Көне американдық Адена мәдениеті (б.з.д. 500-100 жж.) – Огайо және жақын аймақтардағы ежелгі қабір және салтанатты кешендер. Археологиялық мәдениеттер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбияға дейінгі түпкілікті американдық мәдениет
Pre Columbian Native American culture
Адена мәдениеті – б.з. дейінгі 500 жылдан б.з. 100 жылына дейін өмір сүрген Колумбияға дейінгі түпкілікті американдық мәдениет. Адена мәдениеті – жерлеу кешені мен рәсімдер жүйесін ортақ пайдаланған, бірнеше туысқан американдық қоғамдарды білдіреді. Адена мәдениетінің орталығы қазіргі Огайо штатының орналасқан жері болған, сонымен қатар іргелес солтүстік Кентукки, шығыс Индиана, Батыс Вирджиния және Пенсильвания штатының батыс бөлігіне дейін тараған. Бұл мәдениет Архаикалық кезеңнің соңында дөңгелектер салу рәсімін бастаған Солтүстік Американың шығысындағы ұқсас мәдениеттердің ең танымал мысалы. Адена ескерткіштерінің географиялық ареалы Огайо штатының орталық және оңтүстік бөлігінде шоғырланған, ал оған іргелес Индиана, Кентукки, Батыс Вирджиния және Пенсильвания штаттарының аймақтары да кіреді. Адена кешенінің маңыздылығы оның басқа замандас мәдениеттерге және олардан кейінгі мәдениеттерге тигізген айқын әсерінен туындайды. Адена мәдениеті Хопвелл дәстүрінің алғы күші ретінде қарастырылады, олар кейде Адена дәстүрлерінің дамуы немесе гүлденуі деп есептеледі. Адена халқы ауыл шаруашылығымен, керамикамен, өнер туындыларымен және оларды түрлі-түрлі шикізаттармен – Ұлы көлдерден алынған мыс пен Ғажап шығанағынан алынған қабықшалармен қамтамасыз еткен кең сауда желісімен ерекшеленген.
The Adena culture was a Pre Columbian Native American culture that existed from 500 BCE to 100 CE, in a time known as the Early Woodland period. The Adena culture refers to what were probably a number of related Native American societies sharing a burial complex and ceremonial system. The Adena culture was centered on the location of the modern state of Ohio, but also extended into contiguous areas of northern Kentucky, eastern Indiana, West Virginia, and parts of extreme western Pennsylvania. which he named "Adena". The culture is the most prominently known of a number of similar cultures in eastern North America that began mound building ceremonialism at the end of the Archaic period. The geographic range of the Adena sites is centered on central and southern Ohio, with further sites in contiguous areas of the surrounding states of Indiana, Kentucky, West Virginia and Pennsylvania. The importance of the Adena complex comes from its considerable influence on other contemporary cultures and cultures that came after it The Adena culture is seen as the precursor to the traditions of the Hopewell tradition, which are sometimes thought as an elaboration, or zenith, of Adena traditions. The Adena were notable for their agricultural practices, pottery, artistic works, and extensive trading network, which supplied them with a variety of raw materials, ranging from copper from the Great Lakes to shells from the Gulf Coast.
Тас таблеткалар
Адена тайпасы сондай-ақ, әдетте 4 немесе 5 дюймге 3 немесе 4 дюйм, қалыңдығы 0,5 дюйм болатын кішкентай тас тақташаларды өрнектеген. Бір немесе екі жағында да әдемі түрде құрастырылған стильдес жануарлар бейнелері немесе терең ойылған қисық геометриялық өрнектер салынған. Кейбір Адена тақташаларында бояу қалдықтары табылды, археологтар бұл тас тақташалардың матаға, жануарлардың терісіне немесе тікелей денеге суреттер басу үшін қолданылған болуы мүмкін деген болжам жасады. Бәлкім, олар татуировка үшін эскиздер жасауға да пайдаланылған шығар.
The Adena also carved small stone tablets, usually 4 or 5 inches by 3 or 4 inches by .5 inches thick. On one or both flat sides were gracefully composed stylized zoomorphs or curvilinear geometric designs in deep relief. Paint has been found on some Adena tablets, leading archaeologists to propose that these stone tablets were probably used to stamp designs on cloth or animal hides, or onto their own bodies. It is possible that they were used to outline designs for tattooing.
Ағаштан жасалған шеңберлер
Кентукки штатының Блюграсс аймағында және Огайо мен Батыс Вирджиния штаттарының іргелес аймақтарындағы Адена мәдениетіне жататын қоршалған орларды қазу кезінде бірнеше ағаш шеңберлерінен қалған тірек қазбалары табылды. Айтулы мысал - археолог Уильям С. Уэбб 1939 жылы Кентукки штатының Файетт округінде Хориб тауының 1-орынды қазба кезінде тапқан нәрсе. Уэбб дамба сақинасы мен арықтың ішінде "жұп бағаналар" шеңберін тапты. 15 метрлік шеңбердің құрамында алпыс екі "жұп" бағана жиынтығы мен сегіз жалғыз бағана болды.
Postholes from a number of timber circles have been found during excavations of Adena culture causewayed ring ditch sites in the Bluegrass region of Kentucky and adjacent regions of Ohio and West Virginia. A notable example was found by archaeologist William S. Webb during the excavations of the Mount Horeb Site 1 in Fayette County, Kentucky in 1939. Webb discovered a circle of "paired posts" inside of the embankment ring and ditch. The 48.5 feet (15 m) circle was made up of sixty two "paired" post sets and eight single posts.
Керамика
Басқа мәдениеттерден өзгеше, Адена қыш ыдыстары өлілермен немесе кремацияланғандардың қалдықтарымен бірге жерленбеген, сияқты басқа заттар да жерленбеген. Әдетте Адена қыш ыдыстары құм немесе ұсақталған әктаспен қатайтылып, қалың болған; оның әшекейлеуі көбінесе қарапайым, жіппен немесе матамен ізделген, бірақ бір түрінің бетіне біріне ілініп, бірінен шығып тұратын ромб пішінді сурет салынған. Ыдыстардың пішіні конусқа жақын немесе түбі жалпақ құмыралар түрінде болған, кейде кішкентай аяқша тәрізді тіректерімен кездесетін.
Unlike in other cultures, Adena pottery was not buried with the dead or the remains of the cremated, as were other artifacts. Usually Adena pottery was tempered with grit or crushed limestone and was very thick; its decoration was largely plain, cord marked or fabric marked, although one type bore a nested diamond design incised into its surface. The vessel shapes were sub conoidal or flat bottomed jars, sometimes with small foot like supports.
Елдестіру үлгілері
Үлкен және күрделі үйінділер жақын маңдағы шашыраңқы тұратын адамдарға қызмет етті. Халық бір-екі құрылыстан тұратын шағын елді мекендерге таралып орналасқан. Типик үй 15-ден 45 футқа дейінгі диаметрде дөңгелек пішінде салынған. Қабырғалары сыртқа қарай еңкейтілген жұп бағаналардан жасалып, содан кейін басқа ағаш бөліктерімен қосылып, конус тәрізді шатыр құрылған. Шатыр қабықпен жабылған, ал қабырғалар қабықпен және/немесе тоқудан жасалған болуы мүмкін.
The large and elaborate mound sites served a nearby scattering of people. The population was dispersed in small settlements of one to two structures. A typical house was built in a circle form from 15 to 45 feet in diameter. The walls were made of paired posts tilted outward, that were then joined to other pieces of wood to form a cone shaped roof. The roof was then covered with bark and the walls may have been bark and/or wickerwork.
Тамақ көзі
Олар азық-түлік табу және жергілікті өсімдіктерді өсіру арқылы күн көрісті. Бұғы, елік, қара аю, суыртық, бобр, кірпі, түркия, кернейлі аққу және қашқақ аулады. Бірнеше жеуге жарамды тұқымдар, шөптер және жаңғақтар жинады. Қызанақ, қабақ, күнбағыс, қазтабан және тік түйіндік өсірді.
Their sustenance was acquired through foraging and the cultivation of native plants. Hunted deer, elk, black bear, woodchuck, beaver, porcupine, turkey, trumpeter swan, and ruffed grouse. Gathered several edible seed, grasses, and nuts. Cultivated pumpkin, squash, sunflower, goosefoot, and erect knotweed.
Құралдар
Аденаның таспен жасалған құралдары мен балқылары. Дөңгелек жиекті, кедір-бүдыр тақташалар қашау ретінде қолданылған болуы мүмкін. Сүйек пен мүйіз кішкентай құралдар жасауға пайдаланылған, бірақ одан да көп әшекейлік заттарда – мысалы, моншақтарда, тарақтарда, жануарлардың жақ сүйектерінен жасалған әшекейлерде немесе киім-кешекте қолданылған. Теңіз қабығынан қасықтар, моншақтар және басқа да құралдар жасалған. Бірнеше мыс балқы табылды, ал металл көбінесе әшекейлік нысандарға – білезіктерге, сақиналарға, моншақтарға және шпул тәрізді аспаптарға соғылған.
The Adena ground stone tools and axes. Somewhat rougher slab like stones with chipped edges were probably used as hoes. Bone and antler were used in small tools, but even more prominently in ornamental objects such as beads, combs, and worked animal jaw gorgets or paraphernalia. Spoons, beads and other implements were made from the marine conch. A few copper axes have been found, but otherwise the metal was hammered into ornamental forms, such as bracelets, rings, beads, and reel shaped pendants.