және иіссіз, алайда фумигация процесі кезінде, тұрғындардың ішінде қалмағанын қамтамасыз ету үшін хлоропикрин деп аталатын ескерту затты алдымен ғимаратқа жіберу керек. Шатырмен фумигациялау – ағашқа зиян келтіретін белгілі және белгісіз жәндіктерді жоюдың ең тиімді тәсілі. Жылу – Калифорнияда термиттерді бүкіл құрылыммен емдеудің жалғыз бекітілген әдісі. Сульфурил фториді болашақ жұқпалардан қорғамайды, бірақ құрғақ ағаш термитінің колониясы жер асты термитіне қарағанда баяу өсетіндіктен, қайта жұғу бірнеше жылға созылуы мүмкін.

АҚШ-тың көзқарасы

Флюорид сульфурилді АҚШ-та үш өндіруші төрт түрлі бренд атауымен сатады. Викане (Dow) (EPA тіркеу № 62719 4 ZA) 1960 жылдардың басынан бері коммерциялық түрде қолжетімді, ал Zythor (Солтүстік Каролина штатының Ensystex компаниясы) (EPA тіркеу № 81824 1 AA) жеке штаттар мақұлдаған сайын, біртіндеп енгізілуде (мысалы, Флорида штатында шамамен 2004 жылы, ал Калифорния штатында 2006 жылдың қазанында). Сульфурил фториді құрғақ жемістер, жаңғақтар және дәнділерді жинаудан кейін дезинфекциялауға арналған фумигант ретінде ProFume (АҚШ EPA тіркеу № 62719 376 AA) саудалық атауымен сатылады. Соңғы кезде Drexel Chemical Company Master Fume (EPA тіркеу № 19713 596 AA) құрылыс нарығында тіркелді, бұл Vikane және Zythor компанияларымен бәсекелесуге мүмкіндік береді.

Денсаулыққа қауіп төндіретін факторлар

Сульфурил фторидін тынысқа алу қауіпті және тыныс алу жолдарының тітіркенуіне, өкпе ісінуіне, құсуға, іш ауруына, орталық нерв жүйесінің баяулауына, аяқ-қолдардың сезімсізденуіне, бұлшық еттердің дікілдеуіне, құрысуларға және өлімге алып келуі мүмкін. Мұндай жоғары концентрациялар адамдардың фумигация кезінде немесе одан кейін жеткіліксіз желдетілген ғимараттарға заңсыз кірген кезде тіркелді. Эпидемиологиялық зерттеулер көрсеткендей, сульфурил фторидін қолданған фумигация жұмыскерлерінде неврологиялық әсерлер байқалды, оларға когнитивтік және үлгілік есте сақтау тесттерінің нәтижелерінің нашарлауы, сондай-ақ иіс сезу қабілетінің төмендеуі кірді.

Кейс-студиялар

1987 жылы егде жастағы ерлі-зайыптылар өз үйлерінде сульфурил фторидінің әсеріне ұшырады, ал үйге қайта кіруге рұқсат берілген еді. Кейін, екі зиянкестерді жою жұмыскері баланың улануына себеп болған пестицидті дұрыс пайдаланбағаны үшін кінәлі деп танылды және әрқайсысы бір жылға бас бостандығынан айырылды. 2016 жылы Калифорния штатының Фримонт қаласында, тонау мақсатымен газбен дезинфекцияланып жатқан пәтерге кірген 24 жастағы ер адам сульфурил фториді мен хлоропикринге ұшырап, көп ұзамай қайтыс болды. Полиция қызметкерінің сөзіне қарағанда, ол тыныс алуда қиындық көріп, терлеп, тонау жасады деп күдіктелген пәтердің бірінші қабатындағы терезеден бірнеше қадам жерде құлап кеткен.